W obszernym wywiadzie dla Euronews unijny komisarz ds. sprawiedliwości ostudził nadzieje na szybkie odblokowanie zamrożonych funduszy UE dla Węgier.
Nowy rząd Węgier powinien przeforsować reformy, w tym dotyczące praworządności, przede wszystkim dla własnego dobra i w interesie obywateli, a nie tylko po to, by odblokować zamrożone środki UE – powiedział Euronews Michael McGrath, komisarz UE ds. demokracji, wymiaru sprawiedliwości i praworządności.
REKLAMA
REKLAMA
Premier kraju, Péter Magyar, spotka się w piątek z przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulą von der Leyen. Stara się przed sierpniowym terminem odblokować 10 mld euro z funduszy odbudowy, zamrożonych z powodu wieloletnich obaw o niezależność sądownictwa, korupcję i demontaż demokracji w latach rządów byłego premiera Viktora Orbána.
McGrath podkreślił jednak, że wprowadzanie reform nie służy jedynie zaspokojeniu oczekiwań Brukseli, lecz ma przywrócić prawa i szanse samym Węgrom.
„Nie chodzi o to, że muszą to robić dla Unii Europejskiej. Muszą to robić dla siebie i dla narodu węgierskiego, aby mógł korzystać z praw, korzyści, wolności i przywilejów, jakie daje członkostwo w Unii Europejskiej” – powiedział w flagowym programie Euronews The Europe Conversation.
Wskazał między innymi na węgierskich studentów, którzy stracili dostęp do części unijnego programu wymiany Erasmus z powodu zastrzeżeń dotyczących zarządzania fundacjami publicznymi powołanymi za poprzedniego rządu.
„Im szybciej naprawimy te sprawy, tym lepiej, tak aby poprawiło się codzienne życie zwykłych obywateli Węgier. O to w tym wszystkim chodzi” – zaznaczył komisarz.
Trudna droga przed Węgrami
McGrath powiedział, że Bruksela jest gotowa wspierać nowy rząd Węgier w przeprowadzaniu koniecznych reform. Zastrzegł jednak, że przywrócenie pełnych standardów praworządności zajmie czas.
„Na pewno pojawią się wyzwania i złożone kwestie, nie da się też zrobić wszystkiego z dnia na dzień” – stwierdził.
„Ważne jest, abyśmy widzieli trwałe zaangażowanie na rzecz praworządności i wprowadzania niezbędnych reform na Węgrzech, a także odwracania części zmian wprowadzonych w ostatnich latach”.
Słowa te padły po wyborczym zwycięstwie premiera Pétera Magyara, którego rząd zapowiedział naprawę relacji z Brukselą i odwrócenie kluczowych elementów systemu rządów z czasów Orbána, które wielokrotnie stawiały Węgry na kursie kolizyjnym z Unią Europejską.
Za rządów Orbána i jego partii Fidesz, sprawujących władzę w latach 1998–2002 oraz 2010–2026, Komisja Europejska, Parlament Europejski i międzynarodowe organizacje monitorujące demokrację wielokrotnie zarzucały Węgrom odchodzenie od standardów demokratycznych i erozję praworządności.
Dotyczyło to między innymi obaw o niezależność sądownictwa, wolność mediów i środowiska akademickiego, korupcję, zamówienia publiczne oraz prawa mniejszości i osób LGBTQ.
McGrath powiedział, że Komisja z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie nowego rządu w dialog z Brukselą, wskazując na toczące się kontakty na wysokim szczeblu. Sam w przyszłym tygodniu uda się do Budapesztu, by spotkać się z minister sprawiedliwości, Mártą Görög.
„Osiągamy dobre postępy i będziemy wspierać Węgry na drodze do przywrócenia praworządności w interesie ich obywateli” – podkreślił McGrath.
Nieuniknione zmiany personalne
Transformacja wywołuje jednak już napięcia konstytucyjne i polityczne wewnątrz kraju.
Magyar publicznie wezwał kilku wysokich urzędników powołanych w czasach Orbána, w tym prezydenta kraju, do rezygnacji ze stanowisk i zagroził zmianami konstytucji, jeśli odmówią.
Zapytany, czy taka presja jest dopuszczalna, McGrath odparł, że zmiany personalne po tak głębokim przesileniu politycznym są nieuniknione, ale podkreślił, że trzeba przestrzegać procedur i praw jednostki.
„Nieuchronne jest, że przy tak sejsmicznej zmianie na scenie politycznej kraju nastąpią zmiany personalne” – powiedział.
„Ważne jest, aby zawsze przestrzegać należytej procedury i respektować prawa każdego obywatela, także tych, którzy pełnią funkcje publiczne”.
Dodał, że Komisja uważnie śledzi wydarzenia na Węgrzech w ramach corocznego przeglądu praworządności obejmującego wszystkie państwa członkowskie UE. Kolejnego raportu można się spodziewać w lipcu.
Nowy rząd węgierski rozważa także poprawki do konstytucji, które ograniczyłyby liczbę kadencji przyszłych premierów do dwóch. Ruch ten jest powszechnie postrzegany jako próba uniemożliwienia powrotu Orbána do władzy.
Komisarz odmówił jednak bezpośredniego komentarza do tej propozycji, podkreślając, że przepisy wyborcze i rozwiązania konstytucyjne pozostają przede wszystkim sprawą krajową.
„Jeśli chodzi o politykę wyborczą i przebieg wyborów, jest to kompetencja krajowa” – powiedział. „Szanujemy kompetencje państw członkowskich do podejmowania tego typu decyzji”.
Polityczna transformacja Węgier jest w całej Europie bacznie obserwowana jako test, czy instytucje demokratyczne osłabione przez lata populistycznych rządów da się odbudować od środka – i jak szybko Bruksela będzie gotowa wynagrodzić reformy przywróceniem finansowania oraz wsparciem politycznym.