Wielkie międzynarodowe koncerny zwracają się do amerykańskiego Sądu ds. Handlu Międzynarodowego, by odzyskać opłaty celne zapłacone w ramach ceł Trumpa, nazwanych „Dniem Wyzwolenia”.
Szereg znanych koncernów konsumenckich i przemysłowych, w tym Costco, Revlon, Kawasaki Motors i Bumble Bee Foods, wytacza falę pozwów przeciw szeroko zakrojonym cłom „Liberation Day” wprowadzonym przez Donalda Trumpa. Celem jest uzyskanie zwrotu dotychczas zapłaconych ceł i powstrzymanie dalszych kosztów.
Akta Sądu Handlu Międzynarodowego USA pokazują, że ponad 70 firm złożyło już pozwy, domagając się uznania ceł za niezgodne z prawem, nakazania zwrotów oraz zablokowania ich nakładania w przyszłości.
Wiele pozwów trafiło do sądu w ostatnich tygodniach, gdy Sąd Najwyższy USA rozstrzyga, czy Trump miał uprawnienia do wprowadzenia tych środków na podstawie ustawy o międzynarodowych nadzwyczajnych uprawnieniach gospodarczych (IEEPA).
IEEPA to amerykańska ustawa z 1977 r., która pozwala prezydentowi ogłosić stan wyjątkowy z powodu zagrożenia zewnętrznego, a następnie stosować szerokie narzędzia gospodarcze, takie jak sankcje i zamrożenie aktywów, wobec zagranicznych państw, podmiotów lub osób.
Firmy pozywające uważają, że IEEPA jest narzędziem do celowanych sankcji w sytuacjach awaryjnych, a nie do klasycznych, powszechnych ceł importowych.
Najnowsze pozwy sygnalizują zmianę w reakcji biznesu na reżim celny. Wcześniej sprawy wnosili głównie mniejsi importerzy. Stawka znacząco wzrosła, odkąd dołączają wielkie międzynarodowe koncerny z globalnymi łańcuchami dostaw. Twierdzą, że cła zaburzają przepływy handlowe i podnoszą koszty na wielu rynkach.
Costco, amerykańska sieć klubów zakupowych działająca w Azji i Europie, pozwała administrację w listopadzie. Domaga się pełnego zwrotu zapłaconych ceł oraz zakazu ich poboru w przyszłości.
Spółka argumentuje, że IEEPA nie upoważnia wprost Białego Domu do ustalania stawek celnych, dlatego cła nałożone w trybie nadzwyczajnym powinny zostać uchylone.
Revlon, koncern kosmetyczny z centrami produkcyjno-dystrybucyjnymi w Ameryce Północnej, Europie i Azji, również żąda zwrotu i orzeczenia, że wykorzystanie IEEPA przez Trumpa jest niezgodne z prawem.
W swoim wniosku spółka ostrzegła, że część zgłoszeń celnych, od których zapłaciła cła, może zostać sfinalizowana lub rozliczona już w połowie grudnia, co znacząco ograniczy możliwości ubiegania się o zwroty w późniejszym terminie.
Wśród powodów licznie reprezentowani są międzynarodowi producenci z sektorów motoryzacyjnego i przemysłowego.
Akta pokazują, że spółki zależne japońskiej grupy Toyota pozywają Służbę Celną i Ochrony Granic USA (CBP) w sprawie wyższych stawek na części samochodowe i metale, a Kawasaki Motors oraz grupa dostawców motoryzacyjnych twierdzą, że cła na pojazdy, stal i aluminium znacząco podniosły ich koszty.
Do sporu dołączyli także producent aluminium Alcoa, grupa opakowaniowa Berlin Packaging, wytwórca sprzętu fitness iFit oraz dostawca armatury Ferguson Enterprises.
Firmy spożywcze z rozległymi sieciami zaopatrzenia mówią, że zostały szczególnie mocno dotknięte. Bumble Bee Foods, która kupuje owoce morza w Brazylii, Ekwadorze, Panamie, Meksyku, Indonezji, Chinach i Indiach dla swoich globalnych marek, twierdzi, że koszty importu wzrosły po wejściu ceł w życie.
Sąd Najwyższy wysłuchał już argumentów w kluczowym pytaniu prawnym: czy prezydent może powoływać się na IEEPA, by nakładać szerokie, ogólnokrajowe cła.
Trzy sądy niższej instancji orzekły już przeciwko administracji Trumpa. Kilku sędziów Sądu Najwyższego podczas rozprawy okazało sceptycyzm wobec stanowiska administracji, ale podniosło też kwestię złożoności ewentualnych zwrotów, jeśli cła zostaną uchylone, ostrzegając, że odwrócenie skutków wieloletniego poboru mogłoby być bardzo kłopotliwe.
Sprawa Costco przyciągnęła dodatkową uwagę po tym, jak sieć handlowa niedawno nominowała Ginę Raimondo, która pełniła funkcję sekretarz handlu w administracji prezydenta Joe Bidena, do rady dyrektorów.
O powołaniu Raimondo akcjonariusze zagłosują w styczniu, a orzeczenie Sądu Najwyższego w sprawie legalności strategii celnej Trumpa ma zapaść najpóźniej do końca kadencji Sądu w czerwcu 2026 r.