ExxonMobil pozywa Komisję Europejską za przepisy dotyczące magazynowania CO₂

Koncern naftowo-gazowy ExxonMobil pozywa Komisję Europejską w związku z unijnymi przepisami zobowiązującymi producentów paliw kopalnych do współfinansowania realizacji celów dotyczących magazynowania dwutlenku węgla.

REKLAMA

REKLAMA

Informacje te wynikają z oficjalnego dokumentu Komisji, do którego dotarł Euronews.

Trzy spółki należące do grupy ExxonMobil wszczęły postępowanie arbitrażowe na podstawie Traktatu Karty Energetycznej (ECT).

Skorzystały przy tym z zasad przyjętych przez Komisję Narodów Zjednoczonych ds. Międzynarodowego Prawa Handlowego.

ECT to międzynarodowe porozumienie zawarte po zakończeniu zimnej wojny. Początkowo miało chronić inwestycje w niestabilnych, byłych państwach komunistycznych.

Z czasem stało się jednak przedmiotem kontrowersji, ponieważ umożliwia firmom energetycznym pozywanie państw za działania mogące negatywnie wpłynąć na ich oczekiwane zyski.

Spór dotyczy przepisów unijnej ustawy o przemyśle neutralnym klimatycznie (Net Zero Industry Act, NZIA), regulujących rozwój infrastruktury do magazynowania CO₂.

Kwestionują je trzy spółki: zarejestrowana w Belgii ExxonMobil Petroleum & Chemical, ExxonMobil Luxembourg oraz ExxonMobil Netherlands.

"Spółki kwestionują część rozporządzenia dotyczącą infrastruktury do magazynowania CO₂. Przepisy te ustanawiają unijny cel osiągnięcia zdolności zatłaczania CO₂ na poziomie co najmniej 50 mln ton rocznie do 2030 r. i nakładają odpowiednie obowiązki na licencjonowanych producentów ropy i gazu" - czytamy w dokumencie.

ExxonMobil argumentuje, że spełnienie rygorystycznych wymogów klimatycznych UE jest niewykonalne ze względu na długotrwałe procedury wydawania pozwoleń oraz wysokie koszty inwestycji.

Dokument nie wskazuje dokładnej daty wszczęcia postępowania. Wcześniejsze doniesienia medialne sugerowały jednak, że doszło do tego w lipcu.

Zgodnie z NZIA licencjonowani producenci ropy i gazu mają przyczynić się do osiągnięcia przez UE zdolności rocznego zatłaczania 50 mln ton CO₂ do 31 grudnia 2030 roku.

Założenie przepisów jest takie, że firmy wydobywające paliwa kopalne powinny współuczestniczyć w budowie infrastruktury niezbędnej do ograniczania emisji.

Spór z zasadą «zanieczyszczający płaci»?

Postępowanie arbitrażowe może wyznaczyć granice możliwości nakładania przez Brukselę kosztów transformacji energetycznej na przedsiębiorstwa z sektora paliw kopalnych.

Sprawa nabiera znaczenia również dlatego, że Komisja opóźnia propozycję nowych regulacji dotyczących infrastruktury i rynku transportu CO₂.

Projekt miał zostać przedstawiony pierwotnie w trzecim kwartale roku.

Obowiązki wynikające z NZIA doprecyzowano w dwóch aktach prawnych UE. Pierwszy określa progi produkcji decydujące o objęciu przedsiębiorstw przepisami.

Drugi wskazuje wysokość wymaganych wkładów w rozwój zdolności zatłaczania CO₂.

Z obowiązków zwolnione są firmy produkujące mniej niż 610 tysięcy ton ekwiwalentu ropy lub odpowiadające za mniej niż 5 procent całkowitej produkcji w UE.

Łącznie regulacje obejmują 44 największych producentów ropy i gazu.

ExxonMobil zarzuca Unii naruszenie postanowień ECT dotyczących uczciwego i sprawiedliwego traktowania inwestorów, zakazu dyskryminacji oraz ochrony inwestycji przed wywłaszczeniem.

Spółki zapowiedziały również wystąpienie o zastosowanie środków tymczasowych.

Chcą w ten sposób zawiesić obowiązek zatłaczania CO₂ do podziemnych zbiorników w odniesieniu do swoich jednostek zależnych objętych sporem. Informację tę zawiera dokument Komisji.

Postępowanie może mieć konsekwencje wykraczające poza działalność samego ExxonMobil.

Jeśli koncernowi uda się podważyć podstawę prawną lub sposób wdrażania mechanizmu obowiązkowych wkładów, może to wpłynąć na funkcjonowanie całego systemu finansowania infrastruktury magazynowania CO₂.

Bruksela analizuje obecnie zawiadomienie i przygotowuje odpowiedź.

Nie ujawniono jednak, jakiego odszkodowania domaga się ExxonMobil ani jakie potencjalne ryzyko finansowe może ponieść Unia Europejska.

Komisja Europejska przekazała Euronews, że nie komentuje toczących się postępowań prawnych.

Komisja chwali nowy projekt wychwytywania CO₂

Postępowanie przeciwko Komisji toczy się w czasie, gdy Bruksela konsekwentnie promuje wychwytywanie i magazynowanie dwutlenku węgla jako jeden z kluczowych elementów europejskiej strategii klimatycznej.

We wrześniu komisarz UE ds. działań w dziedzinie klimatu Wopke Hoekstra pochwalił uruchomienie największej w Europie instalacji do wychwytywania CO₂.

Obiekt powstał w zakładach norweskiej firmy Yara w holenderskim Sluiskil.

Instalacja ma wychwytywać 800 tysięcy ton dwutlenku węgla rocznie, co pozwoli ograniczyć emisje zakładu o 25 procent.

Następnie gaz będzie skraplany i transportowany statkami do Norwegii. Tam zostanie zatłoczony głęboko pod dno morskie w ramach projektu Northern Lights.

Hoekstra przyznał, że wychwytywanie i magazynowanie CO₂ "nie jest cudownym lekarstwem na kryzys klimatyczny".

Podkreślił jednak, że technologia może odegrać istotną rolę w ograniczaniu emisji, zwłaszcza w energochłonnych sektorach przemysłu, takich jak produkcja stali, cementu i aluminium.

"Po prostu nie możemy sobie pozwolić na pozostawienie jakiejkolwiek części dostępnych rozwiązań niewykorzystanej. To praktyczne rozwiązanie klimatyczne, które ogranicza emisje, a jednocześnie pozwala utrzymać silną bazę przemysłową" - powiedział holenderski komisarz podczas wizyty w zakładach Yara 7 września.

Podczas tego samego wydarzenia premier Norwegii Jonas Gahr Støre przypomniał, że jeszcze kilka lat temu magazynowanie dwutlenku węgla pod ziemią wydawało się sceptykom niemal niemożliwe.

"Dziś to rzeczywistość. Projekt pokazuje, że wychwytywanie i magazynowanie dwutlenku węgla działa i może być realizowane ponad granicami państw. Norweskie know-how i infrastruktura są wykorzystywane do ograniczania emisji gazów cieplarnianych daleko poza granicami Norwegii. Odgrywają również ważną rolę w zielonej transformacji Europy" - powiedział Støre.

Według prognoz Unia Europejska będzie potrzebować około 250 mln ton rocznej zdolności magazynowania CO₂, aby osiągnąć cel klimatyczny na 2040 roku, zakładający redukcję emisji netto o 90 procent.

Najważniejsze projekty infrastrukturalne koncentrują się wokół Morza Północnego. Należą do nich Porthos i Aramis w Holandii oraz Greensand i Bifrost w Danii.

Poważne przeszkody pozostają

Bergur Rasmussen, były duński poseł do Parlamentu Europejskiego, a obecnie szef organizacji branżowej CCS Europe, ocenił unijny cel osiągnięcia 50 mln ton zdolności zatłaczania CO₂ do 2030 roku jako "ambitny" i "zdecydowanie niepewny".

"Dane samej Komisji pokazują, że UE dysponuje obecnie działającą zdolnością zatłaczania CO₂ na poziomie 3,54 mln ton rocznie. Prognozowana zdolność wynosi natomiast zaledwie 27,1 mln ton. Oznacza to, że w ciągu pozostałych czterech lat tej dekady trzeba będzie zlikwidować znaczną lukę" - powiedział Rasmussen w rozmowie z Euronews.

Jego zdaniem największym wyzwaniem będzie zapewnienie odpowiedniego tempa rozwoju technologii.

Musi ono odpowiadać potrzebom przemysłu, a jednocześnie gwarantować, że wychwytywanie i magazynowanie CO₂ stanie się rzeczywistym i zrównoważonym rozwiązaniem.

Odpowiedzi na część tych wyzwań ma dostarczyć zapowiadana propozycja Komisji Europejskiej.

Nadal nie wiadomo jednak, czy pozew ExxonMobil ma związek z opóźnieniem prac nad projektem ani czy realizacja całego unijnego planu okaże się możliwa w wyznaczonym terminie.

Obawy związane z postępowaniem wyraża również organizacja ekologiczna Bellona.

Ostrzega, że spór może osłabić wysiłki Brukseli na rzecz stworzenia sprawnie funkcjonującego rynku wychwytywania i magazynowania dwutlenku węgla.

Zdaniem organizacji sprawa pokazuje, w jaki sposób gwarancje inwestycyjne zawarte w ECT mogą być wykorzystywane przez przedsiębiorstwa z sektora paliw kopalnych do kwestionowania regulacji klimatycznych.

William Druet, doradca ds. polityki w Bellona Europa, podkreślił, że obowiązkowe wkłady producentów paliw kopalnych w rozwój infrastruktury zatłaczania CO₂ mają kluczowe znaczenie dla pobudzania inwestycji.

"Osiągnięcie celów UE w zakresie neutralności klimatycznej wymaga przyspieszenia inwestycji w infrastrukturę. Będzie ona podstawą czystej gospodarki i stworzy długoterminowe możliwości biznesowe dla firm odpowiedzialnych za jej rozwój i obsługę" - powiedział Druet.

"Arbitraż inwestycyjny nie powinien stać się mechanizmem, za pomocą którego firmy domagają się odszkodowań za konieczność przyspieszenia inwestycji, które w przyszłości staną się częścią ich własnych modeli biznesowych" - dodał, odnosząc się do ECT.

ExxonMobil nie odpowiedział na prośbę Euronews o komentarz.