91-letnia Janina Kolkiewicz z Polski spędziła 11 godzin w chłodni po tym, jak lekarz stwierdził jej śmierć. To nie jedyny taki przypadek na świecie - historie ludzi powracających do życia po pozornym zgonie zdarzają się na całym świecie, wzbudzając jednocześnie zdumienie i medyczne kontrowersje.
W Wielkim Tygodniu, w Niedzielę Wielkanocną, katoliccy chrześcijanie obchodzą zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, który po śmierci na krzyżu powrócił do życia trzy dni później, jak zapisano w Biblii i relacjach apostołów.
Jednak w historii zdarzały się również przypadki ludzi uznanych za zmarłych, którzy ostatecznie wracali do życia lub nigdy go tak naprawdę nie opuścili.
Przypadek w Hiszpanii
7 stycznia 2018 r., w Centrum Penitencjarnym Asturias w Villabona, funkcjonariusze znaleźli 29-letniego Gonzalo Montoyę Jiméneza bez oznak życia. Mężczyzna zażył dużą ilość tabletek w próbie samobójczej.
Służba medyczna więzienia stwierdziła zgon – dwukrotnie: lekarz dyżurny w nocy i lekarz następnego ranka. Godzinę później lekarz medycyny sądowej wydał trzeci raport potwierdzający śmierć. Ciało zostało przewiezione w worku do Instytutu Medycyny Prawnej w Oviedo.
Tam, przygotowując ciało do sekcji, zespół medycyny sądowej usłyszał… chrapanie dochodzące z worka. Po jego otwarciu okazało się, że Montoya żyje.
Był w stanie śpiączki spowodowanej przedawkowaniem leków i narkotyków – wykryto ślady haszyszu, barbituranów, kokainy, heroiny i metadonu. Po dwóch tygodniach rekonwalescencji w szpitalu Montoya wrócił do zdrowia, choć jego nerki ucierpiały w wyniku zatrucia.
Polska historia - 11 godzin w kostnicy
Zaledwie cztery lata wcześniej w Polsce wydarzyło się coś podobnego. Janina Kolkiewicz, 91 lat, spędziła 11 godzin w chłodni kostnicy po tym, jak lekarz rodzinny stwierdził jej zgon. Siostrzenica znalazła ciotkę bez tętna i oddechu. Po badaniu lekarz podpisał akt zgonu, a ciało trafiło do kostnicy.
Po niemal 11 godzinach pracownik kostnicy usłyszał odgłosy dochodzące z worka – Kolkiewicz poruszała się i była przytomna. Pierwszą rzeczą, o którą poprosiła, była filiżanka gorącej herbaty. Lekarz z 28-letnim doświadczeniem przyznał później, że nie potrafi wytłumaczyć tego zdarzenia.
Podobne przypadki zdarzały się także w innych krajach
W 2007 r. w Wenezueli Carlos Camejo został uznany za zmarłego po wypadku samochodowym i przewieziony do Instytutu Medycyny Prawnej w Caracas. Podczas pierwszego nacięcia w trakcie sekcji zwłok zaczął krwawić i okazało się, że żyje.
W USA w 2014 r. 78-letni Walter Williams został uznany za zmarłego w domu. Kilka godzin później pracownicy domu pogrzebowego odkryli, że porusza się w worku na zwłoki. Przyczyną było prawdopodobnie chwilowe zatrzymanie pracy serca, które wznowiło rytm dzięki rozrusznikowi.
W 1993 r. w RPA, Sipho William Mdletshe, uznany za zmarłego po wypadku, spędził dwa dni w metalowym pojemniku w kostnicy, zanim pracownicy usłyszeli uderzenia z wnętrza.
W niektórych przypadkach osoby „powracały” nawet podczas przygotowywania do pobrania narządów – tak było w 2009 r. w Nowym Jorku, gdy Colleen Burns otworzyła oczy w trakcie zabiegu po stwierdzeniu śmierci mózgowej.
Medyczne wyjaśnienie - zespół Łazarza
Medycyna określa takie sytuacje mianem zespołu Łazarza – spontanicznego powrotu krążenia po zaprzestaniu reanimacji. W szerszym ujęciu odnosi się do każdej sytuacji, w której osoba uznana za zmarłą odzyskuje funkcje życiowe bez bezpośredniej interwencji medycznej.
Do czynników wywołujących ten stan należą: głęboka hipotermia, spowalniająca metabolizm, zatrucia substancjami chemicznymi lub lekami, a także poważne arytmie serca, które chwilowo zatrzymują jego pracę.
Takie przypadki zdarzają się na całym świecie – udokumentowano je m.in. w Hiszpanii, Polsce, Wenezueli, USA, RPA, Rosji, Chinach i Egipcie.
Śmierć - proces, a nie moment
Lekarze podkreślają, że śmierć nie jest jedynie chwilowym zdarzeniem, lecz procesem. Czasami w tym procesie zdarza się coś niezwykłego – organizm „odwraca” swój bieg, co może prowadzić do pozornych powrotów do życia. Historie takie, choć rzadkie, są przypomnieniem o ograniczeniach ludzkiej diagnostyki i tajemnicach biologii.