Obserwowanie ptaków stało się ważnym elementem rehabilitacji po udarze na Uniwersytecie Montany. To naturalny, bez presji sposób ćwiczenia komunikacji, podkreślają badacze.
W Montanie w Stanach Zjednoczonych niezwykłe zwierzę stało się częścią procesu zdrowienia pacjentów po udarze.
REKLAMA
REKLAMA
Jastrzębie Coopera, ptaki rodzime dla Ameryki Północnej, mogą dać osobom po udarze szansę nawiązywania kontaktów, rozmowy i budowania wspólnoty wokół obserwowania ptaków. Pomaga im to odzyskać umiejętności komunikacyjne, które często tracą po udarze.
Jednym z najczęstszych skutków udaru jest zaburzenie zdolności mówienia, rozumienia mowy, czytania i pisania, nazywane afazją. Dotyczy ona około jednej trzeciej osób, które przeżyły udar; szacuje się, że każdego dnia rozwija się u ok. 11 tys. osób.
„Afazja jest jak kradzież tożsamości”, mówi Catherine Off, badaczka z Uniwersytetu Montany. „Osoby z afazją nie mają problemów intelektualnych. W środku głowy pozostają sobą. Problem w tym, że zmieniło się działanie ich języka”.
Off współkieruje Intensywnym Kompleksowym Programem Leczenia Afazji (ICAP) na Uniwersytecie Montany, którego celem jest przeciwdziałanie tym skutkom.
Uczestnicy spotykają się zwykle cztery dni w tygodniu przez cztery tygodnie, co daje około 80 godzin rehabilitacji. Każda osoba po udarze jest łączona w parę z przeszkolonym partnerem komunikacyjnym, najczęściej studentem logopedii na studiach magisterskich, który wspiera porozumiewanie się podczas zajęć, a za treści merytoryczne odpowiadają ekolodzy zajmujący się ptakami.
„Funkcja komunikacyjna nie poprawia się, dopóki nie pojawia się potrzeba, by o czymś rozmawiać”, mówi Off. „Wychodzimy teraz z sali terapeutycznej. Mówimy: ciesz się byciem z ludźmi, ciesz się przebywaniem na zewnątrz i pozwól, by komunikacja pojawiła się sama”.
Dla osób po udarze, które żyją z afazją, prowadzenie zwyczajnych rozmów bywa trudne. Wtedy z pomocą przychodzi obserwacja ptaków, która przenosi interakcje z poziomu czysto językowego na szerszą komunikację, na przykład wskazywanie, rysowanie czy oglądanie fotografii.
Dzięki temu osoby po udarze mogą pozostać aktywne społecznie nawet wtedy, gdy mówią niewiele, podkreślają badacze w nowym artykule opublikowanym w czasopiśmie Frontiers in Bird Science (źródło w Angielski).
Choć pierwsze wyniki są obiecujące, naukowcy zaznaczają, że program wciąż jest na etapie koncepcji. Obecnie pracują nad zebraniem formalnych danych klinicznych potrzebnych, by wykazać jego długoterminową skuteczność.
Trzeba poprawić jakość życia osób po udarze
Liczba udarów oraz częstość ich występowania mają nadal rosnąć w ciągu kolejnych 25 lat. Obecnie udar jest trzecią najczęstszą przyczyną (źródło w Angielski) zgonów i niepełnosprawności wśród dorosłych na świecie, a ryzyko zachorowania na udar w ciągu całego życia wzrosło w ostatnich 17 latach o ponad 50%.
Jednocześnie rośnie liczba osób, które przeżywają udar, co uwypukla potrzebę dbania o jakość ich życia w miarę starzenia się.
Badacze z Montany ostrzegają, że nierówny dostęp do wysokiej jakości profilaktyki, opieki w ostrym okresie i usług rehabilitacyjnych dodatkowo utrudnia powrót do zdrowia. Ich zdaniem obserwacja ptaków może też zwiększać dostępność takiej pomocy.
„Ptaki są jednym z tych rzadkich zjawisk, w których punkt wejścia może być dowolny, od siedzenia i patrzenia przez okno po wytyczanie szlaku, żeby zobaczyć wyjątkowy gatunek”, mówi Victoria Dreitz, ekolożka zajmująca się ptakami w uniwersyteckim Programie Biologii Dzikiej Przyrody.
„Można zacząć tam, gdzie się jest. Co masz w swoim ogródku? O to właśnie chodzi”, dodaje Dreitz.