Śledź nas
Reklama

Portugalia otworzyła pierwszy publiczny ośrodek leczenia uzależnienia od hazardu

Ładowanie wideo
Portugalia rozwija pomoc dla hazardzistów.
Portugalia rozwija pomoc dla hazardzistów. -  Prawo autorskie  Copyright 2022 The Associated Press. All rights reserved
Prawo autorskie Copyright 2022 The Associated Press. All rights reserved
Przez Ana Filipa Palma
Opublikowano dnia
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Udostępnij Close Button
Skopiuj/wklej poniższy link do osadzenia wideo z artykułu: Copy to clipboard Skopiowane

Portugalia uruchomiła pierwszą publiczną placówkę zajmującą się wyłącznie leczeniem uzależnienia od hazardu. Skala problemu pokazuje, jak łatwo niewinna rozrywka może przerodzić się w chorobę.

"Wszystko zaczęło się od zabawy". Tak zaczyna się niemal każda historia osób trafiających do Jednostki Interwencji ds. Hazardu.

REKLAMA
REKLAMA

Zakład między znajomymi, gra z ciekawości czy nadzieja na dodatkowy zarobek mogą z czasem doprowadzić do poważnych konsekwencji.

Długi sięgające tysięcy euro, rozwody i ciężka depresja to tylko niektóre z nich.

W skrajnych przypadkach stawką staje się całe dotychczasowe życie.

Zaburzenie związane z uprawianiem hazardu to uzależnienie behawioralne. Osoba nim dotknięta odczuwa silny przymus grania i stopniowo traci kontrolę nad swoim zachowaniem.

W konsekwencji cierpi jej zdrowie psychiczne, relacje rodzinne i osobiste, a także sytuacja finansowa.

"Pojawia się to, co nazywamy «dysonansem myślenia». Ludzie nadają grze szczególne znaczenie. Grają na przykład numer urodzin albo liczby, które kojarzą im się ze szczęściem. Wchodzą w spiralę, z której bardzo trudno się wydostać" - mówi koordynatorka nowo utworzonej Jednostki Interwencji ds. Hazardu Maria Cristina Mesquita.

W czerwcu 2026 roku Instytut Zachowań Nałogowych i Uzależnień (ICAD), odpowiedzialny za leczenie kliniczne i profilaktykę w tym obszarze, uruchomił pierwszą publiczną placówkę w Portugalii zajmującą się wyłącznie uzależnieniem od hazardu.

Obecnie z jej pomocy korzysta 68 pacjentów. Dominują osoby uzależnione od gier hazardowych online.

Większość pacjentów ma od 30 do 40 lat. "Mamy również kilku dwudziestolatków oraz osoby starsze, które ograniczają się praktycznie do zdrapek albo gier na automatach, czyli tzw. slot machines" - dodaje koordynatorka.

Zgodnie z wynikami V Ogólnokrajowego Badania Spożycia Substancji Psychoaktywnych w Populacji Ogólnej, przeprowadzonego w Portugalii w 2022 roku, hazard za pieniądze uprawia 62,7 procent mężczyzn i 49 procent kobiet.

Jednostka działa tymczasowo w lizbońskiej dzielnicy Marvila.

Placówka jest czynna od poniedziałku do piątku i prowadzi wielodyscyplinarny program leczenia w trybie ambulatoryjnym.

Zespół tworzą m.in. koordynatorka Maria Cristina Mesquita, kierownik kliniczny João Reis oraz pracowniczka socjalna Rita Vieira.

Specjaliści regularnie spotykają się, aby omawiać przypadki pacjentów i ustalać dalsze działania terapeutyczne.

Osoby potrzebujące pomocy trafiają do placówki za pośrednictwem lokalnych jednostek interwencji ICAD, z polecenia lekarzy rodzinnych działających w ramach Narodowej Służby Zdrowia lub zgłaszają się samodzielnie.

Obecnie przyjmowani są wyłącznie pacjenci powyżej 18. roku życia. Tymczasem pierwsze oznaki problemowego hazardu pojawiają się już około 15. roku życia.

Dotyczy to przede wszystkim chłopców i młodych mężczyzn. Dlatego rozważane jest rozszerzenie oferty na kolejne grupy wiekowe.

Od lewej: Rita Vieira, pracowniczka socjalna; Maria Cristina Mesquita, koordynatorka Jednostki Interwencji ds. Hazardu, oraz João Reis, kierownik kliniczny
Od lewej: Rita Vieira, pracowniczka socjalna; Maria Cristina Mesquita, koordynatorka Jednostki Interwencji ds. Hazardu, oraz João Reis, kierownik kliniczny Euronews

Tymczasowa siedziba placówki dysponuje dwiema salami do indywidualnej pracy z pacjentami oraz jedną przeznaczoną do terapii grupowej.

Wielodyscyplinarny zespół obejmuje psychiatrów, psychologów, pracowników socjalnych i specjalistów z zakresu księgowości.

Wspólnie opracowują indywidualne plany leczenia, dostosowane do potrzeb każdej osoby.

"Już podczas pierwszej konsultacji przeprowadzamy ocenę psychologiczną. Obejmuje ona zestaw testów, które dostarczają informacji nie tylko o samym zaburzeniu hazardowym, lecz także o osobowości pacjenta i występujących u niego objawach. Wyniki pomagają nam zaplanować dalszą pracę kliniczną" - wyjaśnia pracowniczka socjalna Rita Vieira.

Kompleksowa diagnoza pozwala określić najważniejsze obszary wymagające interwencji.

Pomaga również spojrzeć na pacjenta z uwzględnieniem jego sytuacji rodzinnej, indywidualnej i społecznej.

Kierownik kliniczny jednostki João Reis przedstawił portalowi Euronews kolejne etapy leczenia.

"Podstawą naszego modelu jest psychoterapia. Może być prowadzona indywidualnie, jednak najczęściej stawiamy na terapię grupową, która przynosi wiele korzyści" - mówi.

"W zależności od potrzeb pacjenta leczenie uzupełniamy o dodatkowe formy wsparcia. Może to być opieka psychiatryczna lub pomoc księgowego z naszego zespołu, szczególnie w przypadku bardziej skomplikowanych problemów finansowych" - dodaje.

Przygotowując model działania placówki, zespoły ICAD analizowały doświadczenia europejskich ośrodków publicznych.

"Znaleźliśmy placówkę w Londynie i drugą w Barcelonie. Obie mają 20-letnie doświadczenie, certyfikację i udokumentowane wyniki. Nasz model łączy rozwiązania brytyjskie, katalońskie i portugalskie. Wprowadziliśmy jednak również własne elementy, takie jak zaangażowanie rodziny i wsparcie księgowego, których nie oferują tamte ośrodki" - podkreśla koordynatorka Maria Cristina Mesquita.

Standardowy okres intensywnego leczenia trwa około czterech miesięcy.

Następnie pacjenci mogą pozostawać pod opieką specjalistów nawet przez kolejne dwa lata.

Objawy uzależnienia od hazardu wiążą się przede wszystkim z utratą kontroli nad własnym zachowaniem.

Osoba dotknięta zaburzeniem "pozwala, aby ta aktywność zdominowała inne obszary życia", a także "poświęca na nią bardzo dużo czasu lub pieniędzy".

W najcięższych przypadkach konsekwencje mogą być dramatyczne. "Może pojawić się utrata chęci do życia, myśli i zachowania samobójcze. Ponadto osoby z zaburzeniami nałogowymi często sięgają po inne substancje uzależniające. Współwystępowanie uzależnienia od hazardu i substancji psychoaktywnych jest częstym zjawiskiem" - podsumowuje kierownik kliniczny João Reis.

Uzależnienie od hazardu - choroba społecznie ukryta

Pracowniczka socjalna Rita Vieira zwraca uwagę na różnice w społecznym postrzeganiu uzależnienia od substancji psychoaktywnych i hazardu.

Jak wyjaśnia, "profil osoby uzależnionej od substancji, takich jak narkotyki czy alkohol, oraz osoby uzależnionej od hazardu jest wyraźnie inny".

"W przypadku osoby uzależnionej od substancji jej wygląd, sposób ubierania się, stan uzębienia czy ogólna kondycja fizyczna mogą szybko zdradzać określony styl życia. Osoba z zaburzeniem hazardowym znacznie łatwiej pozostaje niezauważona. Dlatego nawet najbliższym trudno dostrzec, że ma problem" - zaznacza.

Mimo widocznych różnic społecznych oba rodzaje uzależnień mają wiele wspólnych mechanizmów neurobiologicznych.

"Osoba używająca substancji psychoaktywnych robi to, aby wywołać określony efekt w mózgu. W przypadku gracza podobny mechanizm uruchamia samo zachowanie. Gra również prowadzi do wydzielania substancji związanych z przyjemnością i układem nagrody" - wyjaśnia Rita Vieira.

Wśród przypadków, z którymi spotyka się zespół jednostki, szczególnie często pojawiają się poważne problemy w relacjach małżeńskich. "Osoba uzależniona od hazardu często ryzykuje oszczędności całej rodziny i naraża na niebezpieczeństwo jej stabilność finansową" - mówi pracowniczka socjalna.

Podkreśla również, że odkrycie uzależnienia wywołuje wśród bliskich ogromny szok. Problem często wychodzi na jaw przypadkowo.

Sygnałem może być wiadomość z banku lub firmy kredytowej albo analiza wyciągów bankowych.

Koordynatorka jednostki Maria Cristina Mesquita określa hazard jako "trochę konspiracyjne uzależnienie".

Jak tłumaczy, "problem ujawnia się często dopiero wtedy, gdy bankructwo jest już niemal przesądzone. Znikają oszczędności, przepada dom wakacyjny, a pieniądze odkładane na studia dzieci zostają wydane. Wszystko wychodzi na jaw jednocześnie i wywołuje ogromną rozpacz".

Zdarza się również, że jeden z partnerów przez długi czas ukrywa swoje uzależnienie. Prawda wychodzi na jaw dopiero przy okazji wspólnych planów finansowych, na przykład podczas ubiegania się o kredyt hipoteczny.

Wówczas analiza zobowiązań bankowych może ujawnić skalę zadłużenia.

Właśnie dlatego portugalski model leczenia uwzględnia dodatkowy element, jakim jest wsparcie księgowego.

Specjalista pomaga pacjentowi uporządkować sytuację finansową i opracować plan wyjścia z zadłużenia.

"Pracowniczka socjalna analizuje istniejące zobowiązania i konta bankowe. Następnie, w zależności od skali zadłużenia i liczby zaciągniętych kredytów, proponujemy wsparcie księgowego. Może on wskazać rozwiązania takie jak upadłość konsumencka, konsolidacja kredytów czy opracowanie planu spłaty" - wyjaśnia Maria Cristina Mesquita.

Koordynatorka podkreśla, że znaczenie ma nie tylko wysokość zadłużenia, lecz przede wszystkim jego wpływ na domowy budżet.

"Istnieją niestety firmy pożyczkowe, które udzielają kolejnych kredytów. Zdarza się, że jedna osoba ma pięć lub sześć zobowiązań w różnych instytucjach. To ogromne obciążenie zarówno dla budżetu rodziny, jak i samego pacjenta" - mówi.

Reklama i promocja hazardu przez celebrytów niepokoi terapeutów

Uzależnienie od hazardu często przez długi czas pozostaje niezauważone przez najbliższych.

Tymczasem rosnąca ekspozycja na reklamy zakładów i gier za pieniądze budzi coraz większy niepokój specjalistów pracujących z osobami uzależnionymi.

Kierownik kliniczny jednostki psychiatra João Reis uważa, że społeczne postrzeganie hazardu ma istotny wpływ na jego popularyzację.

"Wiemy, że łączenie pasji do sportu z zakładami sportowymi stanowi problem. Dlatego jednym z najważniejszych obszarów działań powinno być odpowiednie uregulowanie reklamy oraz wprowadzenie rozwiązań z zakresu zdrowia publicznego" - podkreśla.

W ostatnich latach liczba reklam platform hazardowych wyraźnie wzrosła.

Zdaniem koordynatorki jednostki Marii Cristiny Mesquity jest to "skomplikowana" sytuacja, która może utrudniać walkę z uzależnieniem.

W ubiegłym tygodniu, jak poinformowała agencja Lusa, Portugalskie Stowarzyszenie Zakładów i Gier Online (APAJO) oraz organizacja Autorregulação Publicitária (ARP) podpisały porozumienie o współpracy.

Jego celem jest opracowanie kodeksu samoregulacji reklamy dla sektora gier i zakładów online w Portugalii.

APAJO zaproponowała m.in. zakaz reklamowania gier i zakładów online w środkach transportu publicznego, a także w kampaniach telewizyjnych, radiowych, kinowych i reklamie zewnętrznej.

Ograniczenia miałyby objąć również komunikaty promocyjne zawierające konkretne kwoty bonusów oraz wysokość kursów.

Wśród proponowanych rozwiązań znalazło się także wyeliminowanie haseł takich jak "postaw już teraz" czy "wygraj od razu".

Zdaniem organizacji tego rodzaju komunikaty wywołują poczucie pilności i mogą skłaniać odbiorców do podejmowania pochopnych decyzji.

Niepokój budzi również promowanie hazardu przez celebrytów i influencerów. W 2024 roku Portugalskie Stowarzyszenie Zakładów i Gier Online (APAJO) złożyło 17 zawiadomień karnych dotyczących publikacji w mediach społecznościowych.

Wpisy reklamowały nielegalne platformy i przedstawiały hazard jako okazję do zarobku, a nawet jako "źródło dochodu".

W następstwie tych działań prokuratura wszczęła dochodzenia dotyczące kilku celebrytów i influencerów.

Rzeczywisty wolumen zakładów w grach losowych online (jak sloty i ruletka) w 4. kwartale 2025 roku sięgnął 5,15 mld euro. ICAD
Rzeczywisty wolumen zakładów w grach losowych online (jak sloty i ruletka) w 4. kwartale 2025 roku sięgnął 5,15 mld euro. ICAD Wayne Parry/Copyright 2021 The AP. All rights reserved.

Odpowiedź terapeutyczna nabiera znaczenia

W obliczu rosnącej ekspozycji na hazard coraz większego znaczenia nabiera dostęp do profesjonalnej pomocy.

Zdaniem koordynatorki jednostki Marii Cristiny Mesquity pierwsze pięć miesięcy działalności placówki przyniosło dobre rezultaty.

Jednocześnie ujawniło skalę potrzeb zarówno pacjentów, jak i specjalistów.

"Przeprowadziliśmy już 612 działań klinicznych. Obejmowały one konsultacje w różnych specjalnościach, sesje terapeutyczne w grupach oraz interwencje rodzinne. Widzimy jednak, że potrzebujemy większej liczby specjalistów, którzy mogliby poświęcić tej jednostce więcej czasu, a także dodatkowej przestrzeni" - mówi koordynatorka.

Maria Cristina Mesquita podkreśla, że o uzależnieniu od hazardu należy rozmawiać bez oceniania i stygmatyzowania osób dotkniętych chorobą.

"Z doświadczenia zawodowego wiem, że ludzie naprawdę potrzebują, aby ktoś ich wysłuchał. Bez opinii, osądzania i komentarzy w rodzaju «przestaniesz, kiedy zechcesz», ponieważ to nieprawda. Uzależnienie od hazardu jest chorobą, która może towarzyszyć człowiekowi przez całe życie. Dlatego wymaga długotrwałej opieki" - podkreśla.

Koordynatorka zwraca również uwagę, że samo granie jest często jedynie widocznym objawem znacznie głębszych problemów.

"Trzeba poznać historię danej osoby, jej warunki życia, a czasem również doświadczenia jej rodziców. Dlatego tak ważne jest, aby dotrzeć jak najgłębiej pod powierzchnię tego, co na pierwszy rzut oka wydaje się wyłącznie problemem hazardowym" - dodała.

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej

Kibice mundialu oglądali reklamy niezdrowej żywności, alkoholu i hazardu co 7 sekund

Portugalia otworzyła pierwszy publiczny ośrodek leczenia uzależnienia od hazardu

Portugalia zatrzymuje coraz więcej osób w związku z pożarami