Unia Europejska wciąż jest głównym odbiorcą gazu z arktycznego rosyjskiego gazociągu Jamał, mimo że Bruksela wielokrotnie ogłaszała koniec zależności od rosyjskich paliw kopalnych.
Unia Europejska wydała szacunkowo 8,7 mld euro na rosyjski skroplony gaz ziemny (LNG) z Arktyki w pierwszych dziesięciu miesiącach 2026 roku, o 21 proc. więcej niż wynosił szacowany rachunek za cały 2025 rok – wynika z analizy organizacji ekologicznej Urgewald.
REKLAMA
REKLAMA
Bruksela szykuje się do wprowadzenia zakazu importu rosyjskiego LNG od 1 stycznia 2027 roku, tymczasem europejscy nabywcy wciąż zapewniają Moskwie dochodowy rynek, mimo wielokrotnych politycznych deklaracji o zakończeniu zależności wspólnoty od rosyjskiej energii po inwazji na Ukrainę.
Urgewald przeanalizował dane firmy analitycznej Kpler. Wynika z nich, że od stycznia do października porty Unii Europejskiej przyjęły 12,89 mln ton LNG z rosyjskiego projektu Jamał, o 6,3 proc. więcej niż rok wcześniej. Dostawy do Europy stanowiły 81 proc. wszystkich zarejestrowanych wysyłek z tego projektu na świecie.
Europa pozostaje głównym klientem jednego z flagowych rosyjskich arktycznych projektów gazowych, Jamału, choć przywódcy Unii Europejskiej wielokrotnie ogłaszali koniec uzależnienia od rosyjskich paliw kopalnych. W badanym okresie do Unii docierał ładunek z Jamału średnio co 1,7 dnia.
Na 50 dni przed wejściem w życie zakazu importu rosyjskiego LNG w ramach obowiązujących długoterminowych kontraktów, zakupy w Unii Europejskiej nadal rosną.
Wzrost wydatków wynika nie tylko z większych wolumenów, lecz także z droższego gazu.
Dostawy w październiku były o 11 proc. niższe niż we wrześniu, jednak ich szacunkowa wartość wzrosła o 2,6 proc., do 839 mln euro. Stało się tak, ponieważ referencyjna cena gazu w Europie podniosła się do 86,79 euro/MWh, ponad dwukrotnie więcej niż przed wojną Stanów Zjednoczonych i Izraela z Iranem.
Francja na czele
Francja (5,37 mln ton) była głównym kierunkiem październikowych dostaw, przyjmując 70 proc. ładunków kierowanych do Unii Europejskiej. Hiszpania (2,91 mln ton), Niderlandy (1,32 mln ton) i Portugalia (0,22 mln ton) również należały w październiku do odbiorców arktycznego rosyjskiego LNG.
Belgia (3,06 mln ton) pozostała największym pojedynczym odbiorcą w ujęciu pierwszych dziesięciu miesięcy 2026 roku: w Zeebrugge wyładowano 42 ładunki, w sumie ok. 3,1 mln ton.
W sierpniu, wrześniu i październiku w belgijskim terminalu nie zarejestrowano żadnych ładunków z Jamału, jednak – jak zauważa Urgewald – jego znaczenie dla całego handlu pozostaje duże.
Aleksander Kirk z kampanii sankcyjnej Urgewald zwrócił uwagę na trwającą komercyjną współpracę w zakresie LNG między Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi, Norwegią i Algierią.
„Możemy zakończyć import rosyjskiego LNG 1 stycznia. Zmiana dostawców nadal jednak naraża europejskie gospodarstwa domowe na skoki cen gazu i presję polityczną z zagranicy” – powiedział Kirk w rozmowie z Euronews, zachęcając do upowszechniania czystych technologii, które ograniczają zapotrzebowanie na gaz.
„Każdy dom, który ocieplimy lub przestawimy na pompę ciepła, zmniejsza popyt na gaz. Za każdym razem, gdy wiatr lub słońce zastępują gaz w systemie elektroenergetycznym, Europa ogranicza emisje i odbiera eksporterom gazu część wpływów”.
Zbliżający się zakaz może poważnie uderzyć w Moskwę pod względem logistycznym i handlowym, ponieważ arktyczne położenie Jamału sprawia, że dostęp do europejskich portów ma szczególną wartość.
Projekt opiera się na wyspecjalizowanych tankowcach klasy lodowej Arc7, które mogą żeglować po zamarzniętych wodach, a europejskie porty pozwalają statkom rozładować ładunek stosunkowo blisko miejsca produkcji i szybko wrócić.
Bez dostępu do portów Unii Europejskiej Rosja musiałaby mierzyć się z dłuższymi rejsami, wyższymi kosztami transportu i mniejszą liczbą możliwości przekierowywania ładunków, zwłaszcza zimą, gdy żegluga po Północnej Drodze Morskiej staje się trudniejsza.
Urgewald przekonuje, że utrata europejskiego rynku podważy opłacalność arktycznego eksportu LNG z Rosji, zamiast po prostu skierować obecne dostawy gdzie indziej.
Skala skutków będzie jednak zależeć od tego, czy Moskwa zdoła rozwinąć alternatywne szlaki żeglugowe i rynki zbytu.
Chiny, Korea Południowa i Tajwan były największymi odbiorcami w Azji, odpowiadając za 18,6 proc. dostaw z Jamału w okresie od stycznia do października.
Wciąż nie wiadomo, czy kraje Unii Europejskiej wprowadzą zakaz w życie bez wyjątków ani ostatnich ustępstw, zwłaszcza że zbliża się zima, a obawy o bezpieczeństwo energetyczne nie znikają.
Sebastian Rötters, prowadzący kampanię sankcyjną w Urgewald, wezwał państwa Unii Europejskiej, by „utrzymały kurs”.
„Na 50 dni przed styczniowym zakazem Europa musi utrzymać kurs. Bez odwrotu, bez nowych wyjątków i bez ratunkowych lin dla tego handlu. Po prawie pięciu latach wojny rządy muszą wreszcie odłączyć rosyjski biznes LNG od źródła” – powiedział Rötters.