Na Regionalnym Szczycie Ekologicznym omawiano m.in. niedobór wody, pustynnienie i utratę bioróżnorodności.
Państwa Azji Centralnej spotkały się w ubiegłym tygodniu, by uzgodnić wspólne stanowisko w sprawach środowiskowych przed międzynarodowymi negocjacjami.
REKLAMA
REKLAMA
Regionalny Szczyt Ekologiczny w Astanie przyniósł zobowiązania do wypracowania wspólnych stanowisk i rozwiązań wobec szeregu wyzwań środowiskowych, z którymi mierzy się Azja Centralna.
Najważniejszym rezultatem szczytu było podpisanie wspólnej deklaracji „Środowiskowa solidarność Azji Centralnej”, przyjętej przez przywódców państw regionu – poinformował minister ekologii Kazachstanu, Jerlan Nysanbajew.
Dokument zobowiązuje kraje Azji Centralnej – Uzbekistan, Kirgistan, Turkmenistan, Tadżykistan i Kazachstan – do wypracowania wspólnych stanowisk i rozwiązań w sprawach środowiskowych, które mogą podważać stabilność regionu.
Jednym z kluczowych ustaleń było poparcie przez przywódców regionu propozycji prezydenta Kazachstanu Kassym-Żomarta Tokajewa dotyczącej powołania międzynarodowej organizacji ds. zasobów wodnych pod auspicjami ONZ. Na marginesie szczytu rozpoczęto wstępne konsultacje w tej sprawie.
Przywódcy regionu poparli też inicjatywę prezydenta utworzenia międzynarodowego funduszu bioróżnorodności oraz propozycję opracowania międzyrządowego programu ochrony zasobów wodnych Morza Kaspijskiego.
„Ogółem kluczowe priorytety, na których nam zależało, zostały na szczycie poparte. Uważam to za najważniejszy rezultat tego wydarzenia” – dodał Nysanbajew.
Finansowanie dla OZE i dekarbonizacji
Kolejnym ważnym rezultatem szczytu było podpisanie porozumień finansowych z instytucjami międzynarodowymi – poinformował Nysanbajew.
W pierwszych dniach Międzynarodowej Wystawy Zielonych Technologii towarzyszącej szczytowi zawarto umowy finansowe o wartości blisko 2 mld euro. Obejmują one projekty z zakresu energii odnawialnej, gospodarowania odpadami, dekarbonizacji przemysłu oraz produkcji nawozów w Kazachstanie.
Finansowanie jest częścią współpracy Komisji Europejskiej, Kazachstanu i instytucji finansowych, w tym Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju.
Jednym z flagowych projektów jest budowa farmy wiatrowej o mocy 1 GW w obwodzie żambylskim w Kazachstanie.
„Państwa słuchają się nawzajem i wspólnie idą naprzód”
Regionalny Szczyt Ekologiczny został po raz pierwszy zaproponowany przez prezydenta Kassym-Żomarta Tokajewa podczas 78. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w 2023 roku. W 2026 roku zgromadził on w Astanie przywódców państw Azji Centralnej, by uzgodnić wspólną wizję odpowiedzi na pilne wyzwania środowiskowe i wzmocnić regionalne zobowiązania do wspólnych rozwiązań.
Jak podkreślił minister Nysanbajew, region nadal mierzy się z wspólnymi problemami, w tym z niedoborem wody, degradacją ziemi, pustynnieniem i utratą bioróżnorodności.
„Szczyt pokazał społeczności międzynarodowej, że region jest zjednoczony, że państwa słuchają się nawzajem i wspólnie posuwają się naprzód. Podkreśla to solidarność Azji Centralnej, a kluczowe obszary wspólnej współpracy w sprawach środowiska i zmian klimatu zostały jasno zdefiniowane” – powiedział.
Organizowany we współpracy z ONZ, ten pierwszy w swoim rodzaju regionalny platforma dialogu zgromadził wysokiej rangi przedstawicieli społeczności międzynarodowej, aby pomóc w wypracowaniu rozwiązań dla wyzwań środowiskowych regionu.
Wśród uczestników było troje zastępców sekretarza generalnego ONZ, wysocy przedstawiciele Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ, a także urzędnicy z CITES i Konwencji o różnorodności biologicznej.
Nysanbajew zaznaczył, że poziom reprezentacji podkreślił wagę prowadzonych dyskusji i ich znaczenie dla Azji Centralnej.
„Opuszczamy ten szczyt z wyraźnym zobowiązaniem do dalszej pracy na rzecz poprawy stanu środowiska, stawienia czoła wyzwaniom klimatycznym oraz ograniczenia emisji CO₂ i zanieczyszczeń” – powiedział.
Wzmożone wysiłki na rzecz odtwarzania kluczowych gatunków
Inicjatywa Tokajewa dotycząca utworzenia międzynarodowego funduszu na rzecz bioróżnorodności pojawia się w momencie, gdy Kazachstan zacieśnia działania na rzecz odtwarzania kluczowych gatunków, istotnych dla tamtejszych ekosystemów.
„Kraj zdołał uratować i znacząco zwiększyć populację antylopy sajga, która na początku lat 90. spadła z około 92 tys. do zaledwie 21 tys. w 2003 roku” – powiedział Nysanbajew.
Dzięki konsekwentnym działaniom państwa populacja wzrosła obecnie do około 5 mln osobników.
Inne trwające projekty obejmują ponowne wprowadzenie konia Przewalskiego.
Sprowadzono już 14 zwierząt z Europy, a do 2029 roku oczekuje się przybycia kolejnych 40. Będą one podstawą długofalowego programu odtworzeniowego.
Kolejną ambitną inicjatywą jest przywrócenie tygrysa turańskiego w jego historycznym środowisku. Do wyznaczonego rezerwatu wprowadzono już dwa tygrysy amurskie, które obecnie tam żyją.
„Przy początkowej populacji sześciu tygrysów amurskich uruchamiamy duży program odtworzenia tygrysa turańskiego. W praktyce to próba przywrócenia gatunku, który z regionu zniknął” – stwierdził minister.
Ostatni tygrys w Kazachstanie został odnotowany w 1948 roku. Historycznie zwierzęta te zamieszkiwały doliny zalewowe Syr-darii i Amu-darii, lecz z czasem całkowicie wyginęły.
Odbudowa po wyniszczających pożarach lasów
Minister ekologii przedstawił postępy w realizacji kazachstańskiego programu posadzenia 2 mld drzew, ogłoszonego po katastrofalnych pożarach lasów w północnych regionach w 2023 roku, które pochłonęły 15 ofiar śmiertelnych i zniszczyły około 70 tys. hektarów lasu.
Cel ten wyznaczył w 2020 roku prezydent Tokajew.
„Do tej pory w ramach państwowego funduszu leśnego posadziliśmy już około 1,648 mld drzew. Prace trwają, a cały cel 2 mld drzew planujemy osiągnąć do końca 2027 roku” – powiedział Nysanbajew.
Resort prowadzi także szeroko zakrojone działania odtworzeniowe po pożarach. Priorytetem jest oczyszczenie spalonych obszarów leśnych i ponowne zalesienie w ciągu najbliższych trzech lat.
Jednocześnie przetwarzane jest drewno, które nadaje się do wykorzystania. Powstały trzy zakłady przetwórcze, a w terenie działa ponad 100 brygad. Do końca roku planują oczyścić około 600 km zniszczonych kompleksów leśnych.
Proces ponownego zalesiania już się rozpoczął – sadzonki posadzono na powierzchni ponad 100 hektarów.
Zaangażowanie obywateli w odbudowę środowiska
Poza znaczeniem regionalnym szczytu Nysanbajew zwrócił uwagę na rosnącą kulturę ekologiczną w kraju.
Rozpoczęta w 2024 roku przez prezydenta Kassym-Żomarta Tokajewa kampania Taza Kazakhstan (Czysty Kazachstan) – obejmująca sadzenie drzew na terenach miejskich, a także oczyszczanie zbiorników wodnych i przyległych terenów – przekształciła się w ogólnokrajowy ruch.
„Prowadzimy również szeroko zakrojone działania edukacyjne w szkołach i na uczelniach, poprzez specjalistyczne programy szkoleniowe. Równolegle od wczesnej wiosny prowadzone są praktyczne, sezonowe prace – w tym sadzenie drzew i kwiatów – które przynoszą realne efekty” – powiedział.
Obywatele, zwłaszcza młodzież, aktywnie uczestniczą w działaniach na rzecz środowiska – podkreślił Nysanbajew.
„Stworzyliśmy także specjalną stronę internetową, za pośrednictwem której co roku otrzymujemy ponad 30 tys. zgłoszeń od obywateli. Większość dotyczy poprawy warunków sanitarnych, sprzątania przestrzeni publicznych oraz inicjatyw związanych z sadzeniem drzew”.
Dzięki inicjatywom ekologicznym i wspólnym rozwiązaniom najpilniejszych problemów Azji Centralnej, zapisanym w wiążących dokumentach szczytu, Kazachstan liczy, że zacieśniona współpraca przyniesie wymierne rezultaty.