100 tys. młodych Europejczyków będzie mogło zamieszkać w Wielkiej Brytanii w ramach nowego programu mobilności uzgodnionego przez Brukselę i Londyn. Reset relacji po Brexicie ma jednak swoją cenę – kwestia opłat za studia wciąż pozostaje nierozstrzygnięta.
Bruksela i Londyn uzgodniły, że 100 tys. młodych Europejczyków będzie mogło zamieszkać w Wielkiej Brytanii. Nie udało się jednak osiągnąć porozumienia w sprawie opłat za studia – decyzję w tej kwestii odłożono o sześć miesięcy. Ustalenia zapadły podczas piątkowego, ważnego szczytu UE–Wielka Brytania.
Unia Europejska i Wielka Brytania dążą do szerszego resetu w relacjach podczas drugiego od czasu Brexitu szczytu dwustronnego. Jednym z jego najważniejszych elementów jest program mobilności młodzieży, który ma umożliwić młodym ludziom życie, pracę i naukę po drugiej stronie kanału La Manche.
„To ważne dla bezpośrednich kontaktów między ludźmi po obu stronach Kanału La Manche” – powiedział przedstawiciel UE.
Program Youth Experience Scheme (YES) umożliwi 100 tys. młodych ludzi z UE oraz 100 tys. z Wielkiej Brytanii pobyt na terytorium drugiej strony przez okres do trzech lat. Oczekuje się, że program zacznie w pełni funkcjonować najpóźniej w styczniu 2030 roku.
Stronom nie udało się jednak rozstrzygnąć drażliwej kwestii wysokości opłat za studia. Zamiast tego zobowiązały się wypracować porozumienie w tej sprawie w ciągu najbliższych sześciu miesięcy.
Wielka Brytania, która przyjmuje znacznie więcej studentów z UE, niż sama wysyła ich do Unii, chce przede wszystkim obniżenia czesnego dla studentów z państw członkowskich.
Unia Europejska domaga się natomiast, aby jej studenci byli traktowani na brytyjskich uczelniach na takich samych zasadach jak obywatele Wielkiej Brytanii. Tak było przed Brexitem, gdy studenci z UE korzystali z zasady równego traktowania wynikającej z unijnych przepisów zakazujących dyskryminacji ze względu na narodowość.
Po Brexicie wzrost opłat za studia znacząco ograniczył napływ studentów z UE. Według Migration Observatory Uniwersytetu Oksfordzkiego liczba studentów z państw Unii rozpoczynających naukę na brytyjskich uczelniach spadła o 57 proc. między rokiem akademickim 2020/21 a 2023/24.
„Od czasu Brexitu liczba studentów z obu stron, którzy studiują po drugiej stronie kanału, spadła, szczególnie jeśli chodzi o studentów z UE w Wielkiej Brytanii. Uważamy, że to zubaża nasze relacje i chcemy temu zaradzić” – dodał przedstawiciel UE.
Wielka Brytania zgodziła się już także na ponowne przystąpienie do Erasmus+, unijnego programu wymiany w dziedzinie edukacji i kształcenia zawodowego. Udział Wielkiej Brytanii w programie ma rozpocząć się 1 stycznia 2027 roku.
Oprócz programu mobilności młodzieży UE i Wielka Brytania uzgodniły również kilka innych porozumień, m.in. dotyczących zbliżenia standardów w sektorze rolno-spożywczym oraz powiązania swoich rynków uprawnień do emisji CO₂.
Pozostaje jednak pytanie, czy państwa członkowskie uzależnią ostateczną akceptację tych porozumień od osiągnięcia satysfakcjonującego kompromisu w sprawie wysokości czesnego.