Absolwenci z Niemiec, Finlandii, Holandii i innych krajów nordyckich nie chcą pracować w instytucjach UE. Dane z konkursów EPSO pokazują, że mieszkańcy północy w dużej mierze je omijają. Czy Bruksela robi dość, by konkurować z silniejszymi rynkami pracy?
Unia Europejska zmaga się z niedoborem pracowników z krajów północnej Europy. Spośród ok. 33 tys. urzędników Komisji Europejskiej na stanowiskach administracyjnych tylko 1370 to Niemcy, a 380 to Holendrzy. Szwecja ma 264 pracowników, a Dania i Finlandia — mniej niż 200. Liczby te będą dalej spadać, gdy eurokraci będą odchodzić na emeryturę, a na horyzoncie nie widać wymiany pokoleniowej.
REKLAMA
REKLAMA
Europejskie Biuro Doboru Kadr (EPSO) przyciągnęło 174 727 kandydatów w ogólnym konkursie AD5 zaplanowanym na 2026 r., jednak na Włochy przypadła prawie połowa wszystkich zgłoszeń, podczas gdy Niemcy, Szwecja, Dania i Niderlandy odnotowały stosunkowo niewiele aplikacji. Niemcy, najludniejsze państwo członkowskie UE, zgłosiły jedynie 11 699 kandydatów, podczas gdy z Włoch napłynęło 79 343 zgłoszeń. Ze Szwecji zgłosiło się tylko 1804 kandydatów, a z Danii mniej niż tysiąc.
„W idealnej sytuacji chcielibyśmy, aby każde państwo członkowskie było proporcjonalnie reprezentowane we wszystkich instytucjach UE. Komisja powinna rozważyć ogłaszanie konkursów skierowanych specjalnie do państw członkowskich, które są niedostatecznie reprezentowane” – sugeruje Monika Hohlmeier, europosłanka EPL z niemieckiej chadecji.
Zwróciła też uwagę, że w wielu sektorach „płace w instytucjach UE są [w rzeczywistości] niższe”. Dla absolwentów w Niemczech, Danii, Szwecji i Niderlandach kariera w UE niekoniecznie jest atrakcyjniejsza niż możliwości, jakie daje krajowy rynek pracy.
Lepsze perspektywy w kraju
Z danych Eurostatu wynika, że w 2025 r. zatrudnienie miało 90,6% niedawnych absolwentów w Niemczech i 90,1% w Niderlandach, przy średniej unijnej na poziomie 83%. W Szwecji wskaźnik zatrudnienia wśród osób kończących studia również przekraczał 90%.
Niemcy oferują szczególnie atrakcyjne alternatywy w sektorze prywatnym. Absolwenci kierunków inżynierskich, finansowych, prawniczych i ekonomicznych mogą robić kariery w dużych firmach, bankach, spółkach doradczych i technologicznych, z płacami początkowymi sięgającymi od 55 do 70 tys. euro brutto rocznie.
Konkurencyjne możliwości stwarza także sektor publiczny. W Niemczech absolwenci mogą się ubiegać o stanowiska w grupie zaszeregowania A13, z podstawowym wynagrodzeniem miesięcznym od 4,5 do 5,3 tys. euro lub wyższym, w zależności od pracodawcy i szczebla. Stali urzędnicy państwowi korzystają ponadto z bezpieczeństwa zatrudnienia, systemu emerytalnego i wsparcia w zakresie opieki zdrowotnej.
Dla porównania świeżo zatrudnieni urzędnicy UE na poziomie AD5 otrzymują ok. 4 749 euro netto miesięcznie, a z dodatkiem z tytułu pracy na obczyźnie kwota ta rośnie do ok. 5 734 euro. To zbyt mało, by przekonać absolwentów z północnej Europy do przeprowadzki i przejścia przez długą procedurę naboru EPSO.
„Proces rekrutacyjny jest niestety często bardzo długi i część absolwentów szuka innych możliwości, zanim otrzyma odpowiedź z instytucji UE w sprawie statusu swojej aplikacji. Potrzebne jest także dostosowanie struktury wynagrodzeń i stawek początkowych do konkurencyjnych poziomów rynkowych, zwłaszcza w specjalistycznych dziedzinach, takich jak IT, ekonomia czy prawo. Obecnie płace w UE są często niższe” – mówi Hohlmeier.
Kolejnym czynnikiem są warunki pracy. W Danii standardowy tydzień pracy wynosi zazwyczaj 37 godzin, a w Szwecji i Niemczech funkcjonują rozbudowane systemy płatnych urlopów, świadczeń rodzicielskich i ochrony zatrudnienia. Instytucje UE również oferują hojne urlopy i świadczenia, ale praca w nich oznacza konieczność dostosowania się do innego środowiska administracyjnego i często pracy w drugim lub trzecim języku.
Kandydaci muszą też brać pod uwagę koszty mieszkaniowe, utratę dotychczasowych kontaktów zawodowych oraz rozłąkę z rodziną i przyjaciółmi. Dla absolwentów mających partnerów, dzieci lub zobowiązania finansowe zalety kariery w instytucjach UE mogą nie równoważyć kosztów przeprowadzki za granicę.
Muszą się również przygotować do wymagających egzaminów konkursowych i liczyć się z długim oczekiwaniem na ewentualną ofertę. Nawet umieszczenie na liście rezerwowej EPSO nie gwarantuje zatrudnienia, co dodatkowo zniechęca kandydatów.
Południowcy widzą realną szansę
Sytuacja wygląda zupełnie inaczej w południowej Europie, gdzie słabsze perspektywy zatrudnienia, stagnacja płac i niepewność pracy sprawiają, że Bruksela jawi się jako bezpieczna przystań. Według Eurostatu w 2025 r. zatrudnionych było tylko 71,8% niedawnych absolwentów we Włoszech i 62,4% w Grecji, przy średniej UE na poziomie 83%.
Niskie płace nie są jedynym problemem. W krajach tych oferuje się niewysokie pensje początkowe, ograniczone możliwości awansu i stanowiska, które nie zapewniają takiej stabilności finansowej, jakiej oczekiwaliby posiadacze dyplomów.
Włochy są tego najlepszym przykładem. OECD wykazała, że włoskie wynagrodzenia w pierwszym kwartale 2026 r. były o 6,1% niższe niż na początku 2021 r. – to największy spadek wśród głównych gospodarek OECD. Młodzi profesjonaliści mają ponadto do czynienia z niepłatnymi lub słabo wynagradzanymi stażami, umowami czasowymi i pracą freelancerską z ograniczoną ochroną zatrudnienia.
Hiszpania odnotowała w 2025 r. najwyższą stopę bezrobocia w UE – 10,5%. Choć reformy rynku pracy zmniejszyły odsetek pracowników na umowach czasowych z 24,8% na początku 2022 r. do 14,8% na początku 2026 r., rosnące wykorzystanie umów na czas nieokreślony o charakterze sezonowym nadal oznacza dla części pracowników okresy bez przewidywalnych dochodów.
Płace w Hiszpanii w pierwszym kwartale 2026 r. były również o 2% niższe niż na początku 2021 r. Dla młodych profesjonalistów w Madrycie, Barcelonie i innych drogich miastach samo zatrudnienie nie gwarantuje więc ani dostępnego cenowo mieszkania, ani bezpieczeństwa finansowego.
Grecja odnotowała w 2025 r. bezrobocie na poziomie 8,9% oraz najniższy w UE wskaźnik zatrudnienia wśród niedawnych absolwentów. Osoby szukające pracy poza turystyką, hotelarstwem i innymi gorzej opłacanymi usługami mają ograniczone możliwości, a dodatkową presję tworzą koszty mieszkaniowe. Według Eurostatu 26,4% ludności Grecji wydawało w 2025 r. co najmniej 40% dochodu rozporządzalnego gospodarstw domowych na mieszkanie, przy średniej dla UE wynoszącej 7,7%.
Dla absolwentów w tych krajach kariera w instytucjach UE oznacza więc znaczącą poprawę pod względem zarobków i stabilności zatrudnienia. Początkujący urzędnicy służby publicznej z dyplomem uczelni wyższej we Włoszech, Hiszpanii i Grecji mogą zarabiać od 780 do 1 800 euro netto miesięcznie, czyli znacznie mniej niż ok. 4 749 euro przysługujące nowo zatrudnionemu urzędnikowi UE na poziomie AD5 nawet bez dodatku z tytułu pracy na obczyźnie.
Zdaniem Hohlmeier „wśród młodych osób z dyplomem licencjata bezrobocie jest wyższe w Hiszpanii, we Włoszech i w Grecji niż w krajach północnych, co może mieć znaczenie. Być może studenci z tych państw są bardziej skłonni do podjęcia ryzyka i złożenia aplikacji. Może też działa lepszy przekaz ustny w Hiszpanii, we Włoszech i w Grecji na temat takich możliwości”.
Czy Bruksela zdoła odwrócić trend?
Dla instytucji UE jest to wyzwanie długoterminowe, ponieważ wprowadziły one wspólny proces doboru kadr, aby rekrutować urzędników ze wszystkich państw członkowskich.
Choć nabór opiera się na kryterium zasług, a sama liczba zgłoszeń nie przesądza o narodowości osób pomyślnie przechodzących selekcję, utrzymująca się niska frekwencja kandydatów z północnej Europy utrudnia korygowanie istniejących dysproporcji geograficznych, gdy starsi urzędnicy odchodzą na emeryturę. Jednym z rozwiązań proponowanych przez Komisję są plany działań mające przyciągnąć kandydatów z niedostatecznie reprezentowanych państw członkowskich, jednak nawet one nie pomogą, jeśli po prostu brakuje chętnych.
„Jako członkini Komisji Kontroli Budżetowej Parlamentu Europejskiego z zadowoleniem przyjmuję wszelkie wysiłki Komisji na rzecz przyciągania kandydatów z krajów niedostatecznie reprezentowanych, ponieważ naszym wspólnym celem jest proporcjonalna reprezentacja wszystkich państw członkowskich. Potrzebujemy równowagi geograficznej i odpowiedniego udziału wszystkich państw członkowskich we wszystkich instytucjach UE, nie tylko w Komisji, lecz także w agencjach i innych organach” – podkreśla Hohlmeier.
Dodała, że „konkursy skierowane specjalnie do krajów niedostatecznie reprezentowanych mogłyby w tym pomóc. Ostatecznie jednak to jednostka musi zdecydować, czy jest to ścieżka kariery, którą chce obrać, i czy naprawdę jest to jej pasja. Wymaga to wielu przemyśleń, bo oznacza przeprowadzkę do innego kraju, często naukę nowych języków, zrozumienie lokalnych biurokracji i kultur oraz życie z dala od przyjaciół i rodziny”.