Od modernistycznego piękna Brasílii po upiornie pustą Ciudad de la Paz – czas poznać te planowane miasta. Wiedza idealna na pub quiz!
Wiele z najwspanialszych miast świata jest zamieszkanych od tysięcy lat. Warstwy historii sprawiają, że obok śladów Imperium Rzymskiego można dziś zobaczyć przeszklone drapacze chmur.
REKLAMA
REKLAMA
Te kontrasty urzekają turystów, ale zabytkowy układ ulic nie zawsze przystaje do wymogów współczesnego życia.
Rozwiązanie? Miasto zaprojektowane od podstaw.
Ponieważ powstają od zera, projektanci mogą wytyczyć siatkę ulic tak, by mieszkańcy mieli łatwy dostęp do szkół, supermarketów i przychodni, a także zawczasu przewidzieć natężenie ruchu.
Niektóre państwa poszły o krok dalej i zbudowały od podstaw stolice. Najnowszym przykładem jest Gwinea Równikowa, która w styczniu tego roku ogłosiła Ciudad de la Paz nową stolicą.
Oto inne skrupulatnie zaplanowane stolice – od doskonale znanych po takie, które mogą pojawić się co najwyżej w quizie w pubie…
Brasília, Brazylia
To chyba najsłynniejsza planowana stolica świata. Brasília stała się stolicą Brazylii w 1960 roku.
Nowe położenie wybrano, ponieważ prezydent chciał przenieść stolicę do centrum kraju; dotychczasowa, Rio de Janeiro, leżała na południowo-wschodnim wybrzeżu. Dziś Brasília jest trzecim co do liczby ludności miastem Brazylii.
To obowiązkowy punkt dla miłośników architektury. Brasília słynie z modernistycznej zabudowy; do najważniejszych obiektów należą katedra metropolitalna i gmach Kongresu Narodowego.
W 1987 roku miasto trafiło na listę światowego dziedzictwa UNESCO, które określiło je jako „kamień milowy w historii urbanistyki”.
Canberra, Australia
Ziemie, na których leży dzisiejsza Canberra, oraz ich okolice są zamieszkane od tysięcy lat. Za tradycyjnych strażników tego obszaru uznaje się lud Ngunnawal.
Brytyjscy koloniści zaczęli osiedlać się tu pod koniec lat 20. XIX wieku. Na początku XX stulecia Canberra została wybrana na stolicę federacji jako kompromis między Melbourne a Sydney.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ogłosiło konkurs na projekt nowej stolicy, a budowę rozpoczęto w 1912 roku.
Dziś w Canberze mieszka około pół miliona osób – zaledwie jedna dziesiąta populacji największego miasta kraju, Melbourne.
Choć jest stosunkowo niewielka, stolica słynie z muzeów i galerii sztuki, okolicznych winnic oraz bogatej sceny gastronomicznej skoncentrowanej wokół dzielnicy Braddon.
Wellington, Nowa Zelandia
W krótkiej historii jako część Imperium Brytyjskiego Nowa Zelandia kilkakrotnie przenosiła stolicę: z Old Russell (dzisiejsze Okiato) do Auckland, a ostatecznie do Wellington.
Okolicę odkrył w X wieku maoryski żeglarz Kupe. Gdy pojawili się tu Europejczycy, mieszkało tu wiele plemion, m.in. Te Ātiawa i Taranaki.
Wellington wybrano na stolicę ze względu na położenie przy Cieśninie Cooka, oddzielającej Wyspę Północną od Południowej.
Choć miasto nie powstało zupełnie od zera, jego obecny układ w 1840 roku - jako system połączonych ze sobą kwartałów ulic - zaprojektował kapitan William Mein Smith.
Największym miastem kraju pozostaje Auckland, liczące około 1,5 mln mieszkańców, podczas gdy w Wellington żyje niespełna 210 tysięcy osób.
Poza formalną funkcją stolicy Wellington uchodzi też za kulturalne serce kraju – dzięki licznym muzeom oraz siedzibom Nowozelandzkiej Orkiestry Symfonicznej i Królewskiego Baletu Nowej Zelandii.
Islamabad, Pakistan
Powstały w latach 60. Islamabad (nazwa oznacza „miasto islamu”) został stolicą Pakistanu w 1967 roku.
Nową lokalizację wybrano zamiast dotychczasowej stolicy, Karaczi, ponieważ była bliżej kwatery głównej armii w Rawalpindi.
Dziś w Islamabadzie mieszka ponad 1,1 mln osób, co czyni go dziesiątym co do wielkości miastem Pakistanu.
Do głównych atrakcji należą Pomnik Pakistanu, meczet Faisal oraz jezioro Rawal.
Naypyidaw, Mjanma
To jedna z najmłodszych stolic świata. Budowę Naypyidaw rozpoczęto w 2002 roku, a w 2005 roku miasto przejęło funkcję stolicy od Rangunu (Yangonu).
Naypyidaw leży około 320 km na północ od Rangunu. Nazwa oznacza „siedzibę królów”. Miasto zaprojektowano tak, by mogło przetrwać ewentualną inwazję, i ulokowano tu większość wojskowych oraz administracyjnych centrów kraju.
Sama metropolia jest ogromna, ale mieszka w niej niewiele osób, więc na szerokich arteriach prawie nie widać samochodów. W trzęsieniu ziemi w 2025 roku miasto zostało poważnie zniszczone i wiele budynków wciąż czeka na odbudowę.
Jedną z głównych atrakcji jest dziś Māravijaya Buddha – największy na świecie posąg Buddy z marmuru, udostępniony zwiedzającym w 2023 roku.
Brytyjskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Wspólnoty Narodów i Rozwoju odradza wszelkie podróże do znacznej części Mjanmy, choć ostrzeżenie nie obejmuje ani Naypyidaw, ani Rangunu.
Belmopan, Belize
Stolicę Belize przeniesiono w głąb lądu po huraganie z 1961 roku, który zniszczył ponad trzy czwarte zabudowy Belize City. Budowę nowego miasta rozpoczęto w 1967 roku, a w 1970 roku Belmopan ogłoszono oficjalną stolicą.
Nazwa łączy miano najdłuższej rzeki kraju, Belize, oraz Mopan – nazwę innej rzeki w okolicy.
Belmopan liczy około 20 tysięcy mieszkańców, podczas gdy w Belize City żyje około 64 tys. osób.
Do głównych atrakcji należy wizyta w położonym niedaleko parku narodowym St. Herman’s Blue Hole, a także wędrówki po parku narodowym Guanacaste.
Ciudad de la Paz, Gwinea Równikowa
Najmłodsza z nowych stolic na tej liście, Ciudad de la Paz, 2 stycznia zastąpiła Malabo jako stolicę Gwinei Równikowej.
Miasto pokoju, wytyczone po raz pierwszy w 2015 roku, ulokowano w miejscu o dobrym dojeździe i łagodniejszym klimacie.
Choć zaprojektowano je dla około 200 tysięcy mieszkańców, na razie przypomina raczej miasto widmo.