Francuski zespół badawczy przez 30 lat śledził związek między poczuciem samotności a ryzykiem demencji.
Osoby, które prawie zawsze czują się samotne, mogą być bardziej narażone na rozwój demencji – wynika z nowego badania, w którym przez trzy dekady obserwowano starszych dorosłych.
Nie ma obecnie skutecznego leczenia demencji, która dotyka 57 mln osób na świecie. Na ryzyko zachorowania wpływa jednak kombinacja czynników genetycznych i stylu życia, takich jak aktywność fizyczna, spożywanie alkoholu czy palenie tytoniu. Według grupy ekspertów (źródło w Angielski) powołanej przez „The Lancet” kolejnym czynnikiem ryzyka jest izolacja społeczna.
Badacze z Uniwersytetu w Bordeaux postanowili zmierzyć to ryzyko. Odkryli, że osoby starsze, które odczuwały przewlekłą samotność, miały o 38 proc. wyższe ryzyko rozwoju demencji niż ci, którzy nigdy nie czuli się samotni.
Co ważne, sporadyczne poczucie samotności nie było istotnie powiązane z ryzykiem demencji – wynika z pracy opublikowanej w czasopiśmie „Aging & Mental Health”. (źródło w Angielski)
„To rozróżnienie ma kluczowe znaczenie” – powiedziała Karine Pérès, jedna z autorek badania i starsza badaczka w Bordeaux Population Health Centre.
„Większość ludzi doświadcza samotności w pewnym momencie życia. Ryzyko demencji rośnie jednak wtedy, gdy samotność staje się stanem przewlekłym i utrzymującym się” – dodała.
Naukowcy przeanalizowali dane 3777 starszych osób, które były obserwowane od 1988 do 2018 roku. Na podstawie czterech wizyt badawczych w ciągu ośmiu lat zaklasyfikowali uczestników jako „nigdy samotni”, „sporadycznie samotni” lub „przewlekle samotni”. Następnie sprawdzili, czy w ciągu kolejnych 20 lat rozwinęła się u nich demencja.
Badanie wykazało, że mniej więcej jedna na trzy osoby, które nigdy nie czuły się samotne lub doświadczały samotności tylko sporadycznie, rozwinęła demencję, podczas gdy w grupie przewlekle samotnej odsetek ten wynosił około 49 proc. Większość uczestników badania nie odczuwała regularnej samotności.
Samotność i izolacja społeczna nie są tym samym. Samotność jest odczuciem subiektywnym i można jej doświadczać nawet wtedy, gdy mieszka się z rodziną lub regularnie spotyka innych ludzi – podkreślił zespół z Bordeaux.
„Ta podatność może wynikać także z niesatysfakcjonujących relacji, obciążeń związanych z opieką nad bliskimi lub braku zajęć, które mają dla danej osoby znaczenie” – powiedziała główna autorka badania, Yvanna Simon.
Badanie ma pewne ograniczenia. Poziom samotności oceniano na podstawie jednego pytania, a nie pełnego kwestionariusza, a naukowcy mogli nie uwzględnić wszystkich czynników wpływających na związek między demencją a samotnością. Wyniki są jednak spójne z wcześniejszymi, większymi badaniami, które wykazały podobny związek między demencją a samotnością w średnim i starszym wieku.
Badacze z Bordeaux zalecili, aby pracownicy ochrony zdrowia badali swoich pacjentów pod kątem samotności i zachęcali ich do większej aktywności społecznej. Ich zdaniem mogą w tym pomóc także bardziej otwarte przestrzenie publiczne, przyjazne ludziom w każdym wieku.
Według organizacji Alzheimer’s Research UK (źródło w Angielski) utrzymywanie kontaktów społecznych w starszym wieku pomaga utrzymać aktywność części mózgu i ograniczać zmiany powiązane z demencją. Organizacja podkreśla jednak, że żadna pojedyncza przyczyna nie prowadzi do demencji sama z siebie.
Na przykład osoby przewlekle samotne mogą też mniej się ruszać i gorzej się odżywiać, co sprzyja chorobom serca i cukrzycy. Te schorzenia z kolei zwiększają ryzyko demencji. Kontakty społeczne są tylko kolejną warstwą tego złożonego obrazu.
„Brak kontaktów społecznych ogranicza stymulację poznawczą, a nierozwiązane problemy i napięcia społeczne prowadzą z czasem do kumulacji biologicznego zużycia organizmu” – powiedziała Pérès.