Rekordowe temperatury, tysiące nadmiarowych zgonów i miliardowe straty w rolnictwie - cztery liczby pokazują skalę ekstremalnej fali upałów, która dotknęła Europę.
Europa Zachodnia doświadczyła w tym roku najgorętszego czerwca w historii pomiarów. Długotrwałe fale upałów sprawiły, że w wielu krajach temperatury osiągnęły bezprecedensowe poziomy.
REKLAMA
REKLAMA
Skutki ekstremalnego ciepła wykraczały daleko poza zwykły dyskomfort. Upały poważnie obciążyły systemy ochrony zdrowia, a także doprowadziły do strat w rolnictwie i zniszczenia wielu upraw.
Skalę tegorocznej fali upałów w regionie dobrze obrazują cztery kluczowe liczby.
20,74°C - średnia temperatura
Europa Zachodnia odnotowała najcieplejszy czerwiec od początku prowadzenia pomiarów. Według danych unijnej służby Copernicus ds. zmian klimatu średnia temperatura w regionie wyniosła 20,74°C.
To aż o 3,06°C więcej niż średnia temperatura dla czerwca w latach 1991–2020. Tym samym został pobity poprzedni rekord ustanowiony w czerwcu 2025 roku.
W skali całej Europy był to drugi najcieplejszy czerwiec w historii pomiarów. Anglia i Francja przeżyły najcieplejszy czerwiec, jaki kiedykolwiek odnotowano, natomiast w Niemczech był to drugi najcieplejszy czerwiec w historii. Kraj ten ustanowił również nowy ogólnokrajowy rekord maksymalnej temperatury.
10 000: nadmiarowe zgony z powodu upałów
Podczas fali upałów pod koniec czerwca odnotowano ponad 10 tys. nadmiarowych zgonów - wynika z danych EuroMOMO, Europejskiego Obserwatorium Śmiertelności.
Ponad 9 tys. ofiar stanowiły osoby w wieku 65 lat i starsze. Najpoważniejsza sytuacja wystąpiła we Francji, gdzie zarejestrowano co najmniej 5 764 dodatkowe zgony.
Francuska krajowa agencja zdrowia publicznego poinformowała, że liczba zgonów była o 36 proc. wyższa, niż przewidywano, a śmiertelność osiągnęła najwyższy poziom od czasu katastrofalnej fali upałów w 2003 roku.
Wysoka liczba ofiar ponownie wywołała debatę na temat przygotowania Francji na ekstremalne temperatury. Choć po fali upałów z 2003 roku przeprowadzono szeroko zakrojone reformy, krytycy wskazują, że obecne rozwiązania nadal nie zapewniają wystarczającej ochrony mieszkańców przed najpoważniejszymi skutkami rekordowych upałów.
Pod koniec czerwca premier Sébastien Lecornu zwołał posiedzenie sztabu kryzysowego, aby ocenić, w jaki sposób kraj może skuteczniej przygotować się na kolejne fale ekstremalnych temperatur.
2 mld euro - szacowane straty w zbiorach zbóż
Według analizy niezależnej organizacji analitycznej The Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU) czerwcowa fala upałów może zmniejszyć wartość europejskich zbiorów zbóż o około 2 mld euro.
Największą część strat poniosą Francja i Węgry - na te dwa kraje przypada niemal trzy czwarte prognozowanych szkód. We Francji prognozę zbiorów zbóż obniżono o 4,1 mln ton, co odpowiada wartości około 891 mln euro. Powodem były ekstremalne temperatury, które uderzyły w uprawy pszenicy i kukurydzy na wczesnym etapie ich rozwoju.
Poważne straty odnotują również Węgry. Szacuje się, że kraj może stracić około 2,4 mln ton ziarna o wartości 444 mln euro.
Tom Lancaster, analityk ECIU, ocenił, że fala upałów nadeszła w „fatalnym momencie dla europejskich producentów zbóż”, ponieważ zahamowała rozwój roślin i obniżyła plony na całym kontynencie.
„To uderzy rolników po kieszeni, ograniczy ich dochody, a jednocześnie podważy bezpieczeństwo żywnościowe Europy” - dodał.
ECIU wskazuje, że tegoroczne straty mogą zwiększyć zależność Europy od importu oraz wpłynąć na wzrost światowych cen surowców. Ostateczna skala skutków będzie jednak zależeć od wielkości tegorocznych zbiorów na półkuli południowej.
Trzy fale upałów w ciągu trzech miesięcy
Naukowcy podkreślają, że czerwcowa fala upałów nie była pojedynczym, wyjątkowym wydarzeniem.
Służba Copernicus ds. zmian klimatu odnotowała silne fale upałów w Europie Zachodniej już w maju, następnie w czerwcu oraz na początku lipca. Ekstremalnym warunkom sprzyjały rekordowo wysokie temperatury powierzchni mórz.
W najbliższych dniach nad Europę ma nadejść kolejna fala gorąca. Europejski System Informacji o Pożarach Lasów ostrzega przed zwiększonym ryzykiem pożarów w części południowo-zachodniej Francji oraz północnej Hiszpanii. Wzrost temperatur prognozowany jest również w Wielkiej Brytanii i Portugalii.
Najnowsza fala upałów przyczyniła się już do wybuchu pożarów lasów we Francji i Hiszpanii, szczególnie w rejonie Madrytu. Lokalne władze ostrzegają, że są to jedne z najpoważniejszych pożarów w historii tego regionu.
Według raportu „European State of the Climate 2025” Europa jest najszybciej ocieplającym się kontynentem na świecie. Temperatury rosną tutaj około dwukrotnie szybciej niż średnia globalna.
Autorzy raportu ostrzegają, że wraz z dalszym ocieplaniem klimatu fale upałów będą występować częściej, osiągać większą intensywność oraz pojawiać się zarówno wcześniej, jak i później w roku.