Śledź nas
Reklama

ECB ostrzega przed boomem AI jak bańką dotcom, zadłużeniem gigantów technologicznych

Archiwum. Wejście Europejskiego Banku Centralnego sfotografowane we Frankfurcie nad Menem, Niemcy, 29 października 2026 r.
ZDJĘCIE ARCHIWALNE. Wejście do Europejskiego Banku Centralnego sfotografowane we Frankfurcie nad Menem, Niemcy, 29 października 2026 -  Prawo autorskie  AP Photo/Michael Probst
Prawo autorskie AP Photo/Michael Probst
Przez Quirino Mealha
Opublikowano dnia •Zaktualizowano
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Udostępnij Close Button

Europejski Bank Centralny ostrzega, że boom na AI przypomina bańkę dotcomów, a fala dużych IPO i rosnące zadłużenie big techów grożą nagłą wyprzedażą na giełdach.

Europejski Bank Centralny porównał boom związany ze sztuczną inteligencją do bańki dotcomowej w środowym, półrocznym raporcie „Financial Stability Review”. Ostrzegł, że fala giełdowych debiutów może świadczyć o euforii w końcowej fazie cyklu, a jednocześnie giganty technologiczne mocno się zadłużają, przez co rynki są podatne na nagłą wyprzedaż.

REKLAMA
REKLAMA

Ryzyka dla stabilności finansowej strefy euro „pozostają podwyższone ze względu na utrzymującą się niepewność geopolityczną i rosnącą ekspozycję na AI” – stwierdził wiceprezes EBC Boris Vujčić, który już w poniedziałek wystosował podobne ostrzeżenie.

Raport ukazał się dzień po tym, jak Komisja Europejska poinformowała, że gospodarka UE lepiej, niż się spodziewano, poradziła sobie z energetycznym wstrząsem wywołanym wojną w Iranie. EBC zgadza się z tą oceną, ale ostrzega, że optymizm związany z AI, który wspiera gospodarkę, sam stał się źródłem ryzyka.

Echo z czasów bańki internetowej

Ceny akcji opierają się na „nadzwyczaj silnych oczekiwaniach dotyczących zysków” firm związanych z AI, których może być trudno spełnić – stwierdzono w raporcie. Zwrócono uwagę, że tańsze modele AI mogą podkopać pozycję dzisiejszych liderów rynku.

Wydatki na AI przewyższają już gotówkę generowaną przez ich biznesy. Amerykańskie giganty technologiczne zadłużają się w rekordowym tempie, coraz częściej w euro, co zwiększa ekspozycję europejskich inwestorów.

EBC szacuje, że wielkie firmy technologiczne miały na koniec drugiego kwartału 2026 roku ponad 4 bln dol. (3,63 bln euro) zobowiązań pozabilansowych – zobowiązań o charakterze długu, które nie są księgowane jako pasywa – a producenci chipów często finansują swoich klientów kupujących układy.

Bank centralny powstrzymał się przed nazwaniem boomu wokół AI bańką, ale podkreślił, że tak szybkie przejście na finansowanie długiem skłania do porównań zarówno z bańką dotcomową, jak i z kryzysem kredytów subprime z początku lat 2000.

ARCHIWUM. Mgła przesuwa się nad siedzibą Europejskiego Banku Centralnego podczas ogłoszenia rezygnacji prezes EBC Christine Lagarde we Frankfurcie nad Menem, Niemcy, 29 października 2026 r.
ARCHIWUM. Mgła przesuwa się nad siedzibą Europejskiego Banku Centralnego podczas ogłoszenia rezygnacji prezes EBC Christine Lagarde we Frankfurcie nad Menem, Niemcy, 29 października 2026 r. AP Photo/Michael Probst

Tymczasem wartość środków pozyskanych dzięki amerykańskim ofertom publicznym jest na dobrej drodze, by przewyższyć szczyt z czasów bańki internetowej w relacji do wielkości gospodarki. Jak wskazał EBC, takie fale hossy zwykle pojawiały się blisko rynkowych szczytów.

Pracownicy EBC szacują, że w tym roku firmy pozyskają około 212 mld dol. (192 mld euro), wobec około 44 mld dol. (40 mld euro) w 2025 roku.

Rekordowa oferta publiczna SpaceX w czerwcu otworzyła ten trend. Anthropic, twórca modeli Claude AI, ma ustalić cenę swojej oferty w środę i rozpocząć notowania na Nasdaq w czwartek.

Duże debiuty mogą przenosić „niepoliczalne ryzyko” na słabiej poinformowanych nabywców, w tym inwestorów indywidualnych – ostrzegł EBC.

Dług publiczny pod presją

Chwiejne finanse publiczne w dużych gospodarkach rozwiniętych mogą także wywołać globalne przeszacowanie długu państwowego – ostrzegł EBC. Koszty długoterminowego finansowania osiągnęły w kilku krajach najwyższe poziomy od ponad dwóch dekad, a wiele rządów strefy euro płaci za pożyczki najwięcej od kryzysu zadłużeniowego z 2012 roku.

Rządy strefy euro emitują obecnie najwięcej długu od czasu pandemii, głównie z powodu wydatków Niemiec na obronę i infrastrukturę.

Ponieważ EBC nie kupuje już obligacji skarbowych w ramach programów stymulacyjnych, coraz większa ich część trafia do zagranicznych inwestorów i funduszy hedgingowych. W sytuacji kryzysowej takie podmioty częściej wycofują się z rynku i mogą wzmocnić ewentualną wyprzedaż.

Na tle innych krajów wyróżnia się Francja, gdzie inwestorzy domagają się wyższej premii za ryzyko polityczne przed wyborami w 2027 roku. Rentowność jej 10-letnich obligacji przekroczyła w październiku 5% po raz pierwszy od 2002 roku i obecnie wynosi 4,85%.

We wtorek Komisja prognozowała, że dług publiczny UE wzrośnie z 82,6% PKB w ubiegłym roku do 85,6% w 2028 roku, a odsetki pochłoną wtedy 2,4% wartości gospodarki.

„Konsolidacja fiskalna jest spóźniona” – stwierdził EBC.

Z drugiej strony banki są w dobrej kondycji, by absorbować wstrząsy – wynika z raportu. Ich rentowność jest najwyższa od dekady, a udział kredytów niespłacanych spadł we wrześniu do rekordowo niskiego poziomu 2,2% portfela.

Większe słabości występują w części instytucji niebankowych, takich jak fundusze inwestycyjne i hedgingowe, gdzie zabezpieczenia są mniej rozwinięte. Obecnie firmy technologiczne i związane z AI z USA stanowią między 16% a 26% udziałowych inwestycji niebankowych instytucji ze strefy euro.

EBC zwrócił uwagę na niemal upadek w lipcu funduszu hedgingowego Situational Awareness z USA. Wartość aktywów pozostających pod jego zarządzaniem spadła z około 45 mld dol. (40,9 mld euro) do 10 mld dol. (9 mld euro) po tym, jak zawiodły jego lewarowane zakłady na AI.

Taki stres może przenieść się na banki, które pozyskują prawie jedną piątą finansowania od instytucji niebankowych. EBC wezwał do wzmocnienia zabezpieczeń przed ryzykiem wynikającym z dźwigni finansowej i płynności w tym sektorze oraz zaapelował do władz o utrzymanie buforów kapitałowych banków.

Wyższe ceny energii mogą też sprawić, że gospodarstwa domowe i firmy będą miały trudności ze spłatą zobowiązań. EBC ostrzegł, że po takim wstrząsie kredyty zagrożone mogą narastać przez lata.

Wyścig o fotel po Christine Lagarde

Raport ukazuje się także w momencie, gdy rządy zbliżają się do porozumienia w sprawie kierownictwa EBC.

Ministerstwo finansów Niemiec poinformowało we wtorek, że zabiega o stanowisko głównego ekonomisty dla profesora Uniwersytetu Princeton Markusa Brunnermeiera. W zamian Berlin ma podobno poprzeć byłego prezesa Banku Hiszpanii Pablo Hernándeza de Cosa na stanowisko prezesa EBC w miejsce Christine Lagarde.

Rozwój wydarzeń dodatkowo wskazuje, że Francja i Niemcy są blisko porozumienia w sprawie poparcia hiszpańskiego kandydata, jak Euronews informował w miniony piątek.

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej

Niemcy najwolniejsze w zakładaniu małych firm: 18 razy dłużej niż we Francji

Francja i Niemcy blisko porozumienia: De Cos faworytem na szefa EBC

EBC: odejście Lagarde nie opóźni euro cyfrowego, trwają negocjacje prawa w Brukseli