Śledź nas
Reklama

Budżet UE: Costa proponuje dodatkowe cięcia i podatek od gigantów cyfrowych

Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Antonio Costa, przewodniczący Rady Europejskiej.
Antonio Costa, przewodniczący Rady Europejskiej. -  Prawo autorskie  European Union
Prawo autorskie European Union
Przez Luca Bertuzzi
Opublikowano dnia
Udostępnij Close Button

António Costa chce obciąć budżet UE 2028–2034 o niemal 200 mld euro, po raz pierwszy ciąć fundusze spójności. 3-procentowy podatek cyfrowy zastąpi podatek od firm, a spłata długu spowolni, by zyskać poparcie krajów oszczędnych.

Przewodniczący Rady Europejskiej António Costa przedstawił nową propozycję budżetu UE, licząc na jednomyślne poparcie do końca roku. Już teraz jednak spotyka się ona z poważnym sprzeciwem przed kluczowym posiedzeniem Rady Europejskiej w czwartek.

REKLAMA
REKLAMA

Costa przejął delikatne negocjacje nad Wieloletnimi Ramami Finansowymi (WRF) na lata 2028–2034 po tym, jak irlandzka prezydencja w Radzie w październiku zaproponowała znaczące cięcia.

Plan Irlandii nie przekonał jednak tzw. państw oszczędnych, w tym Niemiec, Niderlandów i Szwecji – wpływowego bloku płatników netto, który naciska na mniejszy budżet ogólny.

Aby wyjść naprzeciw ich żądaniom, Costa zaproponował dodatkowe cięcia w wysokości 49 mld euro w cenach bieżących. Budżet zmalałby z niespełna 2 bln euro w propozycji Komisji do 1,78 bln euro, czyli o 10 proc., co oznacza redukcję o 204 mld euro.

Ten krok ma zaspokoić oczekiwania państw oszczędnych, by budżet obciąć o „kilkaset miliardów euro” i zapewnić poparcie wszystkich państw członkowskich przed końcem roku.

„Jestem przekonany, że ta propozycja to dobry punkt wyjścia do zawarcia ostatecznego porozumienia z trzech powodów. Po pierwsze, jest to budżet odpowiadający naszym ambicjom. Po drugie, utrzymuje składki krajowe w rozsądnych granicach. Po trzecie, zawiera wyważony koszyk nowych zasobów własnych” – powiedział Costa, prezentując swój projekt.

W ujęciu w cenach z 2025 roku skala cięć jest jednak bardziej ograniczona, a propozycja zakłada też przesunięcie w czasie spłaty wspólnego długu UE, czego państwa oszczędne raczej nie uznają za realną redukcję wydatków.

Ewentualne opóźnienie w zawarciu porozumienia budżetowego oznaczałoby, że kilka programów unijnych nie będzie gotowych na czas, by ruszyć w 2028 roku, a negocjacje dodatkowo skomplikuje kalendarz wyborczy w kluczowych państwach, takich jak Francja, Włochy i Polska.

„Nowe ramy negocjacyjne dla kolejnego wieloletniego budżetu europejskiego są bardzo rozczarowujące” – powiedziało dziennikarzom źródło z Pałacu Elizejskiego. – „W obecnym kształcie ta propozycja przewodniczącego Rady Europejskiej nie stanowi podstawy do porozumienia”.

Tymczasem negocjacje budżetowe stały się jeszcze bardziej skomplikowane po tym, jak kanclerz Niemiec Friedrich Merz zapowiedział, że nie będzie zgody bez jednomyślnego wsparcia finansowego dla Ukrainy, co wywołało sprzeciw kilku państw członkowskich.

Propozycja Costy będzie podstawą dyskusji przywódców państw UE na nadzwyczajnym posiedzeniu Rady Europejskiej, które rozpocznie się w czwartek w Brukseli.

Programy wydatkowe

Spór toczy się nie tylko o wielkość budżetu, lecz także o kierunki wydatków. Państwa oszczędne, które wolą określać się mianem „modernizatorów”, chcą większych nakładów na nowe priorytety, takie jak konkurencyjność i obronność.

Po drugiej stronie stoi grupa „Przyjaciół Spójności”, obejmująca 17 państw z południa i wschodu Europy, która chce chronić finansowanie uboższych regionów w ramach polityki spójności.

Ze względu na liczebność tej grupy fundusze spójnościowe były w poprzednich kompromisach niemal nietykalne. Costa po raz pierwszy zrywa z tym podejściem, proponując cięcie o 54 mld euro w rolnictwie, rybołówstwie i polityce spójności – to około 5 proc. mniej niż w propozycji Komisji.

Wydatki na konkurencyjność i obronę zostałyby ograniczone mocniej – o 95,5 mld euro, czyli 16 proc. pierwotnego planu. Najmocniej ucierpiałby filar Global Europe, który straciłby 45 mld euro, czyli 21 proc. względem projektu Komisji.

Wydatki administracyjne wypadają nieco lepiej niż w planie irlandzkim: przewidziano na nie prawie 8 proc. mniej, czyli 108 mld euro w cenach bieżących, zamiast 9 proc. cięcia.

Pierwotna propozycja Komisji i tak była wyższa od obecnego budżetu, dlatego mimo cięć większość programów nadal zyskałaby środki w porównaniu z trwającymi WRF.

Nowa opłata cyfrowa

Kluczowym elementem propozycji Costy jest ambitny zestaw nowych lub przeprojektowanych ogounijnych podatków, które mają zasilać budżet UE kwotą 64 mld euro rocznie w cenach bieżących.

Największą nowością jest 3-procentowy podatek od usług cyfrowych, liczony od rocznych przychodów netto z reklamy internetowej, usług pośrednictwa cyfrowego oraz monetyzacji danych użytkowników. Obejmie firmy z przychodami w UE powyżej 50 mln euro i globalnymi obrotami przekraczającymi 750 mln euro.

Początkowo opłatę zaproponował Parlament Europejski, a podobny podatek już obowiązuje we Francji, Hiszpanii i we Włoszech. Costa wprowadził go zamiast zasobu Corporate Resource for Europe (CORE), który napotkał nieprzezwyciężony sprzeciw państw członkowskich, ponieważ uznano go za sprzeczny z agendą konkurencyjności UE.

Sprzeciw wobec opłaty cyfrowej wynika głównie z obaw przed odwetem handlowym USA, ponieważ większość tak dużych firm technologicznych to koncerny amerykańskie. W kalkulacjach zakłada się jednak, że administracja Trumpa, osłabiona porażką w wyborach uzupełniających, będzie mniej skłonna do działań odwetowych.

„Środki te pomogłyby też wyrównać warunki konkurencji na jednolitym rynku, gdzie amerykańskie giganty cyfrowe często płacą niższe podatki niż europejskie firmy” – powiedziała Euronews europosłanka Danuše Nerudová (Czechy/EPL).

Parlament szacował, że taka opłata mogłaby przynosić do 25 mld euro rocznie przy 5‑procentowej stawce i szerszym katalogu usług online. Wersja Costy jest bliższa szacunkom Komisji, która mówi o ok. 5 mld euro rocznie.

Inne podatki unijne

Po porzuceniu CORE najbardziej kontrowersyjnym nowym zasobem własnym pozostaje propozycja przekazywania 30% wpływów z systemu handlu emisjami (ETS) do budżetu UE, czemu wciąż mocno sprzeciwia się m.in. Polska.

Irlandzka prezydencja już wcześniej proponowała stopniowe wprowadzanie tego rozwiązania dla państw członkowskich poprzez Fundusz Modernizacyjny. Costa idzie dalej i sugeruje łagodniejsze tempo: 0 proc. w 2028 roku, z dojściem do pełnej stawki w 2034 roku.

Costa utrzymuje również propozycję minimalnej 15-procentowej stawki podatku akcyzowego na wyroby tytoniowe i produkty pokrewne. Aby złagodzić opór najbardziej dotkniętych krajów, stawka miałaby rosnąć stopniowo: od 5 proc., do 10 proc. po trzech latach i do 15 proc. w 2034 roku.

Kompromis przewiduje też podwyższenie stawki od niepoddawanych recyklingowi odpadów z opakowań plastikowych z 0,80 do 1,25 euro za kilogram od 2028 roku.

Mniej kontrowersyjna jest opłata powiązana z wysokością składek państw członkowskich zależną od ilości nieodebranych elektroodpadów. Kompromis podnosi ją z 2 do 2,25 euro za kilogram.

Za najmniej sporny nowy zasób uznawany jest Mechanizm Dostosowywania Cen na Granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ (CBAM), czyli taryfa na import towarów wysokoemisyjnych. Costa proponuje zwiększenie części tych wpływów kierowanych do budżetu UE z 75 proc. w propozycji Komisji do 100 proc.

Propozycja daje też mandat do dalszego analizowania nowej opłaty od kryptoaktywów, co również jest pomysłem Parlamentu. Uznano, że podatek nie będzie gotowy, by generować dochody od 2028 roku, i wymaga dodatkowych prac technicznych oraz prawnych.

Podchwycono także propozycję przewodniczącego Eurogrupy, Kyriakosa Pierrakakisa, który jest zarazem ministrem finansów Grecji, by zasilać budżet UE przychodami z przydziału częstotliwości radiowych dla sieci 5G i 6G w odniesieniu do wybranych pasm.

Wspólny dług UE

Plan Costy przewiduje także zmniejszenie w latach 2028–2034 spłat długu zaciągniętego w ramach instrumentu NextGenerationEU o 10 mld euro w cenach bieżących. To znacząca redukcja, biorąc pod uwagę ostatni skok stóp procentowych, który podniósł koszty obsługi długu.

Spłata wspólnego, „postpandemicznego” długu miałaby wciąż trwać od 2028 do 2058 roku, ale jej „profil” uległ zmianie – powiedział dziennikarzom unijny urzędnik, nie wyjaśniając, co oznacza to dla rolowania istniejącego zadłużenia nowym długiem.

„Nieco zmieniamy sposób spłaty kapitału. Zacznie on być spłacany od 2028 r. Nie w tej samej wysokości, ale spłata rozpocznie się w 2028 roku” – powiedział urzędnik UE.

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej