W sieciach społecznościowych krążą informacje, że Unia Europejska od sierpnia zakaże wielopaków wody butelkowanej. Analiza przepisów pokazuje jednak, że sytuacja jest bardziej złożona, niż sugerują internetowe wpisy.
W sieci krążą wpisy głoszące, że UE od tego lata zakaże sprzedaży tradycyjnych zgrzewek butelkowanej wody owiniętych folią.
REKLAMA
REKLAMA
Jedną z osób rozpowszechniających tę tezę jest skrajnie prawicowa europosłanka Virginie Joron z francuskiego Zjednoczenia Narodowego oraz grupy Patrioci dla Europy. Utrzymuje ona, że nowe przepisy UE zmuszą konsumentów do noszenia butelek pojedynczo.
Wpisy odwołują się do nowego rozporządzenia UE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR).
Takie stwierdzenia są jednak mylące. Rozporządzenie jest częścią szerszych działań UE na rzecz ograniczenia odpadów opakowaniowych i poprawy możliwości recyklingu w całej wspólnocie. Część przepisów zacznie obowiązywać 12 sierpnia 2026 roku, ale nie wprowadzają one zakazu stosowania obręczy ani folii do zgrzewek butelkowanej wody.
Kilka dni po swoim wpisie Joron zamieściła na platformie X komunikat prasowy w odpowiedzi na weryfikację faktów przeprowadzoną przez francuską stację TF1. Potępiła w nim – jak to ujęła – „całkowitą niepewność regulacyjną” w branży wód mineralnych.
Dodała też, że w pierwotnym wpisie wyraźnie użyła sformułowania „w dłuższej perspektywie”, odnosząc je do ogólnych celów rozporządzenia, a nie do rzekomego, powszechnego zakazu, który miałby wejść w życie 12 sierpnia.
Ograniczenie opakowań i odpadów
Pierwsze przepisy, które wejdą w życie 12 sierpnia, wprowadzają przede wszystkim nowe ograniczenia stosowania związków PFAS – grupy trwałych substancji chemicznych nazywanych „wiecznymi chemikaliami” – w materiałach opakowaniowych mających kontakt z żywnością. Substancje te budzą coraz większe obawy, ponieważ są bardzo odporne na rozkład i mogą gromadzić się w środowisku.
Szersze rozporządzenie ma ograniczyć zbędne opakowania i pomóc UE osiągnąć cel, by do 2030 roku wszystkie opakowania wprowadzane na rynek europejski nadawały się do recyklingu lub ponownego użycia.
Rozporządzenie ma również powstrzymać wzrost ilości odpadów opakowaniowych w całej Unii. Jak podaje Eurostat, w 2023 roku w UE powstało 79,7 mln ton takich odpadów. Średnio odpowiada to 35,3 kg plastikowych odpadów opakowaniowych na osobę.
Czy nowe przepisy obejmują zgrzewki wody w butelkach?
Część nieporozumień wynika z przepisów dotyczących plastikowych opakowań zbiorczych. Rozporządzenie wprowadza ograniczenia dla niektórych rodzajów plastikowej folii termokurczliwej używanej do łączenia produktów w pakiety, w tym części wielopaków.
Przepisy dotyczą jednak wyłącznie plastikowych opakowań zbiorczych. Opakowania wykonane z innych materiałów nadal będą dozwolone.
Co ważne, rozporządzenie przewiduje też wyjątki w sytuacjach, gdy opakowanie zbiorcze jest potrzebne do przenoszenia lub transportu towarów.
W przypadku wody w butelkach zakłada się, że zgrzewki zostaną objęte takim wyjątkiem, ponieważ służą bezpiecznemu przewożeniu stosunkowo ciężkich ładunków. Komisja Europejska nie opublikowała jednak jeszcze szczegółowych wytycznych, które potwierdzą, jak przepisy będą stosowane w praktyce.
Z kolei ograniczenia są przede wszystkim wymierzone w zbędne, jednorazowe plastikowe opakowania zbiorcze, które mają zachęcać konsumentów do kupowania wielu produktów naraz, na przykład folię otaczającą wielopaki puszek z napojami i innych artykułów detalicznych.
Komisja Europejska ma opublikować wytyczne dotyczące wdrażania przepisów najpóźniej do lutego 2027 roku. Doprecyzują one, jakie formaty opakowań zbiorczych obejmują ograniczenia i jakie wyjątki będą stosowane.