Podczas największej brukselskiej konferencji kosmicznej wezwano liderów, by „przyspieszyli” misje bezpieczeństwa i uruchomili IRIS2 do 2029 r. Euronews Next omawia wnioski i pyta, czy sektor wciąż inspiruje.
Skończyła się era górnolotnych deklaracji. Rok 2026 ma być rokiem, w którym Europa wreszcie spełni swoje kosmiczne obietnice, ogłosili liderzy podczas Europejskiej Konferencji Kosmicznej w Brukseli w tym tygodniu.
Oto pięć najważniejszych wniosków z konferencji, która odbywa się już po raz 18.
Bezpieczeństwo wysuwa się na pierwszy plan
Dotąd cywilne działania w kosmosie niechętnie łączono z wojskowymi. To się zmienia.
Wobec wojny w Europie i napięć geopolitycznych komisarz UE ds. obrony i przestrzeni kosmicznej, Andrius Kubilius, ostrzegł w swoim wystąpieniu, że „państwa członkowskie obawiają się, iż nadchodzi wojna”, a „jedynie jedność może odstraszyć Putina i obronić Unię Europejską”.
Wskazał na nową, szyfrowaną i bezpieczną usługę nawigacyjną z satelitów Galileo, a także na ubiegłotygodniowe uruchomienie europejskiego GOVSATCOM, suwerennego systemu łączności satelitarnej wykorzystującego istniejącą europejską infrastrukturę kosmiczną.
Dla wielu ludzi z branży otwarta rozmowa o tzw. podwójnym zastosowaniu to wreszcie odbicie realiów sektora, obecnych od początku.
„Większość satelitów, które wynosimy, ma zastosowanie podwójne, czy mówimy o telekomunikacji, obserwacji Ziemi czy pozycjonowaniu” – powiedział Euronews Next prezes Arianespace, David Cavaillolès. „To wszystko może mieć zarówno cywilne, jak i wojskowe użycie”.
Dyrektor generalny Europejskiej Agencji Kosmicznej, Josef Aschbacher, skrytykował państwa europejskie, które w sprawach bezpieczeństwa w kosmosie działają w pojedynkę. „To nas osłabia” – stwierdził.
ESA promuje inicjatywę European Resilience from Space (ERS). Jak mówi Aschbacher, pozwala ona państwom członkowskim zachować pełną kontrolę i własność nad zasobami krajowymi, a jednocześnie je łączyć i współdzielić. Dzięki temu Europa może korzystać ze zintegrowanej architektury systemów.
Nie wszyscy jednak patrzą w przyszłość z optymizmem, mimo rekordowego napływu pieniędzy do sektora z budżetów państw i instytucji europejskich w minionym roku.
Przedstawiciele branży na Europejskiej Konferencji Kosmicznej mówili, że potrzebują większej liczby kontraktów publicznych i lepszej przewidywalności w długim horyzoncie. Nowsi gracze, tacy jak bułgarski EnduroSat, przyznają, że wciąż opierają rozwój na amerykańskim kapitale wysokiego ryzyka.
Terminy dla IRIS2 coraz ciaśniejsze
Nowa europejska konstelacja bezpiecznej łączności IRIS2 idzie naprzód w przyspieszonym trybie.
Kubilius mówił, że „poprosił wszystkich partnerów, by przyspieszyli i zwiększyli wysiłki”. Uruchomienie pierwszych usług wyznaczono na 2029 r., choć wielu spodziewa się przesunięcia co najmniej na 2030.
Członkowie SpaceRise, konsorcjum odpowiedzialnego za budowę i eksploatację floty 290 satelitów, wciąż mają sporo pytań o projekt. Przyznali w rozmowie z Euronews Next, że momentami „jest za dużo kucharzy”. Największe obawy budzą produkcja terminali naziemnych i zabezpieczenie krytycznych podzespołów satelitarnych.
Budowa mogłaby ruszyć już w tym roku. Urzędnicy dopuszczają, że pierwsze satelity IRIS2 wystartują z ograniczonymi możliwościami i będą ulepszane iteracyjnie przez całe lata 30.
Zamawiający w Komisji Europejskiej są w pełni zaangażowani w IRIS2. Pojawiły się jednak wątpliwości co do komercyjnej opłacalności. Operatorzy telekomunikacyjni mówili na konferencji, że będą kupować przepustowość od konkurentów, takich jak Starlink.
Projektowi wyrasta też nowa konkurencja: ogłoszona właśnie przez Blue Origin konstelacja TeraWave, celująca w tych samych klientów instytucjonalnych i biznesowych. Szef Hispasatu Luis Mayo i prezes SES Adel Al-Saleh powiedzieli jednak Euronews Next, że podobna, wieloorbitalna architektura Amerykanów stanowi dla nich potwierdzenie słuszności obranego kierunku.
Wielcy gracze łączą siły w projekcie Bromo
Projekt Bromo – kryptonim połączenia potentatów: Airbus Defence and Space, Thales Alenia Space i Leonardo – został na konferencji generalnie dobrze przyjęty.
Uzasadnienie jest proste: jeśli Europa chce rywalizować ze Stanami Zjednoczonymi i Chinami, taka – żartobliwie nazywana „bromance” – konsolidacja ma sens biznesowy.
„To normalne, że sektor się konsoliduje, horyzontalnie optymalizuje, chce być skuteczniejszy, może lepiej porządkować zasoby kadrowe” – mówi dyrektor European Space Policy Institute, Hermann Ludwig Moeller. Zastrzegł jednak w rozmowie z Euronews Next, że projekt Bromo może tłumić chęć do tworzenia nowych start-upów i ograniczać rozwój małych i średnich firm.
Wiceprezes fińskiej IceEye, Joost Elstak, ocenił, że „z perspektywy Europy to generalnie dobre posunięcie: staramy się być bardziej konkurencyjni i sprawić, by przemysł lepiej radził sobie globalnie”.
Cavaillolès miał podobne zdanie: „Świat zmienia się szybko, więc potrzebujemy zwinności. W segmencie nośników przeszliśmy konsolidację i uproszczenie już kilka lat temu. Teraz widzimy, że nasi koledzy od satelitów robią to samo”.
Wychwycić nawałnice, zanim uderzą
Prognozowanie silnych, gwałtownych burz może stać się dokładniejsze jeszcze w tym roku, gdy służby meteorologiczne włączą do pracy obrazy z nowego satelity Eumetsat MTG-S1.
W Brukseli zaprezentowano pierwsze obrazy z tego nowatorskiego instrumentu Infrared Sounder. Pokazują, jak na różnych wysokościach zmieniają się temperatura, wilgotność i skład atmosfery.
Urządzenie jednocześnie prowadzi obserwacje w niemal 2 tys. długości fali w paśmie podczerwieni.
„Te dane dadzą w istocie czterowymiarowy obraz atmosfery” – powiedział dyrektor generalny Eumetsat, Phil Evans.
„Pokazują profil atmosfery i jego zmiany w czasie. To europejska premiera”.
Pierwszy obraz zarejestrowano w listopadzie 2025 r. z orbity geostacjonarnej, 36 tys. km nad równikiem. Widać na nim pasma pary wodnej przemierzające Atlantyk, duże zróżnicowanie temperatur nad Saharą, wierzchołki chmur burzowych oraz smugi zanieczyszczeń ze źródeł takich jak fabryki nawozów.
Kosmos wciąż potrafi inspirować
Mimo nacisku na bezpieczeństwo i konkurencyjność Europy, misje kosmiczne wciąż potrafią poruszać ludzi z branży.
Elstak z IceEye wspomina, jak siedział z inżynierami misji ESA JUICE do lodowych księżyców Jowisza. „Rozmawiali o tym, że transfer z Wenus do Jowisza najmniej ich martwi, i pomyślałem: to naprawdę robi wrażenie”.
Dyrektorka programów obserwacji Ziemi w ESA, Simonetta Cheli, przyznała, że na początku tego roku zachwyciło ją uruchomienie satelity Biomass.
„Biomass to wspaniała misja” – powiedziała Euronews Next. „Bada pochłanianie CO2 przez lasy tropikalne, to misja klimatyczna z niesamowitą technologią – radarem w paśmie P, nigdy wcześniej nieużywanym w kosmosie. To było naprawdę: wow”.
Astronauta ESA, Jean-François Clervoy, przyznał, że nie przestaje go fascynować poszukiwanie życia poza Ziemią. „Jeśli przed śmiercią dostanę początek, choćby początek odpowiedzi na to pytanie, będę szczęśliwy. Więc kontynuujmy eksplorację” – powiedział.
Clervoy był na Europejskiej Konferencji Kosmicznej jako ambasador monakijskiej firmy Venturi Space, która trafiła na krótką listę NASA do produkcji komponentów przyszłego programu Artemis i jego łazika księżycowego. Jeśli zostanie wybrana, pierwsze w tym wieku koła na Księżycu mogą powstać w Szwajcarii, być zasilane bateriami z Monako i mieć system sterowania z Francji.
Na horyzoncie są też kolejne inspirujące wieści z kosmosu. W ciągu kilku dni misja Artemis II powinna zabrać astronautów w lot wokół Księżyca po raz pierwszy od 1972 r., a kapsuła Orion będzie korzystać z europejskiego modułu serwisowego produkcji niemieckiej, który zapewni powietrze, wodę i napęd.
A w lutym francuska astronautka ESA, Sophie Adenot, poleci na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Jak ujął to Aschbacher: „przed nami wiele”.