Modernizacja "niewystarczającej" europejskiej sieci energetycznej jest "pilną kwestią" dla bezpieczeństwa energetycznego kontynentu.
Wąskie gardła wywołane przez przestarzałą europejską sieć energetyczną zagrażają ponad 120 GW oczekiwanych odnawialnych źródeł energii.
REKLAMA
REKLAMA
Planowane projekty czystej energii wykorzystywane do zasilania milionów gospodarstw domowych w 20 krajach UE mogą zostać "osierocone" - ostrzega nowy raport think tanku energetycznego Ember.
Analiza wykazała, że jeden na dwóch operatorów sieci ma "niewystarczającą przepustowość sieci", aby podłączyć nadchodzące projekty wiatrowe i słoneczne do sieci - w tym panele słoneczne na dachach.
Eksperci opisali bariery dla szybkiego rozwoju odnawialnych źródeł energii jako "pilną kwestię" w obliczu wojny z Iranem, w wyniku której ceny ropy i gazu gwałtownie wzrosły.
"W obliczu rosnących kosztów energii, europejskie sieci energetyczne są kluczowym czynnikiem umożliwiającym instalację odnawialnych źródeł energii w celu zastąpienia importowanych paliw kopalnych i ochrony gospodarstw domowych przed niestabilnymi cenami" - mówi Elisabeth Cremona, analityk ds. energii w Ember.
"Wąskie gardła sieci nie są już tylko kwestią techniczną. Stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa".
Które kraje europejskie ucierpią najbardziej?
W raporcie (źródło w Angielski) stwierdzono, że najpoważniejsze ograniczenia występują w Austrii, Bułgarii, na Łotwie, w Holandii, Polsce, Portugalii, Rumunii i na Słowacji.
Warto jednak zauważyć, że kilka głównych systemów energetycznych, takich jak Niemcy i Włochy, nie publikuje danych dotyczących przepustowości sieci, co oznacza, że problem może być znacznie większy, niż obawiają się analitycy.
Raport ostrzega, że bariery sieciowe mają wpływ zarówno na duże projekty odnawialne, jak i instalacje domowe. W 17 krajach, które zgłosiły swoją przepustowość sieci, ponad dwie trzecie nowych elektrowni wiatrowych i słonecznych na dużą skalę planowanych do 2030 r. jest obecnie zagrożonych.
Niewystarczająca przepustowość sieci może również opóźnić 16 GW instalacji solarnych na dachach, wpływając na ponad 1,5 miliona gospodarstw domowych w całej Europie.
Dla porównania, elektrownia o mocy 1 GW mogłaby zasilać około 876 000 gospodarstw domowych przez rok, jeśli zużywają one średnio 10 000 kWh energii elektrycznej rocznie.
Analiza wykazała również, że niektóre z europejskich sieci są dobrze przygotowane do zaspokojenia nowego zapotrzebowania na energię elektryczną wynikającego z elektryfikacji gospodarstw domowych.
Sześć z ośmiu raportujących krajów ma wystarczającą przepustowość sieci, aby nawet jedna trzecia gospodarstw domowych mogła podłączyć nową pompę ciepła. Jednak Polska i Hiszpania napotkałyby poważne ograniczenia, ponieważ przepustowość sieci dystrybucyjnej dla nowego popytu jest ograniczona.
"Po kryzysie energetycznym w 2022 r. inwestycje w kolektory słoneczne na dachach wzrosły, ponieważ gospodarstwa domowe szukały ochrony przed niestabilnymi cenami energii" - mówi Cremona.
"Ponieważ kraje ponownie dostrzegają pilną potrzebę zastąpienia importowanych paliw kopalnych krajowymi odnawialnymi źródłami energii, nie możemy pozwolić sobie na to, aby sieci stały na przeszkodzie".
Dlaczego europejska sieć energetyczna jest "niewystarczająca"?
Inwestycje w europejską sieć elektroenergetyczną wzrosły o prawie 50 procent w ciągu ostatnich pięciu lat do 70 miliardów euro rocznie. Eksperci twierdzą jednak, że to wciąż za mało, aby usunąć wąskie gardła.
Raport Aurora Energy Research z 2025 r. wykazał, że koszty zarządzania ograniczeniami przesyłowymi w Europie zbliżyły się do 9 mld euro w 2024 r., podczas gdy 72 TWH energii głównie odnawialnej zostało ograniczone z powodu wąskich gardeł. Odpowiada to rocznemu zużyciu energii elektrycznej w Austrii.
Europejska sieć energetyczna została pierwotnie zbudowana w oparciu o węgiel, a później gaz, który zwykle pochodzi z centralnie zlokalizowanych elektrowni. Jednak zielona energia, taka jak wiatrowa i słoneczna, jest zwykle zlokalizowana w odległych obszarach, co oznacza, że Europa musi teraz znaleźć skuteczny sposób na transport produkowanej energii elektrycznej do domów i firm.
Czy niższe ceny energii pomogą naprawić sieć?
Oznacza to, że kilka krajów europejskich produkuje więcej energii odnawialnej niż sieć jest w stanie obsłużyć, co oznacza, że często płacą za wyłączanie turbin wiatrowych (ograniczanie) i uciekają się do zanieczyszczających paliw kopalnych.
Wielka Brytania przedstawiła projekt mający na celu rozwiązanie tego problemu poprzez dostarczanie do domów energii elektrycznej po obniżonej cenie lub za darmo w wietrzne dni, zamiast wyłączania turbin.
Jest to następstwem narastającej krytyki, że Wielka Brytania wydała w zeszłym roku oszałamiającą kwotę 1,47 miliarda funtów (około 1,67 miliarda euro) na wyłączanie turbin i płacenie elektrowniom gazowym za ich włączenie.
Greg Jackson, dyrektor generalny firmy energetycznej Octopus Energy, argumentuje, że próba musi stać się trwała, aby konsumenci mieli zaufanie do inwestowania w elektryfikację.
"Stałe zmiany oznaczałyby, że można kupić samochód elektryczny, pompę ciepła lub baterie, aby korzystać z energii, gdy jest ona tania" - mówi Jackson. "To wszystko zmieniłoby popyt znacznie skuteczniej, niż zobaczymy w jakimkolwiek okresie próbnym".