W ostatnich miesiącach władze m.in. Szwecji, Polski, Danii i Norwegii informowały, że powiązani z Rosją hakerzy atakowali infrastrukturę krytyczną, w tym elektrownie i zapory.
Sztuczna inteligencja jest „siłą nie do zatrzymania”, która jest wykorzystywana jako broń na sposoby tylko o krok ustępujące tradycyjnym działaniom wojennym – ostrzegła w środę szefowa brytyjskiego wywiadu elektronicznego.
Anne Keast-Butler, dyrektorka rządowej centrali łączności GCHQ, dodała, że Wielka Brytania i jej sojusznicy funkcjonują dziś „w przestrzeni między pokojem a wojną”, ponieważ Rosja nasila swoje „codzienne działania hybrydowe” przeciwko Zachodowi, mimo że liczba rosyjskich żołnierzy zabitych w walkach w Ukrainie zbliża się do 500 tys.
Jej zdaniem Zachód ryzykuje przegraną w starciu w cyberprzestrzeni z Rosją i innymi przeciwnikami, jeśli obywatele, firmy i rządy nie zaczną traktować cyberbezpieczeństwa z dużo większą powagą.
„Od trzech dekad pracuję w obszarze bezpieczeństwa narodowego i ryzyko błędnej kalkulacji jest dziś tak wysokie, jak nigdy dotąd” – stwierdziła Keast-Butler w wystąpieniu w dawnym centrum łamania szyfrów z czasów II wojny światowej pod Londynem.
Jak mówiła, „firmy technologiczne w niezwykłym tempie wypuszczają na rynek innowacje oparte na sztucznej inteligencji, o nieprzewidywalnych konsekwencjach, bo algorytmy są przekształcane w broń często tuż poniżej progu tradycyjnej wojny”.
„SI to niepowstrzymana siła, która daje ogromne możliwości” – dodała. – „Ale to także siła obarczona poważnym ryzykiem”.
Rosyjskie zagrożenie
Keast-Butler wskazała Rosję jako główne zagrożenie, oskarżając Moskwę o „nieustanne atakowanie infrastruktury krytycznej, procesów demokratycznych, łańcuchów dostaw i zaufania społecznego” w Wielkiej Brytanii i Europie, a także o kradzież technologii oraz planowanie sabotażu i prób zabójstw.
„Rosja zwiększa skalę swoich codziennych działań hybrydowych wymierzonych w Wielką Brytanię i Europę – od dna morskiego po cyberprzestrzeń” – powiedziała do zgromadzonych ekspertów od informatyki, dyplomatów, dziennikarzy i wysokich urzędników.
„Jednym z naszych priorytetów jest ochrona danych i energii przesyłanych kluczowymi kablami i gazociągami na wodach brytyjskich i w ich pobliżu” – dodała. – „Robimy to, ujawniając rosyjskie zamiary, motywacje i możliwości prowadzenia operacji podwodnych”.
Jednocześnie, jak zaznaczyła, rosyjskie wojska „cofają się na polu walki”, a nowe informacje wywiadowcze wskazują, że od rozpoczęcia pełnoskalowej inwazji na Ukrainę w lutym 2022 roku „zginęło niemal pół miliona rosyjskich żołnierzy”.
Jej wystąpienie to kolejny z serii sygnałów ostrzegawczych ze strony zachodnich służb wywiadowczych, że Rosja nasila wrogą aktywność w tak zwanej „szarej strefie”, czyli poniżej progu otwartej wojny.
W ostatnich miesiącach władze m.in. Szwecji, Polski, Danii i Norwegii informowały, że hakerzy powiązani z Rosją atakowali ich infrastrukturę krytyczną, w tym elektrownie i zapory.
Szef brytyjskiego Narodowego Centrum Cyberbezpieczeństwa, Richard Horne, ostrzegł w ubiegłym miesiącu, że za najpoważniejszymi cyberatakami wymierzonymi w kraj stoją wrogie państwa, w tym Rosja, Chiny i Iran. Dodał, że skala takich ataków może gwałtownie wzrosnąć, jeśli Wielka Brytania zostanie wciągnięta w konflikt międzynarodowy.
Keast-Butler podkreśliła, że gwałtowny postęp w dziedzinie sztucznej inteligencji sprawia, iż „grunt usuwa się nam spod nóg”, a „okno, w którym Wielka Brytania i jej sojusznicy mogą utrzymać przewagę” nad takimi krajami jak Chiny – „naukowy i technologiczny supermocarz” – szybko się zamyka.
Jej zdaniem potrzebna jest mobilizacja „od sal zarządów po salony w naszych domach”, tak aby cyberbezpieczeństwo stało się „dziesięć razy pilniejsze” niż dziś.
Szefowa wywiadu poinformowała, że GCHQ pracuje nad planem, by „na stałe wbudować najnowocześniejsze systemy tzw. agentycznej sztucznej inteligencji (agentic AI) w obronę cybernetyczną działającą z prędkością maszyn”. Odpowiedzialnie wykorzystana SI może, jak mówiła, pomóc służbom „ulepszać algorytmy, tłumaczyć języki obce i szybciej niż kiedykolwiek wcześniej wyszukiwać pojedyncze informacje w ogromnych zbiorach danych”.
Keast-Butler podkreśliła też znaczenie partnerstw międzynarodowych w sytuacji, gdy polityka zagraniczna prezydenta USA Donalda Trumpa pod hasłem „America First” oraz lekceważenie wieloletnich sojuszników obciążają relacje między Londynem a Waszyngtonem.
Oceniła, że brytyjsko-amerykańskie partnerstwo wywiadowcze jest „fundamentalne dla bezpieczeństwa obu naszych krajów”.
GCHQ, czyli Government Communications Headquarters, to brytyjska agencja wywiadu elektronicznego i cybernetycznego. Współpracuje z krajową służbą bezpieczeństwa MI5 oraz zagraniczną służbą wywiadowczą MI6.
Keast-Butler, pierwsza kobieta na czele tej instytucji, wygłosiła doroczny wykład dyrektorki GCHQ w wojennej siedzibie agencji w Bletchley Park. W tej położonej 72 km na północny zachód od Londynu rezydencji w czasie II wojny światowej setki matematyków, kryptologów, miłośników krzyżówek, mistrzów szachowych i innych specjalistów pracowały nad złamaniem uznawanych za niemożliwe do odczytania tajnych szyfrów hitlerowskich Niemiec.
Ich praca skróciła wojnę i przyspieszyła narodziny współczesnej informatyki.