Dwie trzecie europejskich dzieci doświadczyło traumy, która wpływa na nie w szkole, na rynku pracy i w relacjach.
Ponad dwie trzecie młodych ludzi w Europie doświadczyło w dzieciństwie trudnych sytuacji, od przemocy domowej po śmierć rodzica. Naraża ich to w późniejszych latach na gorsze zdrowie psychiczne i niższą jakość życia – wynika z nowego raportu Regionalnego Biura Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) dla Europy.
REKLAMA
REKLAMA
Ponad jedna piąta młodych dorosłych zgłosiła, że w dzieciństwie przeżyła cztery lub więcej takich doświadczeń.
„Jeśli dziecko dorasta w atmosferze przemocy lub w domu pogrążonym w kryzysie, nie powinno nas dziwić, że konsekwencje tego wracają później w klasie, na rynku pracy i w relacjach”, powiedziała Natasha Azzopardi‑Muscat, dyrektorka ds. systemów opieki zdrowotnej w WHO/Europa.
Dodała, że skala problemu jest często niedostrzegana, a konsekwencje sięgają wielu sfer życia.
„To nie jest odosobniony problem zdrowia psychicznego. Ma także wymiar społeczny i gospodarczy, dlatego przy stole muszą się pojawić wszystkie sektory, nie tylko służba zdrowia”, stwierdziła Azzopardi‑Muscat.
W raporcie (źródło w Angielski) przeanalizowano odpowiedzi ponad 26 tys. młodych dorosłych w wieku 18–30 lat z całej Europy, zebrane między listopadem 2025 a styczniem 2026 roku. Sprawdzano narażenie na dziewięć rodzajów trudnych doświadczeń, m.in. przemoc fizyczną, emocjonalną lub seksualną, zaniedbanie fizyczne, nadużywanie alkoholu lub innych substancji w domu, chorobę psychiczną w rodzinie, rozstanie lub śmierć rodzica oraz bycie świadkiem przemocy domowej w dzieciństwie.
„Wyniki są niezwykle spójne. Negatywne doświadczenia z dzieciństwa leżą u podstaw gorszych wyników zdrowotnych, społecznych i ekonomicznych wśród młodych dorosłych w całej Europie”, powiedział Mark Bellis z Liverpool John Moores University, akademicki kierownik badania.
Najczęściej wskazywanymi doświadczeniami były rozstanie lub śmierć rodzica, bycie świadkiem przemocy domowej oraz przemoc emocjonalna.
Narażenie na przewlekły stres we wczesnym dzieciństwie, wywołany przez takie trudne doświadczenia, zaburza rozwój mózgu, utrudnia regulację emocji i zmienia działanie fizjologicznych systemów reakcji na stres – podkreślono w raporcie.
Młodzi dorośli, którzy zgłaszali cztery lub więcej takich doświadczeń, znacznie częściej uskarżali się na ból fizyczny lub dyskomfort, trudności w wykonywaniu codziennych czynności, takich jak praca czy nauka, ograniczoną sprawność ruchową oraz problemy z dbaniem o siebie.
Wśród osób, które zgłosiły cztery lub więcej takich doświadczeń, 76,3% uważało, że w ciągu ostatniego roku potrzebowało profesjonalnego wsparcia w zakresie zdrowia psychicznego, w porównaniu z 36,7% tych, którzy nie doświadczyli żadnego.
Jednak młodzi ludzie najbardziej narażeni na szkodliwe doświadczenia częściej deklarowali, że nie otrzymali wsparcia w zakresie zdrowia psychicznego, którego ich zdaniem potrzebowali – ostrzega raport.
Przerwać spiralę krzywd
Autorzy ostrzegają, że bez skutecznej profilaktyki i wczesnej interwencji szkodliwe doświadczenia mają tendencję do powtarzania się w kolejnych pokoleniach.
Dorośli, których dzieciństwo naznaczone było trudnymi doświadczeniami, częściej wychowują własne dzieci w warunkach stałego stresu finansowego, przemocy domowej i problemów ze zdrowiem psychicznym rodziców.
Mimo tak ponurego obrazu w raporcie podkreślono, że nawet osoby narażone na większą liczbę trudnych doświadczeń mogą osiągać pozytywne wyniki w życiu.
„Dobrą wiadomością jest to, że można zapobiegać negatywnym doświadczeniom z dzieciństwa i ograniczać ich skutki”, powiedział Bellis.
„Przy wsparciu decydentów inwestycje w bezpieczniejsze i bardziej wspierające dzieciństwo pomogą stworzyć zdrowsze społeczeństwa, silniejsze wspólnoty i bardziej dostatnią przyszłość Europy”, dodał.