Według MFW w 2026 r. izraelska gospodarka napędzana technologiami ma wyprzedzić Szwecję i Irlandię i awansować na 25. miejsce na świecie. Gdy europejscy i izraelscy decydenci spotykają się w Jerozolimie, Europa szuka lekcji z tego modelu innowacji.
Według Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) Izrael jest na drodze, by do końca roku stać się 25. największą gospodarką świata. W październikowej prognozie na 2026 rok MFW szacuje nominalny produkt krajowy brutto (PKB) na ok. 747 mld dol., co oznaczałoby, że Izrael wyprzedzi Szwecję i Irlandię w światowych zestawieniach.
Te szacunki pojawiają się w momencie, gdy ponad 700 uczestników, w tym ponad 200 gości z Europy, spotyka się na szczycie ELNET Jerusalem Summit, który odbywa się od 22 do 24 listopada. Najważniejszymi tematami są zacieśnianie współpracy między Izraelem a Europą w dziedzinie bezpieczeństwa, technologii, badań i handlu.
Mimo trwających napięć geopolitycznych MFW prognozuje na 2026 rok wzrost gospodarczy na poziomie 4,5 proc. Bank Izraela jest jeszcze bardziej optymistyczny: zakłada wzrost o 5,6 proc. w tym roku i 7,5 proc. w 2027 r., choć w wyższych prognozach uwzględnia produkcję firm izraelskich za granicą. Po wyłączeniu tej działalności bank centralny oczekuje wzrostu krajowej gospodarki o 3,4 proc. w 2026 r. i 5,1 proc. w 2027 r.
Dane pokazują jednak gospodarkę z dużym potencjałem odbudowy i dalszego rozwoju, mimo trudnych warunków bezpieczeństwa.
Co napędza sukces gospodarczy Izraela
Jednym z kluczowych wyjaśnień dobrych wyników Izraela jest sektor technologiczny.
Przez ostatnie dekady Izrael zbudował silnie powiązany ekosystem innowacji, ze szczególną przewagą w cyberbezpieczeństwie, sztucznej inteligencji, oprogramowaniu, półprzewodnikach, technologii medycznej oraz innowacjach związanych z obronnością.
Według raportu Izraelskiego Urzędu ds. Innowacji „State of High-Tech 2026” sektor ten odpowiadał w 2025 r. za 18,3 proc. izraelskiego PKB i ok. 58 proc. eksportu kraju.
Te dane pokazują, jak ważna dla izraelskiej gospodarki stała się technologia. Firmy wysokich technologii nie tylko bezpośrednio generują aktywność ekonomiczną, lecz także przyciągają międzynarodowy kapitał, tworzą wysoko kwalifikowane miejsca pracy i łączą izraelskie przedsiębiorstwa z klientami oraz partnerami na całym świecie.
Kluczową rolę w tym sukcesie odgrywają badania i rozwój.
Zgodnie ze statystykami OECD Izrael przeznaczył w 2024 r. na badania i rozwój ok. 6,8 proc. PKB – to jeden z najwyższych udziałów na świecie. Dla porównania, według danych Eurostatu Unia Europejska wydała w tym samym roku na B+R ok. 2,3 proc. PKB.
Ta różnica odzwierciedla wyjątkowe znaczenie branż opartych na intensywnych badaniach w izraelskiej gospodarce. Pokazuje też, jak długofalowe inwestowanie w innowacje może stać się cechą definiującą rozwój gospodarczy kraju.
Inne powiązania między badaniami, biznesem i przedsiębiorczością
Model innowacji w Izraelu opiera się na bliskich związkach między uczelniami, prywatnymi firmami, inwestorami a sektorem publicznym.
Ważnym elementem tego systemu jest Izraelski Urząd ds. Innowacji, który wspiera badania technologiczne, firmy na wczesnym etapie rozwoju oraz innowacje przemysłowe. Jego działania pomagają przedsiębiorstwom tworzyć nowe technologie i zbliżać je do zastosowań komercyjnych.
Izrael korzysta również z kultury biznesowej, w której przedsiębiorczość i technologiczne eksperymentowanie są dobrze zakorzenione. Inwestorzy kapitału wysokiego ryzyka odgrywają ważną rolę w finansowaniu obiecujących młodych firm, co odzwierciedla dużą gotowość do podejmowania ryzyka i inwestowania w innowacyjne pomysły, nawet jeśli sukces rynkowy jest jeszcze odległy.
Kolejną cechą wyróżniającą jest międzynarodowa orientacja izraelskich przedsiębiorstw.
Ze względu na stosunkowo niewielki rynek krajowy izraelskie firmy technologiczne często już na wczesnym etapie muszą szukać odbiorców za granicą. Międzynarodowi klienci, inwestorzy i partnerstwa handlowe stają się więc centralnym elementem ich strategii biznesowych.
Szczególnie ważnym partnerem pozostają Stany Zjednoczone. Obowiązująca od 1985 r. umowa o wolnym handlu między USA a Izraelem stworzyła ramy dla zacieśnienia relacji gospodarczych obu państw.
Wojna, wydatki obronne i odporność gospodarcza
Rozwój technologiczny Izraela dokonuje się na tle trudnej sytuacji geopolitycznej.
Operacje wojskowe, mobilizacja rezerwistów, niedobory siły roboczej i zakłócenia działalności firm wywierają silną presję na gospodarkę. Wyższe wydatki na obronę dodatkowo obciążają finanse publiczne.
Mimo to izraelski sektor technologiczny nadal zachowuje znaczący zasięg międzynarodowy.
Częścią tego obrazu jest przemysł obronny kraju. Firmy takie jak Elbit Systems, Rafael czy Israel Aerospace Industries rozwinęły zaawansowane kompetencje m.in. w dziedzinie obrony przeciwrakietowej, radarów, dronów i elektroniki wojskowej.
Część know-how powstałego w ramach badań związanych z obronnością znajduje zastosowanie także w cywilnych branżach, zwłaszcza w cyberbezpieczeństwie, komunikacji i zaawansowanej inżynierii.
Wydatków wojskowych nie należy jednak mylić z dobrobytem gospodarczym. Nakłady na obronę wiążą się z dużymi kosztami i mogą ograniczać środki dostępne na edukację, transport, ochronę zdrowia oraz inne inwestycje wspierające długoterminowy wzrost.
Raport OECD „Economic Survey of Israel 2025” analizuje wyzwania gospodarcze związane z konfliktem oraz potrzebę ochrony inwestycji w infrastrukturę, kompetencje i produktywność.
Izrael nadal mierzy się z wyzwaniami gospodarczymi
Pomimo silnego sektora technologicznego Izrael wciąż stoi przed poważnymi problemami gospodarczymi. W lipcowej analizie z 2026 r. MFW ostrzegł, że inflacja może przejściowo wzrosnąć z powodu wyższych cen energii i niedoborów podaży, mimo umacniania się szekla.
Skutki gospodarcze trwających konfliktów, w tym wysokie wydatki na obronę i niedobory siły roboczej, mają również ciążyć na wzroście w średnim okresie.
Według MFW utrzymujące się problemy rynku pracy – zwłaszcza stosunkowo niska aktywność zawodowa ultraortodoksyjnych Żydów oraz Arabek obywatelek Izraela – mogą w średnim okresie ograniczać tempo rozwoju gospodarki.
Czego Europa może się nauczyć od mniejszej gospodarki
Doświadczenia Izraela dostarczają jednak kilku ważnych wskazówek dla europejskich decydentów, zwłaszcza gdy Unia Europejska stara się poprawić produktywność, pobudzać innowacje i skuteczniej konkurować na globalnych rynkach technologii.
Europa dysponuje już uczelniami na światowym poziomie, instytutami naukowymi, zaawansowanym przemysłem oraz dużym rynkiem konsumenckim. Wyzwaniem jest nie tylko tworzenie nowych pomysłów, lecz przede wszystkim przekształcanie większej ich liczby w odnoszące sukces firmy, zdolne do ekspansji międzynarodowej.
Izraelskie doświadczenia wskazują kilka obszarów, w których Europa mogłaby wzmocnić swoje podejście.
Po pierwsze, uczynić innowacje długoterminowym priorytetem gospodarczym. Badania i rozwój wymagają stałego zaangażowania biznesu, inwestorów i rządów. Wsparcie publiczne może zachęcać sektor prywatny do inwestowania, zwłaszcza w technologie, w których zwrot komercyjny pojawia się dopiero po wielu latach.
Po drugie, wzmocnić współpracę między uczelniami a biznesem. Odkrycia naukowe przynoszą większą wartość gospodarce, gdy są przekładane na użyteczne produkty i usługi. Europa mogłaby rozwijać istniejące partnerstwa badawcze, usprawnić zasady transferu technologii i ułatwić przedsiębiorcom komercjalizowanie wyników badań akademickich.
Po trzecie, ułatwić rozwój start-upów i wzmacniać gotowość do podejmowania ryzyka. W Europie działa wiele innowacyjnych młodych firm, ale obiecujące przedsiębiorstwa często zmagają się z trudnościami w pozyskaniu finansowania potrzebnego do ekspansji międzynarodowej. Lepszy dostęp do kapitału wysokiego ryzyka, bardziej zintegrowane rynki finansowe i większa skłonność inwestorów do wspierania ambitnych pomysłów mogłyby pomóc europejskim firmom w globalnej konkurencji. Kultura przedsiębiorcza Izraela pokazuje, jak ważne jest zaakceptowanie ryzyka biznesowego jako elementu procesu innowacji.
Po czwarte, zacieśniać współpracę w strategicznych branżach. Doświadczenie Izraela pokazuje, że kompetencje w dziedzinie cyberbezpieczeństwa, sztucznej inteligencji, elektroniki i zaawansowanej inżynierii mogą wspierać różne sektory gospodarki. Europa mogłaby promować bliższą współpracę między uczelniami, biznesem cywilnym i strategicznymi programami badawczymi, przy zachowaniu odpowiednich zabezpieczeń.
Wreszcie, wzmacniać międzynarodowe nastawienie biznesu. Izraelskie firmy technologiczne często od początku celują w rynki globalne. Przedsiębiorstwa z Europy mogłyby w większym stopniu wykorzystywać jednolity rynek UE, dający dostęp do ok. 450 mln konsumentów, jako bazę do dalszej ekspansji. Choć różnice regulacyjne i narodowe wciąż istnieją, bardziej zintegrowany rynek mógłby ułatwiać rozwój firm w całej Europie i poprawiać ich pozycję w światowej konkurencji.
Wnioski dla Europy są jasne: konkurencyjność gospodarcza zależy nie tylko od wielkości rynku czy bazy przemysłowej, lecz także od zdolności do przekształcania wiedzy w komercyjnie udane pomysły.
Europa ma już znaczną część potencjału naukowego, zdolności przemysłowych i zasobów finansowych potrzebnych do takiego podejścia. Wyzwaniem pozostaje lepsze powiązanie tych atutów, wspieranie obiecujących firm w fazie wzrostu oraz uczynienie innowacji silniejszym motorem rozwoju gospodarczego.
Celem powinno być zatem selektywne czerpanie z osiągnięć Izraela przy jednoczesnym zachowaniu elementów, które nadają europejskim gospodarkom ich szczególny charakter.
Współpraca europejsko-izraelska: polityczne wyzwania
Wśród zapowiedzianych europejskich uczestników szczytu ELNET Jerusalem Summit są były premier Francji Manuel Valls, były minister spraw zagranicznych Włoch i obecny specjalny przedstawiciel UE Luigi Di Maio, były minister spraw zagranicznych Czech Jan Lipavský, ambasador Niemiec w Izraelu Alexander Graf Lambsdorff oraz Michał Kamiński, wicemarszałek Senatu RP.
Grecję reprezentuje wiceminister gospodarki narodowej i finansów Dimitrios Markopoulos, a wśród mówców figuruje również przewodnicząca sejmowej Komisji Innowacji Litwy Jekaterina Rojaka. Przemówienie na konferencji ma wygłosić prezydent Izraela Isaac Herzog.
Zwolennicy zacieśniania relacji dostrzegają szanse w połączeniu izraelskich kompetencji w cyberbezpieczeństwie, sztucznej inteligencji i technologiach zaawansowanych z europejskim potencjałem przemysłowym i naukowym.
Jednak w części Europy ściślejsza współpraca gospodarcza z Izraelem budzi kontrowersje polityczne.
Niektóre rządy i organizacje biznesowe opowiadają się za zacieśnianiem partnerstwa w dziedzinie technologii i badań, inne natomiast wspierają ograniczenia handlowe lub sankcje w odpowiedzi na politykę Izraela wobec Palestyńczyków.
Te rozbieżności pokazują, jak trudne politycznie pozostają relacje gospodarcze między Europą a Izraelem, nawet gdy możliwości współpracy technologicznej nadal się rozwijają.