Nieustanne rosyjskie naloty pogłębiają lukę finansową Ukrainy. Rosnące koszty i deficyt skłaniają Kijów do prośby o uruchomienie zamrożonych aktywów Rosji.
Ukraina zaapelowała do Unii Europejskiej, by sięgnęła po zamrożone rosyjskie aktywa i pomogła pokryć lukę w finansowaniu budżetu cywilnego i wojskowego w przyszłym roku. Według szacunków może ona sięgnąć 78 miliardów dolarów (68,77 miliarda euro), jeśli sojusznicy nie zwiększą swojego wkładu.
REKLAMA
REKLAMA
Minister finansów Ukrainy, Serhij Marczenko, ponowił ten apel we wtorek podczas spotkania z przedstawicielami międzynarodowych darczyńców i instytucji finansowych w Brukseli.
W trakcie rozmów Marczenko przekonywał, że wykorzystanie puli rosyjskich aktywów byłoby zarazem praktycznym i sprawiedliwym sposobem sfinansowania nadzwyczajnych kosztów wojny, ochrony stabilności zadłużenia Ukrainy i zapewnienia rozliczenia agresji Moskwy – relacjonują urzędnicy zaznajomieni z przebiegiem zamkniętych obrad.
UE przechowuje 210 miliardów euro takich aktywów, z czego większość w Euroclear, depozycie z siedzibą w Brukseli.
Minister przyznał, że temat jest politycznie trudny, i zachęcił państwa członkowskie do wypracowania scentralizowanych, solidnych podstaw prawnych dla takiego rozwiązania.
Podobny apel Marczenko wystosował w poniedziałek podczas debaty organizowanej przez Europejskie Centrum Polityczne (EPC). Dyskusja dotyczyła pomysłu przeniesienia aktywów z Euroclear do powiernika należącego do UE, aby ograniczyć ryzyko dla Belgii.
„Potrzebujemy, aby nasi przyjaciele, europejscy politycy, byli wystarczająco odważni i podjęli zdecydowane działania” – powiedział minister.
„Niestety wojna trwa dłużej, jest trudniejsza i musimy w końcu rozwiązać kwestię zamrożonych rosyjskich aktywów albo znaleźć inne sposoby, by przetrwać”.
Marczenko przedstawił zarys dramatycznej sytuacji finansowej, z jaką Ukraina może się zmierzyć w 2027 roku.
Z potrzebnych od darczyńców 52,6 miliarda dolarów wsparcia finansowego jak dotąd zabezpieczono jedynie 20 miliardów dolarów, co oznacza lukę w wysokości 32,6 miliarda dolarów. Jednocześnie około 45 miliardów dolarów wydatków obronnych wciąż nie ma gwarancji ze strony sojuszników.
Łącznie tworzy to dziurę budżetową rzędu 78 miliardów dolarów.
Marczenko wyjaśnił, że napięcia budżetowe dodatkowo pogłębiają nieustanne ataki Rosji, które poważnie zakłóciły normalną aktywność gospodarczą, sparaliżowały sieci energetyczne, zniszczyły fabryki i utrudniły ściąganie podatków. Moskwa zaczęła ostatnio ostrzeliwać ukraińskie centra danych, by uderzyć w cyfrową gospodarkę i system komunikacji.
Równocześnie blokada na Morzu Czarnym pozbawiła ukraińskich rolników morskich szlaków, którymi sprzedają zboże klientom na całym świecie. Każdy dzień zamknięcia żeglugi przynosi kolejne straty.
„Po raz pierwszy od 2022 roku zorientowaliśmy się, że wpływy z podatków i ceł są niższe od zakładanych” – powiedział minister.
Pożyczka pod presją
To nie pierwszy raz, gdy aktywa rosyjskiego banku centralnego, zamrożone od lutego 2022 roku, trafiają pod lupę.
W ubiegłym roku Komisja Europejska próbowała wykorzystać te środki do stworzenia nieoprocentowanej linii kredytowej dla Ukrainy. Ten innowacyjny pomysł rozpadł się w grudniu na burzliwym szczycie, gdy Belgia, główny przeciwnik, zdołała zebrać przeciw propozycji większość państw.
W ramach planu B przywódcy UE zgodzili się na utworzenie 90 miliardów euro pożyczki wsparcia opartej na wspólnym zadłużeniu. Środki podzielono po równo: 45 miliardów euro na 2026 rok i 45 miliardów euro na 2027 rok.
Jednak eskalacja działań Rosji szybko podniosła koszty.
„Jesteśmy bardzo zadowoleni z tych 90 miliardów euro” – mówił Marczenko. – „Ale to wciąż za mało”.
Szwecja, Niderlandy, Hiszpania i Polska, wspierane przez państwa bałtyckie, również ostrzegają, że pożyczka nie wystarczy, i wzywają do „nowych rozwiązań” pozwalających sięgnąć po rosyjskie aktywa.
Belgia natychmiast sprzeciwiła się temu naciskowi. Według dyplomatów sceptyczne wobec naruszania suwerennych funduszy pozostają także dwa kluczowe państwa: Włochy i Francja.
Komisja chce uniknąć kolejnej porażki i podkreśla, że „głównym priorytetem” jest uruchomienie 90 mld euro pożyczki, co spowalnia wolne tempo reform w ukraińskim parlamencie.
Urzędnicy unijni nie kryją frustracji, że Ukraina zabiega o nowe środki, a jednocześnie nie wykonuje pracy potrzebnej do odblokowania już uzgodnionej pomocy.
Komisarz UE ds. rozszerzenia, Marta Kos, wprost powiedziała to podczas wtorkowej konferencji darczyńców.
„Nasze przesłanie do naszych ukraińskich przyjaciół jest jasne: zrealizujcie uzgodnione reformy, abyśmy mogli nadal wspierać was finansowo” – podkreśliła w wystąpieniu otwierającym.
„Rząd, Rada Najwyższa i instytucje w całej Ukrainie muszą zjednoczyć się wokół tego wspólnego wysiłku i działać z determinacją, by dowieźć reformy”.
Od miesiąca Komisja prowadzi intensywne rozmowy z Ukrainą i Międzynarodowym Funduszem Walutowym, aby precyzyjnie określić skalę deficytu finansowego.
Początkowo kraj sygnalizował lukę na poziomie 27 miliardów dolarów w budżecie Ministerstwa Obrony na ten rok, ale ta kwota została później skorygowana w dół. Marczenko skupił jednak swoje wystąpienie na potrzebach finansowych na 2027 rok, a nie na 2026 rok.
Komisja wciąż musi zweryfikować liczby przekazane przez Kijów.