Bezprecedensowa, siedmioetapowa operacja Ukrainy miała na celu częściowe zniszczenie jednego z najlepiej chronionych rosyjskich obiektów – kluczowej trasy zaopatrzeniowej prowadzącej na okupowany Krym, będącej zarazem jednym z symboli rosyjskiej okupacji półwyspu.
Siły ukraińskie wykorzystały kombinację dronów i rakiet, by w nocy z poniedziałku na wtorek zaatakować drogową i kolejową część Mostu Krymskiego. Uderzenie poprzedziły tygodnie skoordynowanych działań, których celem było osłabienie i rozmontowanie rosyjskiej obrony przeciwlotniczej chroniącej przeprawę.
Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski ujawnił szczegóły operacji, która miała być zwieńczeniem siedmioetapowej akcji opracowanej i koordynowanej przez Służbę Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU) oraz Sztab Generalny Sił Zbrojnych Ukrainy. W operacji wykorzystano łącznie 11 różnych systemów uzbrojenia.
Nagrania i zdjęcia, które pojawiły się po ataku, zdają się wskazywać, że jeden z głównych łuków mostu oraz część jezdni runęły do morza. Jeśli informacje te się potwierdzą, może to poważnie wpłynąć na funkcjonowanie przeprawy łączącej Rosję z okupowanym Krymem.
Rosyjskie Ministerstwo Transportu potwierdziło, że po drugim z rzędu dniu ataków ruch drogowy i kolejowy na moście został zawieszony. Resort nie potwierdził jednak doniesień o zawaleniu konstrukcji.
Jak Ukraina przeprowadziła operację
W obszernym oświadczeniu opublikowanym w serwisie X Wołodymyr Zełenski napisał, że przez kilka tygodni siły ukraińskie systematycznie atakowały rosyjskie systemy wojskowe odpowiedzialne za ochronę przeprawy.
„Nasi żołnierze stopniowo niszczyli systemy obrony powietrznej, radary, urządzenia walki elektronicznej oraz inne wyznaczone cele na drodze do wykonania ostatecznego zadania” – stwierdził Zełenski.
Prezydent Ukrainy wymienił również jedenaście systemów uzbrojenia wykorzystanych podczas operacji: Dovbush, Vendetta, Da Vinci, Sichen, Mich-2000, Ruta, Palianytsia, An-197, FP-1, FP-5 Flamingo oraz R-360 Neptune.
W końcowej fazie operacji Ukraińcy wykorzystali różne rodzaje uzbrojenia, aby zaatakować obie części transportowe mostu.
„Dziś, na kluczowym etapie, drony Palianytsia spisały się znakomicie, uderzając w drogową część mostu, podczas gdy pociski Neptune oraz drony Ruta i FP-5 trafiły w część kolejową” – powiedział Zełenski.
Prezydent Ukrainy podkreślił również wykorzystanie pocisku manewrującego FP-5 Flamingo podczas precyzyjnego uderzenia.
„Z użyciem Flamingo nasi żołnierze przeprowadzili precyzyjny atak, a łącze komunikacyjne działało bez zarzutu aż do ostatnich sekund” – powiedział Zełenski.
Do ataku odniósł się również Robert Brovdi, znany pod pseudonimem „Magyar”, dowódca Wojsk Systemów Bezzałogowych Ukrainy. Wskazał on kilka ukraińskich jednostek, które miały uczestniczyć w operacji.
Według Brovdiego był to wspólny atak przeprowadzony przez jednostki głębokiego rażenia ukraińskiej marynarki wojennej, Wojska Rakietowe i Artylerię, nowo utworzone 7. Centrum 414. Brygady „Ptaki Magyara”, 1. Centrum Wojsk Systemów Bezzałogowych oraz Służbę Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU).
„Święty most jest zmęczony. Czas na gumowe pontony” – napisał Brovdi.
Zasugerował również, że skutki ataku mogą być długotrwałe i znacząco wpłynąć na rosyjskie połączenia transportowe z okupowanym półwyspem.
Fire Point, ukraiński producent pocisku manewrującego Flamingo, zareagował na atak w serwisie X, publikując krótki wpis: „Krym to Ukraina btw”.
„Most Krymski. Zasankcjonowany” – napisał z kolei w osobnym wpisie na platformie X pełnomocnik prezydenta Ukrainy ds. sankcji Vladyslav Vlasiuk.
Zełenski nie podał, ile dronów i pocisków wykorzystano podczas ataku, ile z nich dotarło do wyznaczonych celów ani które systemy uzbrojenia odpowiadały za zgłoszone uszkodzenia konstrukcji.
Co stało się z Mostem Krymskim?
Na zdjęciach opublikowanych na rosyjskich i ukraińskich kanałach w serwisie Telegram widać, że z dwóch głównych łuków mostu miał ocaleć tylko jeden.
Według doniesień publikowanych przez te kanały drugi łuk oraz część jezdni runęły do morza po nocnym ataku.
Rosyjskie Ministerstwo Transportu poinformowało, że trwa ocena skali zniszczeń, nie potwierdziło jednak doniesień o zawaleniu konstrukcji.
Skala uszkodzeń mostu nie została jak dotąd niezależnie potwierdzona.
Dlaczego Most Krymski ma znaczenie
19-kilometrowy Most Krymski łączy rosyjski Kraj Krasnodarski z okupowanym przez Rosję Półwyspem Krymskim, przebiegając nad Cieśniną Kerczeńską.
Zbudowany po nielegalnej aneksji Krymu przez Rosję w 2014 roku most był inwestycją wartą około 4 mld dolarów. Został oddany do użytku drogowego w 2018 roku, a rok później rozpoczęły się na nim przewozy pasażerskie.
Przeprawa ma kluczowe znaczenie dla rosyjskiego systemu zaopatrzenia i transportu wojskowego. Umożliwia przerzut sprzętu, zaopatrzenia oraz personelu do rosyjskich sił działających na okupowanych terenach południowej Ukrainy.
Most ma również ogromne znaczenie symboliczne dla Władimira Putina. Rosyjski prezydent osobiście forsował jego budowę, przedstawiając ją jako sposób na umocnienie kontroli Rosji nad Krymem po jego aneksji – wydarzeniu, które stało się jednym z kluczowych momentów jego prezydentury.
Przeprawa była już wielokrotnie celem ukraińskich ataków. Poważnie ucierpiała w październiku 2022 roku oraz w lipcu 2023 roku, jednak żaden z tych ataków nie doprowadził do jej trwałego wyłączenia z użytkowania.
Zełenski określił najnowszą operację jako odpowiedź na utrzymujące się rosyjskie ataki na ukraińską infrastrukturę, w tym mosty w Kijowie, Zaporożu, Dnieprze i obwodzie odeskim.
„Wielokrotnie przedstawialiśmy Rosji propozycje kroków na rzecz deeskalacji – i każda z nich została głośno odrzucona” – powiedział.
„Zdolności obronne Ukrainy są silne i pozostaną takie, a terror wobec naszych miast i ludzi nigdy nie pozostanie bez odpowiedzi”.