W Termach Trajana na wzgórzu Colle Oppio powstanie nowe muzeum z Wielkim Mozaikiem i „Malowanym Miastem”; wejście będzie limitowane, by chronić zabytki.
Od weekendu 12–13 września w Rzymie będzie można podziwiać największe dotąd odnalezione, częściowo zachowane fresk i mozaikę z epoki rzymskiej, w samym sercu Term Trajana, gdzie zostanie otwarte nowe muzeum.
Poinformował o tym burmistrz Rzymu, Roberto Gualtieri, na Colle Oppio, po zakończeniu prac konserwatorskich przy wielkiej eksedrze i podziemnej galerii, w której znajdują się te dotąd niepokazywane dzieła.
Projekt zrealizowano w ramach programu PNRR – Caput Mundi.
Chodzi o wielką mozaikę „Muza i filozof” oraz fresk „Malowane miasto”. Gualtieri nazwał je wyjątkowym, jedynym w swoim rodzaju zespołem, warstwową opowieścią, która pokazuje ponad sto lat historii archeologicznej – od czasów neroniańsko-flawijskich po epokę Trajana.
Malowane miasto i Wielka Mozaika
Termy Trajana zaprojektował Apollodoros z Damaszku na zlecenie cesarza Trajana. Otwarte 22 czerwca 109 r. n.e., zajmowały około 60 tys. mkw. i obejmowały pomieszczenia termalne, portyki oraz przestrzenie przeznaczone na aktywność fizyczną, kulturę i spędzanie wolnego czasu. W ich konstrukcję włączono także starsze budowle, w tym część Domus Aurea, Złotego Domu, co pozwala odtworzyć złożoną stratygrafię archeologiczną.
„Malowane miasto” to fresk o powierzchni dziesięciu metrów kwadratowych, należący do budynku starszego niż Termy Trajana, z I wieku n.e., przedstawiający miasto widziane z góry. Odkryty w 1998 roku jest, jak wyjaśnił burmistrz, „być może największym zachowanym malowidłem ściennym ukazującym panoramę miasta, z insulami i szeregiem detali, o wyjątkowej urodzie, a zarazem o ogromnym znaczeniu” historycznym i dokumentacyjnym.
W okazałej mozaice ściennej „Muza i filozof”, znajdującej się w rozległej sali, na którą wychodzi ninfeum, w szczegółach przedstawiono rzymski port. Nie wiadomo, czy chodzi o rzeczywiste, czy wyobrażone miejsce; część badaczy przypuszcza, że może to być port Klaudiusza.
Mozaika była już częściowo widoczna, jednak po zakończeniu prac konserwatorskich odsłonięty fragment, który pozwala podziwiać „filozofa i inne postacie o wyjątkowej jakości artystycznej” – jak podkreślił Gualtieri – osiąga pięć metrów wysokości. Odkrycia dokonane pod dekoracją pozwoliły jednak odtworzyć przestrzeń pierwotnie znacznie wyższą, z murami sięgającymi około dwunastu metrów.
Burmistrz dodał, że „to dwa główne, naprawdę wyjątkowe dzieła, które będzie można oglądać, a jednocześnie wokół których będą prowadzone dalsze wykopaliska, ponieważ Superintendencja kontynuuje prace badawcze”.
Ograniczone zwiedzanie, aby chronić dziedzictwo artystyczne
Aby ocenić wpływ obecności zwiedzających na stan zachowania dzieł, pierwsze wejścia będą organizowane pilotażowo dla małych grup, wyłącznie w weekendy, z bezpłatnym zwiedzaniem z przewodnikiem po wcześniejszej rezerwacji, począwszy od 12 i 13 września. Od 2 października obiekt będzie dostępny od piątku do niedzieli. Zaplanowano sześć tur dziennie, każda dla maksymalnie 15 osób.
W trakcie prac konserwatorskich w kompleksie powstały także punkty widokowe i nowe trasy spacerowe, a takżenowy układ siedzeń w formie widowni, zaprojektowany z myślą o organizacji koncertów, konferencji i innych wydarzeń.