Nowy raport wskazuje, że psychospołeczne czynniki ryzyka – m.in. długie godziny pracy, niepewność zatrudnienia i mobbing – tworzą szkodliwe środowisko pracy, które niszczy zdrowie fizyczne i psychiczne ludzi.
Co roku z powodu problemów zdrowotnych związanych z psychospołecznymi zagrożeniami w pracy – takimi jak długie godziny pracy, niepewność zatrudnienia i nękanie w miejscu pracy – umiera ponad 840 tys. osób – wynika z nowego raportu (źródło w Angielski) Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP), agencji ONZ.
REKLAMA
REKLAMA
W raporcie podkreślono, że psychospołeczne zagrożenia w pracy są przede wszystkim powiązane z chorobami układu krążenia oraz zaburzeniami psychicznymi, w tym z samobójstwami.
– Psychospołeczne zagrożenia stają się jednym z najpoważniejszych wyzwań dla bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w pracy we współczesnym świecie pracy – powiedziała Manal Azzi, kierująca zespołem ds. polityki i systemów w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w pracy (OSH) w MOP.
– Poprawa psychospołecznego środowiska pracy jest kluczowa nie tylko dla ochrony zdrowia psychicznego i fizycznego pracowników, ale także dla wzmocnienia produktywności, wyników organizacji i zrównoważonego rozwoju gospodarczego – dodała.
Praca kształtuje tożsamość, więzi społeczne i bezpieczeństwo ekonomiczne. To sposób jej zaprojektowania i zorganizowania decyduje, czy jest spójna i odpowiednio wsparta zasobami, czy też nadmierne wymagania, niejasny podział ról i poczucie niesprawiedliwości stają się źródłem szkód.
Ciężkie żniwo dla zdrowia
Z raportu wynika, że zagrożenia dla zdrowia prowadzą co roku do utraty blisko 45 mln lat życia skorygowanych niepełnosprawnością (DALY). Łączny wpływ chorób układu krążenia i zaburzeń psychicznych przekłada się, według szacunków, na utratę 1,37 proc. światowego PKB rocznie.
Tylko w Europie MOP odnotowuje 112 333 zgony, blisko 6 mln DALY oraz spadek PKB o 1,43 proc.
Autorzy zauważyli, że większość zgonów można przypisać chorobom układu krążenia, jednak większą ogólną utratę lat zdrowego życia powodują zaburzenia psychiczne.
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) depresja i zaburzenia lękowe odpowiadają za około 12 mld utraconych dni pracy rocznie.
Do najczęstszych problemów należą depresja, zaburzenia lękowe, wypalenie zawodowe, zaburzenia snu i chroniczne zmęczenie.
Problemy ze zdrowiem psychicznym mogą też szkodzić zdrowiu fizycznemu poprzez niezdrowe strategie radzenia sobie, po które wiele osób sięga, by poradzić sobie ze stresem i przemęczeniem.
Palenie, picie alkoholu, objadanie się i brak aktywności fizycznej, wynikające z problemów w pracy, mogą prowadzić do otyłości, nadciśnienia i innych chorób przewlekłych.
– Dowody wskazują także, że zachowania związane ze zdrowiem i psychospołeczne zagrożenia z czasem na siebie oddziałują, a niezdrowe nawyki wzmacniają i potęgują negatywne skutki zdrowotne związane z narażeniem na stres psychospołeczny – napisali autorzy.
Jakie są główne źródła szkód w pracy?
Raport wskazuje, że do głównych przyczyn złego stanu zdrowia pracowników należą: długie godziny pracy, nękanie, przeciążenie obowiązkami, brak równowagi między wysiłkiem a wynagrodzeniem, niepewność zatrudnienia oraz przemoc i molestowanie.
– Warto pamiętać, że długie godziny pracy, kluczowy czynnik ryzyka psychospołecznego związany z podwyższonym ryzykiem chorób układu krążenia i udaru, są wciąż powszechne – podkreślili autorzy.
MOP szacuje, że na świecie 35 proc. pracowników pracuje ponad 48 godzin tygodniowo.
Badania WHO pokazują, że praca przez 55 godzin tygodniowo lub dłużej wiąże się z około 35-proc. wyższym ryzykiem udaru i 17-proc. wyższym ryzykiem zgonu z powodu choroby niedokrwiennej serca w porównaniu z pracą od 35 do 40 godzin tygodniowo.
Za poważny problem uznano również nękanie oraz inne formy molestowania i przemocy.
W raporcie odnotowano, że 23 proc. pracowników na świecie doświadczyło w swoim życiu zawodowym co najmniej jednej formy przemocy lub molestowania, przy czym najczęstsza jest przemoc psychiczna – dotknęła 18 proc. zatrudnionych.
Co można zrobić
Cyfryzacja, sztuczna inteligencja, praca zdalna i nowe formy zatrudnienia zmieniają psychospołeczne środowisko pracy. Wymaga to od organizacji identyfikowania zagrożeń i wprowadzania działań zapobiegawczych.
Powinny one dotyczyć sposobu projektowania, organizacji i zarządzania pracą, w tym obciążenia pracą, jasnego podziału ról, poziomu zatrudnienia i godzin pracy.
Gdy działania profilaktyczne okazują się niewystarczające, MOP apeluje o szybkie, niestygmatyzujące wsparcie, na przykład dostęp do odpowiednich usług pomocowych, czasowe dostosowanie warunków pracy, opiekę medycyny pracy oraz sprawiedliwe procedury powrotu do pracy.