Przywódcy UE spotykają się w piątek w Dublinie na pierwszej debacie o AI, z Arthurem Menschem z Mistrala i noblistą Geoffreyem Hintonem wśród gości. Jednak spór o to, kto ma reprezentować Europę w rozmowach pokojowych o Ukrainie, ma zdominować spotkanie.
Przywódcy UE spotykają się w piątek w Dublinie, by po raz pierwszy porozmawiać o sztucznej inteligencji, jednak porządek obrad zdominuje spór o to, kto ma reprezentować Europę w rozmowach pokojowych dotyczących Ukrainy.
REKLAMA
REKLAMA
Przewodniczący Rady Europejskiej António Costa po raz pierwszy wpisał temat AI do programu przywódców na nieformalnym szczycie w Dublinie w piątek. Nieformalna formuła dobrze pasuje do takiej dyskusji. Ponieważ na zakończenie nie przyjmuje się oficjalnych deklaracji politycznych, liderzy mogą wypowiadać się swobodniej.
„Prezydent już wcześniej rozważał wprowadzenie tej dyskusji do agendy Rady Europejskiej. Nie zawsze jest to łatwe. Czasem bieżące wydarzenia całkowicie ją wypełniają” – powiedział przedstawiciel UE, który poprosił o anonimowość.
Dokładnie tak się stało. Szczyt miał koncentrować się na AI, ale kwestia tego, kto ma mówić w imieniu UE podczas rozmów o Ukrainie, wysunęła się na pierwszy plan.
Wysłannik ds. pokoju
W czwartek wieczorem prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski spotkał się z amerykańskimi wysłannikami Jaredem Kushnerem i Steve’em Witkoffem, którzy przylecieli do Dublina po rozmowach w Moskwie z prezydentem Rosji Władimirem Putinem.
Po spotkaniu Zełenski mówił do dziennikarzy, potwierdzając, że Europejczycy wezmą bezpośredni udział w kolejnej rundzie negocjacji, które dotąd odbywały się w formacie trójstronnym.
„Myślę, że jesteśmy w stanie osiągnąć to z prezydentem Putinem i że on jest gotów spróbować” – powiedział Kushner. Tymczasem Kreml nie zwlekał, by bagatelizować ich znaczenie.
Ponieważ Europa jest bliżej niż kiedykolwiek miejsca przy stole, przywódcy UE nie będą już mogli uchylać się od odpowiedzi na pytanie, kto będzie reprezentował swoje interesy podczas negocjacji.
Ten punkt i tak trafił już na agendę po tym, jak premier Włoch Giorgia Meloni napisała do Costy, ostrzegając, że liczne formaty, w których UE angażuje się w rozmowy, czynią ją „mniej wiarygodną”. Zaapelowała o jasny mandat do udziału w negocjacjach.
Costa zgodził się dopisać ten temat i zdawał się zgłaszać swoją kandydaturę, przypominając, że „interesy Unii Europejskiej muszą być reprezentowane przez jej instytucje, zgodnie z Traktatami”.
Ma już pewne poparcie. Premier Luksemburga, Luc Frieden, powiedział w czwartek dziennikarzom, że Costa byłby naturalnym kandydatem na wspólnego przedstawiciela UE.
„My, jako szefowie rządów, mamy swojego przedstawiciela. I jest nim prezydent Costa. Wybraliśmy go. Jest przewodniczącym Rady Europejskiej. Mógłbym zaakceptować także kogoś innego, ale oczywiście mamy prezydenta” – powiedział Frieden.
Szefowa unijnej dyplomacji, Kaja Kallas, przekonuje, że traktaty UE są jasne: w sprawach bezpieczeństwa europejskiego to ona i Costa powinni odgrywać główną rolę.
„Przywódcy oczywiście mogą zdecydować inaczej i ponownie otworzyć tę dyskusję, co zawsze jest trudne. Albo po prostu powinniśmy trzymać się ustaleń, które poczyniliśmy w 2024 roku” – stwierdziła, wskazując na podział najważniejszych stanowisk w UE w tamtym roku.
Zapowiedź sporu
Sprawa jest pilna, ponieważ prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski wezwał Europejczyków, by do końca miesiąca ustalili, kto będzie ich reprezentował przy stole negocjacyjnym.
„Ważne jest, aby porozmawiać o tym, kto będzie reprezentował Europę podczas tych negocjacji. Dla mnie jednak najistotniejsza jest treść. Uważam, że musimy pozostać stanowczy. Musimy też być zjednoczeni” – powiedziała premier Danii Mette Frederiksen.
Frederiksen i jej szwedzki odpowiednik, Ulf Kristersson, wcześniej krytykowali przywódców Norwegii i Finlandii za prowadzenie bezpośrednich rozmów z prezydentem Rosji Władimirem Putinem bez wcześniejszych konsultacji.
Kanclerz Niemiec Friedrich Merz z kolei bronił formatu E3, w którym Niemcy, Francja i Zjednoczone Królestwo zobowiązały się zapewnić gwarancje bezpieczeństwa niezbędne do egzekwowania ewentualnego porozumienia pokojowego z Rosją.
„Porozmawiamy także o tym, kto, w razie potrzeby, będzie reprezentował Unię Europejską. Ale to kwestia, którą omówimy za zamkniętymi drzwiami. Przede wszystkim mamy sprawdzony format E3” – powiedział, dodając, że trójka współpracuje również z Polską i Włochami.
Merz może też podnieść temat finansowania wysiłku wojennego Ukrainy. Costa zaprosił go do tego po tym, jak kanclerz otwarcie zagroził zawetowaniem porozumienia budżetowego UE, jeśli nie znajdzie się jednomyślne rozwiązanie tej kwestii, co wywołało sprzeciw kilku przywódców.
Finansowanie Ukrainy i budżet UE będą głównymi tematami specjalnego posiedzenia Rady Europejskiej w dniach 26–27 listopada.
Sztuczna inteligencja
Dyskusja o AI będzie podzielona na dwie części. W pierwszej, poświęconej wzmocnieniu konkurencyjności i suwerenności Europy, weźmie udział Arthur Mensch, prezes Mistral AI, francuskiego start-upu, który rywalizuje z amerykańskimi gigantami technologicznymi w dziedzinie dużych modeli językowych.
Firmy z USA i Chin w dużej mierze przejęły rozwój najbardziej zaawansowanych technologii AI. Aby wzmocnić europejskich graczy, UE przygotowuje przepisy, które mają zagwarantować, że zamówienia publiczne w wrażliwych zastosowaniach trafią wyłącznie do europejskich przedsiębiorstw.
Druga część będzie dotyczyć wpływu AI na społeczeństwo. Do przywódców zwróci się laureat Nagrody Nobla Geoffrey Hinton, jedna z najbardziej znanych postaci w tej dziedzinie. Od lat należy do głównych ostrzegających przed egzystencjalnym zagrożeniem ze strony technologii i ocenia, że istnieje 10–20% ryzyka, iż AI, wymykając się spod ludzkiej kontroli, doprowadzi do wyginięcia ludzi.
„Goście pomogą nakreślić ramy tych rozmów, tak aby przywódcy mieli wspólne rozumienie tego, jak mierzyć się z tymi wyzwaniami” – kontynuował przedstawiciel UE.