Śledź nas
Reklama

Fałszywe zgony NATO, Epstein i drony: Rosja uderza w wybory w krajach bałtyckich

Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Wyborcy wypełniają karty do głosowania w wyborach parlamentarnych w lokalu wyborczym w Rydze na Łotwie, w sobotę 3 października 2026 r.
Wyborcy wypełniają karty do głosowania w wyborach parlamentarnych w lokalu wyborczym w Rydze na Łotwie, sobota 3 października 2026 r. -  Prawo autorskie  Copyright 2026 The Associated Press. All rights reserved
Prawo autorskie Copyright 2026 The Associated Press. All rights reserved
Przez Giedre Peseckyte
Opublikowano dnia
Udostępnij Close Button

Według nowego raportu, prorosyjskie kampanie dezinformacyjne przed wyborami w Estonii i na Łotwie skupiają się nie na kandydatach, lecz na sianiu chaosu wokół kwestii bezpieczeństwa.

Od fałszywego powiązania prezydenta Estonii Alara Karisa z Jeffreyem Epsteinem po kampanię dezinformacyjną o ukraińskim żołnierzu, który miał zabić trzech żołnierzy NATO – powiązane z Kremlem operacje dezinformacyjne krążące przed wyborami i w ich trakcie na Łotwie i w Estonii miały wzbudzić wśród wyborców nieufność i zamęt. Tak wynika z raportu londyńskiej firmy zajmującej się analizą zagrożeń, Refute, opublikowanego we wtorek.

REKLAMA
REKLAMA

„Rosja wykorzystuje dezinformację jako celowe narzędzie, które ma dezorientować obywateli, kształtować debatę publiczną i pogłębiać podziały przed wyborami” – powiedział Tom Garnett, współzałożyciel i dyrektor generalny Refute.

Kampanie prowadzone wokół wrześniowych wyborów prezydenckich w Estonii i październikowego głosowania parlamentarniego na Łotwie wykorzystywały realne obawy związane z wojną Rosji przeciwko Ukrainie, NATO, dronami i bezpieczeństwem granic. Do prawdziwych wydarzeń i debat dopisywano zmyślone tezy, aby podważyć zaufanie do instytucji, Ukrainy, NATO i szerszego środowiska bezpieczeństwa.

Fałszywe narracje wykorzystywano nie tylko na Łotwie i w Estonii. Rozchodziły się także wśród odbiorców na całym świecie, „starając się podważyć postrzeganie bezpieczeństwa państw bałtyckich za granicą” – podano w raporcie.

Kampanie pokazały też, że fałszywe opowieści były wielokrotnie konstruowane na nowo dla różnych odbiorców i platform, a nie tylko bezrefleksyjnie kopiowane. Refute zidentyfikowała osiem wersji jednego nagrania wideo, w tym montaż przygotowany dla odbiorców arabsko- i hiszpańskojęzycznych oraz wersje z materiałami wygenerowanymi przez AI.

Innym twierdzeniom nadawano większą wiarygodność, łącząc je z prawdziwymi zdarzeniami, na przykład wcześniejszymi przypadkami wtargnięcia dronów w przestrzeń powietrzną państw bałtyckich, ale przedstawiano je w fałszywym kontekście.

Część tych narracji trafiła później na strony internetowe w wielu językach. Zyskiwały w ten sposób trwalszą formę, którą można było cytować i ponownie rozpowszechniać nawet po oznaczeniu lub usunięciu wpisów w mediach społecznościowych – podkreśla Refute.

Od rzekomych śmierci żołnierzy NATO po powiązania z Epsteinem

Na Łotwie spreparowane nagranie wideo stylizowane na materiał Euronews utrzymywało, że ukraiński żołnierz zabił trzech żołnierzy NATO podczas ćwiczeń wojskowych Baltic Trust 26, a następnie popełnił samobójstwo, krótko przed głosowaniem zaplanowanym na 3 października 2026 roku.

Według raportu ta opowieść krążyła w sieci między 14 sierpnia a 6 września. Dziesiątki kont dotarły łącznie do ponad 1,85 miliona odbiorców. Fałszywe twierdzenie powiązano także z terminem ćwiczeń wojskowych, co miało sprawiać wrażenie, że manewry przerwano z powodu rzekomych zgonów, choć w rzeczywistości zakończyły się zgodnie z planem.

Narodowe Siły Zbrojne Łotwy szybko potępiły tę kampanię jako skoordynowaną operację dezinformacyjną, ale dementi nie zatrzymało jej rozprzestrzeniania. Materiał przetłumaczono na wiele języków, przerobili go influencerzy, a później był omawiany w prorosyjskich ekosystemach informacyjnych tak, jakby rzekome zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Euronews potwierdziło , że nie wyprodukowała ani nie opublikowała tego nagrania.

Tymczasem w Estonii jeden z portali z fałszywymi wiadomościami opublikował zmyśloną historię, która łączyła ustępującego prezydenta Estonii Alara Karisa i prezydenta Litwy Gitanasa Nausėdę z siatką handlu ludźmi Jeffreyego Epsteina. Strona euobserver.news została zaprojektowana tak, by przypominać renomowany brukselski serwis EUobserver, kopiując prawdziwe artykuły i biogramy dziennikarzy.

Podkopać zaufanie

Według Refute ta zmyślona historia była też promowana za pomocą wideo z narracją wygenerowaną przez sztuczną inteligencję oraz ponad tuzina kont w mediach społecznościowych, które miały łącznie około 780 tysięcy obserwujących.

Inny fałszywy portal, naśladujący amerykańskie czasopismo wojskowe „The Defense Post”, twierdził, że ukraiński dron wtargnął w estońską przestrzeń powietrzną i uszkodził dwa portugalskie F-16 w pobliżu bazy lotniczej Ämari, powodując straty rzędu około 120 milionów euro.

Opowieść nawiązywała do rzeczywistych incydentów, gdy drony, zakłócane przez rosyjską wojnę elektroniczną, wlatywały w przestrzeń powietrzną państw bałtyckich. Fałszywie sugerowała jednak, że to ukraińskie działania spowodowały poważne szkody na terytorium Estonii.

Cel to – „podkopać zaufanie do Ukrainy, podważyć estońskie i szersze europejskie poparcie dla Kijowa oraz wzbudzić wątpliwości co do estońskiej obrony powietrznej” – głosi raport. Historia krążyła co najmniej w siedmiu językach i wpisywała się w toczącą się debatę o obronie powietrznej Estonii i wsparciu dla Kijowa.

„Kampanie zidentyfikowane przez Refute pokazują powtarzające się taktyki, które stanowią nowy etap w sposobie, w jaki Rosja systemowo atakuje ekosystemy informacyjne w państwach bałtyckich i poza nimi” – powiedział Vlad Galu, współzałożyciel i dyrektor ds. technologii w Refute.

Państwa bałtyckie, jako członkowie NATO i UE oraz zdecydowani zwolennicy Ukrainy, są szczególnie narażone na dezinformację powiązaną z Rosją.

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej