Naukowcy powiązali spalanie paliw kopalnych z postępującym zakwaszaniem oceanów.
Rekiny to najbardziej budzący strach drapieżnicy mórz. Ich przetrwanie opiera się na groźnym uzębieniu, które odnawia się przez całe życie. Zmiany w chemii oceanu mogą jednak zagrozić tym atutom.
Takie wnioski przynosi badanie grupy niemieckich naukowców, którzy sprawdzili wpływ bardziej kwaśnego oceanu na zęby rekinów. Naukowcy łączą działalność człowieka, w tym spalanie węgla, ropy i gazu, z postępującym zakwaszaniem oceanów.
Gdy ocean staje się coraz bardziej kwaśny, zęby rekinów mogą tracić wytrzymałość i częściej się łamać, ustalili naukowcy. Jak piszą, to może zmienić pozycję tych dużych ryb na szczycie oceanicznego łańcucha pokarmowego.
Ocean nie zapełni się z dnia na dzień rekinami bez zębów, mówi główny autor badania, Maximilian Baum, biolog morski z Uniwersytetu Heinricha Heinego w Düsseldorfie. Możliwe osłabienie zębów to jednak nowe ryzyko dla zwierząt, które już mierzą się z zanieczyszczeniami, przełowieniem, zmianą klimatu i innymi zagrożeniami, dodaje.
„Stwierdziliśmy, że na zęby rekinów działa korozja”, mówi Baum. „Ich cały sukces ekologiczny w oceanie, jako gatunków regulujących inne populacje, może być zagrożony”.
Zmiany w ugryzieniu rekinów mogą postępować stopniowo
Autorzy, których praca ukazała się w czasopiśmie Frontiers in Marine Science, prowadzili badanie w czasie, gdy zakwaszanie oceanów staje się coraz ważniejszym tematem dla naukowców zajmujących się ochroną przyrody.
Zakwaszanie zachodzi, gdy oceany pochłaniają więcej dwutlenku węgla z powietrza, podaje Narodowa Administracja Oceaniczna i Atmosferyczna (NOAA). Do 2300 r. ocean może być niemal 10 razy bardziej kwaśny niż dziś, piszą niemieccy naukowcy.
Naukowcy zebrali ponad 600 odrzuconych zębów z akwarium, w którym żyją rekiny rafowe czarnopłetwe, gatunek występujący w Oceanie Spokojnym i Indyjskim i zwykle dorastający do ok. 1,7 m długości. Następnie wystawili zęby na działanie wody o obecnej kwasowości oraz takiej, jaką prognozuje się na 2300 r.
Zęby wystawione na bardziej kwaśną wodę ulegały znacznie większym uszkodzeniom: pojawiały się pęknięcia i ubytki, korodowały korzenie, a struktura zęba się degradowała, piszą autorzy.
Wyniki „pokazują, że zakwaszanie oceanów będzie miało istotny wpływ na właściwości morfologiczne zębów”, piszą naukowcy.
Rekiny wciąż są szczytowymi drapieżnikami oceanów
„Zęby rekinów to wysoce wyspecjalizowane narzędzia stworzone do cięcia mięsa, a nie do opierania się zakwaszeniu oceanu”, mówi Baum. Rekiny w ciągu życia wymieniają tysiące zębów. Uzębienie jest kluczowe, bo pozwala im regulować populacje ryb i ssaków morskich.
Wiele gatunków rekinów stoi także w obliczu ryzyka wyginięcia. Według Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) zagrożona jest ponad jedna trzecia gatunków. Na szczęście rekiny mają cechy, które mogą pomóc im łagodzić negatywne skutki zakwaszania, mówi Nick Whitney, starszy naukowiec w Anderson Cabot Center for Ocean Life w New England Aquarium.
Whitney, który nie brał udziału w badaniu, uważa, że praca nad zębami rekinów została wykonana rzetelnie. Ponieważ zęby rozwijają się wewnątrz tkanek jamy ustnej, przez pewien czas będą osłonięte przed zmianami w chemii oceanu, dodaje.
Historia uczy, że rekiny potrafią przetrwać, mówi Whitney.
„Są na Ziemi od 400 mln lat i ewoluowały oraz przystosowywały się do najrozmaitszych zmian”, mówi.
Zakwaszanie oceanów może budzić obawy, jednak największym zagrożeniem dla rekinów pozostaje przełowienie, mówi Gavin Naylor, dyrektor programu Florida Program for Shark Research w Florida Museum of Natural History.
Zakwaszenie przyniesie wiele zmian w oceanach
Naylor i inni ostrzegają, że zakwaszanie rzeczywiście przyniesie wiele zagrożeń dla oceanów, nie tylko dla rekinów. Według NOAA szczególnie ucierpią ostrygi i inne małże, bo zakwaszenie utrudni im budowę muszli.
Może też osłabiać i czynić bardziej kruche łuski ryb. Trudno dziś ocenić, czy to ostatecznie pomoże rekinom, które się nimi żywią, mówi Naylor.
Na razie zakwaszania nie można lekceważyć jako zagrożenia dla rekinów, mówi Baum. Niektóre gatunki mogą w najbliższych latach zbliżyć się do granicy wymarcia, a jedną z przyczyn może być zakwaszenie oceanów, dodaje.
„Ewolucyjny sukces rekinów zależy od ich doskonale rozwiniętych zębów”, mówi Baum.