Śledź nas
Reklama

Złota żyła: stare baterie z aut elektrycznych ratują energię z wiatru i słońca

Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Elektryczny samochód BYD ładuje się w salonie w Camacari w stanie Bahia w Brazylii, piątek 7 marca 2025 r.
Samochód elektryczny BYD ładuje się w salonie w Camacari w stanie Bahia w Brazylii, w piątek 7 marca 2025 r. -  Prawo autorskie  Copyright 2025 The Associated Press. All rights reserved
Prawo autorskie Copyright 2025 The Associated Press. All rights reserved
Przez Liam Gilliver
Opublikowano dnia ,Zaktualizowano
Udostępnij Close Button

Wykorzystanie zużytych baterii z aut elektrycznych może obniżyć rachunki za energię w Europie i ograniczyć wyłączanie farm wiatrowych oraz słonecznych.

Wycofane z eksploatacji baterie z samochodów elektrycznych (EV) mogą odmienić przestarzałą europejską sieć energetyczną i co roku uchronić przed zmarnowaniem miliardy euro wydawane na energię elektryczną.

REKLAMA
REKLAMA

Choć boom na odnawialne źródła energii pozwolił Unii Europejskiej zaoszczędzić w ubiegłym roku 51 mld euro dzięki mniejszemu importowi ropy i gazu, infrastruktura na kontynencie wciąż nie nadąża za transformacją w kierunku czystej energii.

Z raportu sporządzonego w 2026 r. przez firmę doradczą AFRY na zlecenie organizacji non profit Beyond Fossil Fuels wynika, że w kolejkach przyłączeniowych do sieci dystrybucyjnych w całej Europie utknęły projekty czystej energii o mocy 375 gigawatów (GW) oraz projekty magazynowania energii w bateriach o mocy 455 GW.

Oznacza to, że projekty OZE warte ponad 100 mld euro w praktyce czekają w kolejce na podłączenie do sieci, co opóźnia dostęp do paneli słonecznych i pomp ciepła dla Europejczyków zmagających się z gwałtownie rosnącymi rachunkami za energię. Tymczasem rozwiązanie kryje się w tym, co wielu uważa za odpad.

Dlaczego europejska sieć energetyczna sobie nie radzi

Europejska sieć energetyczna była początkowo budowana z myślą o węglu, a później gazie, który jest spalany w dużych, centralnie położonych elektrowniach.

Tymczasem zielone projekty, takie jak farmy wiatrowe i słoneczne, powstają zwykle w odległych miejscach, w tym na morzu, co utrudnia przesył wytworzonej energii elektrycznej do domów i firm.

Odnawialne źródła energii, takie jak słońce i wiatr, zależą też od określonych warunków pogodowych, aby produkować prąd, a nie bezpośrednio od zapotrzebowania odbiorców.

Gdy podaż przewyższa popyt, co zdarza się często, ceny energii elektrycznej mogą spadać poniżej zera, a operatorzy są zmuszeni wyłączać farmy wiatrowe i słoneczne lub ograniczać ich produkcję. Taka praktyka nosi nazwę curtailment, czyli redukcji generacji.

W 2024 r. w samej UE ograniczono produkcję z odnawialnych źródeł energii o 10 TWh, co wystarczyłoby, aby zasilić trzy miliony domów przez cały rok. To aż 4,3 mld euro zmarnowanej energii elektrycznej.

Systemy magazynowania energii w bateriach (battery energy storage systems, BESS) są wskazywane jako kluczowy sposób na ograniczenie curtailmentu w Europie, jednak poziom inwestycji wciąż jest niewystarczający. Eksperci podkreślają, że lukę tę mogą łatwo wypełnić wycofane baterie z EV.

Czy wycofane baterie z EV mogą uratować europejską sieć?

To, że bateria z samochodu elektrycznego jest używana, nie oznacza, że nie da się jej już wykorzystać.

W rzeczywistości większość baterii EV wycofywana jest z eksploatacji, gdy zachowuje jeszcze 70–80 proc. pierwotnej pojemności. To zbyt mało, aby spełnić wymagania motoryzacyjne, ale wystarczająco dużo, by zasilać domy, firmy czy nawet mniejsze pojazdy.

„Stare baterie z samochodów elektrycznych to prawdziwa kopalnia złota” – mówi Euronews Earth Adrian Hiel, dyrektor Electrification Alliance (źródło w Angielski).

„Nawet jeśli ich wydajność spadła do poziomu, który nie jest już odpowiedni do samochodu, z łatwością mogą dostać drugie życie, mierzone w dekadach, jako magazyny energii dla sieci, dla biznesu lub w domach”.

Obecnie Europa pozyskuje baterie głównie z samochodów elektrycznych mających ponad 10 lat oraz z pojazdów po wypadkach.

Problem polega na tym, że dekadę temu Europa kupowała niewiele samochodów elektrycznych, a auta z tamtego okresu miały znacznie mniejsze baterie, często zaledwie 22 kWh lub 24 kWh.

Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej (International Energy Agency, IEA) w 2016 r. w Europie sprzedano tylko 215 tys. samochodów elektrycznych, podczas gdy w ubiegłym roku było ich 4,2 mln. To imponujący wzrost o 1 853 proc.

„Dla porównania, nowoczesne samochody mogą mieć baterie o pojemności od 50 kWh do 100 kWh” – wyjaśnia Hiel.

„Mamy więc do czynienia z dwoma różnymi trendami, które w ciągu 10–15 lat mogą radykalnie zmienić funkcjonowanie sieci”.

Będzie dostępnych znacznie więcej baterii z samochodów elektrycznych do wykorzystania jako magazyny energii w sieci, a każda z tych baterii będzie dużo większa.
Adrian Hiel
Dyrektor Electrification Alliance

W ubiegłym roku UE dodała do sieci 27 GWh pojemności baterii. Jednocześnie w postaci samochodów elektrycznych przybyło około cztery do pięciu razy więcej magazynów energii.

„Kiedy te samochody elektryczne w końcu zostaną wycofane, a ich baterie staną się samodzielnymi magazynami energii, zmieni to sposób zarządzania i pracy sieci” – dodaje Hiel.

„Z każdym kolejnym rokiem, w miarę wzrostu poziomu magazynowania, powinniśmy obserwować coraz większe spadki cen energii elektrycznej. To bardzo ekscytujące, pozytywne sprzężenie zwrotne”.

Europie grozi, że stanie się cmentarzyskiem baterii z EV

Ponad milion baterii z samochodów elektrycznych może osiągnąć kres użytkowania do 2030 r., wynika z danych IEA (źródło w Angielski). Jeśli nie zostaną efektywnie włączone do sieci, eksperci ostrzegają, że staną się jednym z najszybciej rosnących strumieni odpadów na świecie.

Baterie EV można co prawda poddawać recyklingowi, ale proces ten jest wyjątkowo trudny i kosztowny. Zanim bateria trafi do właściwego etapu recyklingu, musi przejść czasochłonną fazę przygotowania, obejmującą rozładowanie, demontaż i rozdzielenie poszczególnych komponentów.

Dochodzi do tego kwestia bezpieczeństwa związana z reakcjami chemicznymi wykorzystywanymi w procesie recyklingu. Mogą one uwalniać toksyczne substancje, takie jak kwas fluorowodorowy. Związki te stwarzają poważne zagrożenie dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników, a nawet mogą uszkodzić sprzęt w zakładach recyklingu.

Eksperci apelują co prawda o rozbudowę infrastruktury recyklingu, aby odzyskiwać kluczowe minerały z baterii EV, jednak ich włączenie do sieci może okazać się jeszcze bardziej użyteczne.

Panele słoneczne produkują energię w ciągu dnia, gdy świeci słońce. Zużycie prądu w gospodarstwach domowych jest wtedy najniższe, bo wiele osób przebywa w pracy lub w szkole. Zamiast marnować nadwyżki, można je magazynować w bateriach z drugiego życia i wykorzystać wieczorem, gdy zapotrzebowanie w domach gwałtownie rośnie.

„To słynna krzywa kaczki, na której widać, że zużycie energii z sieci spada w ciągu dnia, a następnie bardzo szybko rośnie, gdy słońce zachodzi, a ludzie wracają z pracy do domów” – mówi Hiel.

„I nie chodzi tylko o słońce, bo skorzysta też wiatr. Baterie pozwolą przesunąć energię słoneczną z południa na wieczorne szczyty latem, a energię z wiatru z nocy na dzienne szczyty zimą”.

Ten pomysł jest już wdrażany na świecie.

W Kalifornii na przykład instalacja o pojemności 12 megawatogodzin (MWh), zbudowana przez firmę B2U, wykorzystuje setki baterii z drugiego życia z samochodów Honda, ładowanych przez farmę słoneczną o mocy 1,5 MW. Projekt sprzedaje energię elektryczną i usługi systemowe na rynku California Independent System Operator.

Z kolei w bardziej odległych regionach baterie z drugiego życia mogą zapewnić znacznie tańsze źródło energii dla lokalnych społeczności. Bank Światowy szacuje, że w Afryce Subsaharyjskiej potrzeba ponad 160 tys. mikrosieci, aby zaspokoić potrzeby związane z dostępem do energii i zapewnić 380 mln osób niezawodne zasilanie.

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej