Śledź nas
Reklama

Ćwiczenia i post przerywany a zdrowie mózgu: co na to badania naukowe

Naukowcy badają, jak wybory dotyczące stylu życia wpływają na starzejący się mózg.
Naukowcy badają, jak wybory dotyczące stylu życia wpływają na starzenie się mózgu. -  Prawo autorskie  Cleared/Canva
Prawo autorskie Cleared/Canva
Przez Marta Iraola Iribarren
Opublikowano dnia
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Udostępnij Close Button

Naukowcy badają, jak codzienne wybory dotyczące stylu życia wpływają na starzejący się mózg.

Wraz z wydłużaniem się życia pojawia się coraz więcej porad, jak zachować sprawny umysł w starszym wieku. Nie wszystkie mają jednak równie solidne podstawy naukowe.

REKLAMA
REKLAMA

Eksperci na dorocznym spotkaniu Society for Neuroscience podkreślali, że zmiany stylu życia mogą pomóc chronić mózg przed związanym z wiekiem pogorszeniem, oraz wskazywali obszary, w których nauka wciąż nie daje jasnych odpowiedzi.

Choć rady, by dobrze się odżywiać i ćwiczyć, krążą od dziesięcioleci, Heather Snyder, wiceprezeska ds. medycznych i naukowych w Alzheimer’s Association, zaznaczyła, że zrozumienie, jak te zachowania wpływają na mózg i wspierają zdrowie mózgu, nadal się rozwija.

„Dzięki lepszemu zrozumieniu nauki możemy trafniej formułować nasze zalecenia, zwłaszcza dla osób najbardziej zagrożonych” – powiedziała.

Jak aktywność fizyczna wpływa na mózg?

Aktywność fizyczna od dawna kojarzona jest z lepszym zdrowiem – od mniejszego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych po poprawę kondycji psychicznej.

Czy ruch może też sprzyjać zdrowemu starzeniu się mózgu i jakie mechanizmy biologiczne stoją za jego wpływem na układ nerwowy?

„Ćwiczenia są silną niefarmakologiczną interwencją, która wspiera i promuje zdrowie mózgu” – powiedziała Fernanda De Felice, profesor w Center for Neurosciences Studies na Queen’s University w Kanadzie.

Jak dodała, ćwiczenia pomagają zachować objętość mózgu wraz z wiekiem, poprawiają przepływ krwi i wpływają na procesy zapalne w mózgu.

„Kiedy myślimy o ciele i aktywności fizycznej, zwykle myślimy o ćwiczących mięśniach. To wydaje się logiczne – wszystkie tkanki i układy są blisko mięśni. Ale dlaczego ćwiczenia są dobre także dla mózgu?”

Odpowiedzi, wyjaśniła De Felice, należy szukać w komunikacji między mięśniami a mózgiem.

„Ciało może komunikować się z mózgiem” – powiedziała. „Gdy nasze ciało nie jest w pełni zdrowe, mózg to wyczuwa. Kiedy jednak pobudzamy organizm, by był w lepszej formie, mózg również odczuwa ten efekt”.

Jaki rodzaj ćwiczeń jest najlepszy dla mózgu?

Choć korzyści z aktywności fizycznej są dobrze udokumentowane, różne formy ruchu w odmienny sposób wpływają na ciało i mózg.

Według De Felice najważniejsze jest, by być konsekwentnym i zamienić ruch w codzienny nawyk. Światowa Organizacja Zdrowia (źródło w Angielski) zaleca dorosłym co najmniej 150 minut umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo.

Wykazano, że ćwiczenia aerobowe korzystnie wpływają zarówno na zdrowie fizyczne, jak i mózg. „Stymulują przepływ krwi, otwierają barierę krew–mózg i pozwalają, by korzystne cząsteczki docierały do mózgu” – powiedziała De Felice.

Trening siłowy oraz trening interwałowy o wysokiej intensywności (HIIT) mogą z kolei poprawiać funkcję mięśni i zwiększać ich masę, pobudzając produkcję cząsteczek o działaniu neuroprotekcyjnym – dodała.

„Nawet chodzenie, zwykły umiarkowany spacer, okazuje się ważne” – zauważyła De Felice.

Podkreśliła, że choć często mówi się o celu 10 000 kroków dziennie, korzyści zdrowotne pojawiają się już przy mniejszej liczbie kroków, dlatego ważne jest, by pozostać aktywnym niezależnie od tego, ile kroków się zrobi.

„Powiedziałabym, że każdy rodzaj ruchu, na każdym poziomie – wszystko, co jesteście w stanie zrobić, by pozostać aktywnymi. A ważniejsze od liczby kroków jest to, by ćwiczyć regularnie” – podkreśliła.

Czy post przerywany może chronić mózg?

Aktywność fizyczna nie jest jedynym czynnikiem stylu życia wpływającym na zdrowie mózgu. Ważną rolę odgrywa także dieta, a badacze sprawdzają, jak różne schematy jedzenia wpływają na zdolność mózgu do zdrowego starzenia się.

Część badań sugeruje, że post przerywany może przynosić mózgowi korzyści, prawdopodobnie dzięki ograniczeniu stanu zapalnego i stresu oksydacyjnego. Większość dowodów pochodzi jednak z badań na zwierzętach, a choć wstępne wyniki są obiecujące, nie wykazano, by post zapobiegał spadkowi funkcji poznawczych czy chronił ludzi przed chorobą Alzheimera.

Naukowcy wciąż sprawdzają, czy efekty obserwowane w badaniach eksperymentalnych przekładają się na realne, długoterminowe korzyści dla ludzi.

„Niedobór pożywienia był jednym z głównych bodźców kształtujących funkcje mózgu” – powiedział Mark Mattson, adiunkt w dziedzinie neurobiologii na Johns Hopkins University, podkreślając, że ewolucja wyposażyła mózg i ciało w zdolność dobrego funkcjonowania w okresach postu.

Post przerywany oznacza sposób odżywiania, w którym okresy jedzenia przeplatają się z okresami postu. Jedna z popularnych metod polega na poście trwającym 16 godzin i ograniczeniu jedzenia do ośmiogodzinnego okna.

W czasie dłuższego postu organizm zużywa zapasy glikogenu, a następnie zaczyna rozkładać tłuszcz, który wątroba zamienia w cząsteczki zwane ketonami. Stanowią one alternatywne źródło energii dla mózgu i mogą pomagać chronić komórki nerwowe, ograniczając stan zapalny i stres oksydacyjny – zaznaczył Mattson.

Potencjalne korzyści z postu przerywanego mogą być też związane ze sposobem, w jaki komórki reagują na stres metaboliczny – mechanizm podobny do tego, który uruchamia wysiłek fizyczny.

Mattson zwrócił uwagę, że ćwiczenia i post przerywany działają w podobny sposób: stawiają komórkom wyzwanie, wywołując odpowiedź ochronną. Okresy odpoczynku i regeneracji pozwalają im się naprawiać, rosnąć i przystosowywać.

„W perspektywie tygodni, miesięcy i lat te powtarzające się, łagodne wyzwania metaboliczne poprawiają ogólny stan zdrowia, funkcjonowanie organizmu oraz pomagają przeciwdziałać starzeniu i chorobom” – dodał.

Na poziomie komórkowym oznacza to, że w trudnych okresach, takich jak post czy wysiłek, komórki przechodzą w tryb oszczędzania zasobów i stają się odporniejsze na stres. W czasie regeneracji, obejmującej m.in. sen i wypoczynek, przełączają się na stan sprzyjający wzrostowi i plastyczności.

Mattson podkreślił też, że korzyści z postu przerywanego nie wydają się słabnąć, nawet gdy jest on praktykowany przez długie tygodnie, miesiące czy lata.

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej

Skutki uboczne tatuażu czerwonym tuszem. Polak wyłysiał, przestał się pocić i przeszedł 8 operacji

Odra w Europie: około 2 tys. zachorowań w EOG, ogniska w Bułgarii i Włoszech

USA oficjalnie traci status kraju wolnego od odry: choroba znów jest endemiczna