Dwóch badaczy zdobyło tegoroczną Nagrodę Nobla z chemii za prace, które mogą odmienić produkcję leków.
Henri B. Kagan i Kenso Soai otrzymali Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii za badania nad lustrzanymi odbiciami cząsteczek, „decydujące dla chemików projektujących reakcje na potrzeby wytwarzania leków” – poinformowała w środę Królewska Szwedzka Akademia Nauk w Sztokholmie.
REKLAMA
REKLAMA
Francuski i japoński badacze zostali uhonorowani za odkrycie nieliniowych efektów i autokatalizy w asymetrycznej syntezie organicznej. Wiele cząsteczek, takich jak aminokwasy, występuje w dwóch lustrzanych odmianach, ale w organizmach żywych pojawia się tylko jedna z nich; zjawisko to nazywa się asymetrią chemiczną.
Taka asymetria jest wyzwaniem przy opracowywaniu nowych leków. Wiele cząsteczek stosowanych w farmaceutykach ma dwie odmiany, które są nieidentycznymi lustrzanymi odbiciami. Jedna ma działanie terapeutyczne, a druga może powodować zbędne, a czasem szkodliwe skutki uboczne – wyjaśnił Komitet.
„Henri Kagan i Kenso Soai rozwiązali zagadkę chemiczną, która nurtowała naukowców od ponad stulecia: w jaki sposób homochiralność może powstać spontanicznie” – powiedział w komunikacie prasowym Heiner Linke, przewodniczący Komitetu Noblowskiego ds. chemii. „Opracowane przez nich reakcje chemiczne są spektakularne”.
Kagan jest związany z Université Paris-Sud w Orsay we Francji, a Soai z Tokyo University of Science w Japonii.
„Bardzo się cieszę z tej wspaniałej wiadomości o Nagrodzie Nobla” – powiedział Soai po ogłoszeniu decyzji.
„To jeden z najbardziej ekscytujących dni w moim życiu. Ogromnie się cieszę, że mogę dzielić nagrodę z profesorem Henrim Kaganem, tak znanym chemikiem organicznym” – dodał.
W tym roku nagroda wynosi 12 mln koron szwedzkich (ok. 1,09 mln euro), niezależnie od tego, czy trafia do pojedynczej osoby, niewielkiej grupy laureatów czy organizacji.
Pozostałe tegoroczne Nagrody Nobla – w dziedzinie literatury, pokoju i ekonomii – zostaną ogłoszone w najbliższych dniach. Laureatów medycyny i fizyki poznaliśmy wcześniej w tym tygodniu.
Po piątkowym ogłoszeniu laureata Pokojowej Nagrody Nobla 12 października zostanie ogłoszona Nagroda Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych.
Uroczystość wręczenia nagród odbędzie się 10 grudnia, w rocznicę śmierci Alfreda Nobla w 1896 roku, szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy dynamitu, który ustanowił Nagrody Nobla. Zmarł właśnie w 1896 roku.
Poprzednie Nagrody Nobla w dziedzinie chemii
Od 1901 do 2025 roku przyznano 117 Nagród Nobla w dziedzinie chemii. Wśród 198 laureatów chemii było osiem kobiet, w tym Maria Skłodowska-Curie w 1911 roku.
Ubiegłoroczną nagrodę z chemii podzielili między sobą Susumu Kitagawa z Uniwersytetu w Kioto w Japonii, Richard Robson z Uniwersytetu w Melbourne w Australii oraz Omar M. Yaghi z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley w Stanach Zjednoczonych.
Uhonorowano ich za stworzenie nowej struktury molekularnej wykorzystywanej do wychwytywania dwutlenku węgla z powietrza oraz oddzielania zanieczyszczeń z wody.