Założenie małej firmy w Niemczech wymaga prawie 4000 godzin procedur – ok. 500 dni roboczych. To najwięcej spośród 27 krajów i 18 razy więcej niż we Francji, która zajęła 1. miejsce w badaniu.
Niemcy są najwolniejszym krajem do założenia małej firmy wśród 27 państw Europy, Ameryki Łacińskiej i Karaibów. Przedsiębiorcy potrzebują tam 3 942 godzin, czyli niemal 500 ośmiogodzinnych dni pracy, by przebrnąć przez biurokrację.
To prawie 18 razy dłużej niż we Francji, która zajmuje pierwsze miejsce w zestawieniu Index of Bureaucracy 2026.
Indeks, opracowany przez Adam Smith Center for Economic Freedom przy Florida International University w Miami, zlicza godziny, których mała firma potrzebuje, by przejść wszystkie procedury wymagane do legalnego rozpoczęcia działalności – od rejestracji spółki po uzyskanie lokalnych pozwoleń, łącznie z czasem oczekiwania na decyzje.
Nie jest to ranking obejmujący całą UE, ponieważ badanie dotyczy 27 państw, w tym 20 z Ameryki Łacińskiej i Karaibów, pięciu z UE – Francji, Niemiec, Włoch, Portugalii i Hiszpanii – a także Wielkiej Brytanii i Ukrainy.
Średnia dla wszystkich 27 krajów to 1 638 godzin, co odpowiada ok. dziewięciu i pół miesiąca pracy po osiem godzin dziennie.
Ośrodek, powołany przez stan Floryda w 2020 r., określa się jako niezależny, ponadpartyjny think tank, którego celem jest promowanie wolności gospodarczej.
Tę edycję indeksu wsparła Templeton World Charity Foundation, fundacja filantropijna założona przez zmarłego inwestora Sir Johna Templetona, a dane dla Niemiec zebrano we współpracy z Berlin Center for Individualist Thought, grupą promującą idee wolnorynkowe.
Główną autorką raportu jest ekonomistka i starsza badaczka ośrodka, Sary Levy-Carciente, która koordynuje prace nad indeksem i rozmawiała z Euronews.
Wolniej niż w Wenezueli
Niemcy, największa gospodarka UE, są na końcu zestawienia, za wszystkimi państwami Ameryki Łacińskiej i Karaibów ujętymi w badaniu, w tym za Wenezuelą z wynikiem 2 738 godzin oraz Peru, drugim najwolniejszym krajem, z 3 853 godzinami.
Niemiecki wynik jest ponad dwukrotnie wyższy od średniej.
Przy założeniu średniej płacy w Niemczech na poziomie 31 dolarów (28 euro) za godzinę, stawki użytej w raporcie, ten czas pracy byłby wart ok. 122 tys. dolarów (110 890 euro), wobec ok. 4 200 dolarów (3 817 euro) we Francji, gdzie średnia płaca wynosi 19 dolarów (17 euro) za godzinę.
Zezwolenia gminne i rejestracja odpowiadają za ok. 2 400 godzin w Niemczech, a czynności związane z identyfikacją i wpisami do rejestrów – za ok. 1 440 godzin, wynika z danych indeksu udostępnionych Euronews.
„Ciężar biurokracji w Niemczech koncentruje się na początku procesu i wynika ze złożonych wymogów lokalnych” – wyjaśniła Euronews Levy-Carciente, dodając, że „lokalne urzędy ds. działalności gospodarczej współpracują z licznymi niezależnymi wydziałami gminnymi, z których każdy wymaga odrębnych papierowych dokumentów lub kolejnych zgód”.
„Obowiązkowe poświadczenie notarialne dokumentów spółki, połączone z zaległościami w elektronicznej obsłudze spraw w sądach lokalnych, znacząco wydłuża czas oczekiwania” – dodała.
Wynik dla Niemiec to średnia z trzech przykładowych rodzajów działalności, ważona udziałem ich sektorów w gospodarce. Gospodarstwo trzody chlewnej i zbóż lub producent obrabiarek potrzebują 8 633 godzin, wliczając czas wymagany do uzyskania pełnego pozwolenia środowiskowego zgodnie z niemiecką ustawą o ochronie przed zanieczyszczeniami, natomiast salon sprzedaży i warsztat samochodowy – 2 056 godzin.
Ustalenia raportu pojawiają się w momencie, gdy rząd kanclerza Friedricha Merza próbuje ograniczyć biurokrację, by ożywić gospodarkę. W porozumieniu koalicyjnym z 2025 r. zapowiedziano stworzenie cyfrowego „jednego okienka”, które pozwoli zakładać firmy w ciągu 24 godzin.
W czerwcu ponad 100 założycieli firm i menedżerów poparło apel Niemieckiego Stowarzyszenia Startupów, organizacji lobbującej na rzecz młodych firm, wzywający do umożliwienia rejestracji działalności w ciągu 24 godzin w całym kraju.
Dla porównania, na szczycie indeksu Francja potrzebuje zaledwie 223 godzin, czyli ok. 28 dni roboczych. Włochy są drugie z wynikiem 303 godzin, Portugalia – czwarta z 335 godzinami, tuż za Brazylią, natomiast Hiszpania potrzebuje 707 godzin, ponad dwa razy więcej niż sąsiednia Portugalia.
Wszystkie te cztery kraje wypadają znacznie lepiej od średniej, podobnie jak Ukraina z wynikiem 603 godzin, natomiast Wielka Brytania, z 1 873 godzinami, znajduje się powyżej średniej.
Zapytana, co najszybsze kraje robią dobrze, Levy-Carciente wskazała na dane dotyczące pozwoleń gminnych i rejestracji.
Te kroki zajmują ok. godzinę we Francji i 24 godziny we Włoszech, wobec ok. 2 400 godzin w Niemczech, wynika z tych samych danych.
Nie chodzi o zamożność
Raport nie dostrzega związku między czasem potrzebnym na otwarcie biznesu a poziomem dochodu czy rozwoju kraju, lecz wskazuje raczej na stopień zaangażowania rządu w sprawne funkcjonowanie administracji.
We wszystkich 27 krajach największą przeszkodą są procedury specyficzne dla danej branży. Średnio zajmują 706 godzin, czyli 43% całkowitego czasu, a za nimi plasują się pozwolenia gminne – 515 godzin.
Nadmierna biurokracja zniechęca przedsiębiorców do zakładania firm i wypycha część z nich do szarej strefy, ostrzega raport. Zwraca też uwagę, że samo przejście na system cyfrowy nie wystarczy, bo źle zaprojektowane rozwiązania mogą „zautomatyzować nieefektywność”.
Bruksela próbuje ten proces przyspieszyć.
W marcu Komisja Europejska zaproponowała fakultatywną formę spółki dla całej UE, nazwaną EU Inc, która pozwoliłaby przedsiębiorcom zarejestrować firmę w ciągu 48 godzin, całkowicie online i za kwotę do 100 euro.