Euronews Business sprawdza, jak zmieniły się wskaźniki posiadania własnych domów wśród młodych Europejczyków wobec poprzednich pokoleń i co napędza tę zmianę.
Europa stoi w obliczu poważnego kryzysu mieszkaniowego, który szczególnie dotyka ludzi młodych. Choć wielu marzy o własnym domu lub mieszkaniu, spełnienie tego marzenia jest coraz trudniejsze. Według OECD młodsze pokolenia w Europie mają niższy odsetek właścicieli nieruchomości niż ich poprzednicy.
REKLAMA
REKLAMA
Jak więc zmieniały się wskaźniki posiadania własnego lokum między pokoleniami? Dlaczego coraz mniej młodych Europejczyków zostaje właścicielami? I w których krajach młodzi mają z tym największy problem?
Z raportu „Mapping trends and gaps in household wealth across OECD countries” wynika, że młodsze pokolenia w Europie coraz rzadziej osiągają taki poziom posiadania własnego mieszkania jak wcześniejsze generacje w tym samym wieku.
Dane OECD obejmują średnią dla 20 krajów UE. Na przykład 60% osób urodzonych około 1975 roku miało własne mieszkanie w wieku 32 lat. W roczniku 1980 odsetek ten spadł do 58%, a w przypadku osób urodzonych w 1985 roku do 52%. Oznacza to różnicę o 8 punktów procentowych między rocznikami 1975 i 1985.
W wieku 36 lat własne mieszkanie miało 65% osób z roczników 1970 i 1975, a w roczniku 1980 odsetek ten spadł do 60%.
Podobnie w wieku 29 lat odsetek właścicieli mieszkań wynosił 52% w roczniku 1980, a następnie stopniowo spadał do 45% w roczniku 1985 i 41% w roczniku 1990.
Różnice widać też w młodszym wieku w nowszych rocznikach. W wieku 23 lat własne mieszkanie miało 32% osób urodzonych w 1985 roku, a w roczniku 1990 – 26%.
W starszych rocznikach wskaźniki były znacznie bardziej zbliżone. W wieku 44 lat właścicielami mieszkań było 68% osób z rocznika 1965, 69% z rocznika 1970 i 68% z rocznika 1975.
Podobnie w wieku 46 lat własne lokum miało 70% osób urodzonych w 1960 roku, 71% w roczniku 1965 i 70% w roczniku 1970.
Dlaczego spada odsetek właścicieli mieszkań
„Najprawdopodobniej działa tu szereg powiązanych ze sobą czynników” – powiedzieli eksperci OECD w rozmowie z Euronews Business. Zwrócili uwagę, że dostęp do kredytów hipotecznych jest coraz trudniejszy, bo rosnące od 2021 roku stopy procentowe podniosły koszty zadłużenia. Ceny mieszkań w wielu krajach OECD rosną też szybciej niż dochody.
„Stosunkowo wolny wzrost płac dodatkowo obniżył dostępność mieszkań. pierwszym nabywcom trudniej zgromadzić wkład własny i spełnić warunki otrzymania kredytu hipotecznego” – dodali.
Analitycy OECD zwrócili też uwagę, że większy odsetek osób studiujących na uczelniach wyższych może opóźniać wejście na rynek pracy i przejście do samodzielnego życia.
Własne mieszkania: połowa lat 90. a koniec lat 2010.
Nowsze dane dla poszczególnych państw pokazują, że ten trend utrzymuje się w większości krajów europejskich. Jak wynika z raportu OECD Employment Outlook 2025, odsetek osób po trzydziestce posiadających główne miejsce zamieszkania spadł w około dwóch trzecich państw, jeśli porównać połowę lat 90. z najnowszym dostępnym rokiem.
„Młodsze pokolenia mają dziś mniejsze szanse na posiadanie własnego mieszkania niż trzy dekady temu” – podsumowują autorzy.
Przez połowę lat 90. raport rozumie rok 1995 lub najbliższy dostępny, a przez „najnowszy rok” – ostatni rok sprzed pandemii lub lata 2022/23.
Największy spadek odsetka właścicieli mieszkań wśród trzydziestolatków odnotowano w Irlandii. W połowie lat 90. własne lokum miało tam 81% osób, a w ostatnich latach już tylko 53%.
W Grecji odsetek ten spadł o 20 punktów procentowych – z 78% do 58%.
W gronie krajów z największym spadkiem znalazły się też dwie kluczowe gospodarki Europy. W Wielkiej Brytanii odsetek właścicieli mieszkań zmniejszył się z 74% do 56%, a w Hiszpanii spadł o 18 punktów procentowych – z 77% do 60%.
Problem nie tylko z wkładem własnym
„Najważniejszą barierą są bardzo wysokie ceny mieszkań w porównaniu z dochodami pokoleń, które weszły w dorosłość po początku lat 2000” – powiedział Euronews Business Jonathan Cribb, zastępca dyrektora Instytutu Studiów Fiskalnych (IFS), komentując spadek wskaźnika w Wielkiej Brytanii.
„To nie tylko kwestia trudności ze zgromadzeniem wkładu własnego. Nawet mając wysoki wkład, wielu osób nie stać na zaciągnięcie tak dużego kredytu, by kupić mieszkanie w okolicy, w której mieszkają, lub w pobliżu” – dodał.
J. Antonio Módenes z Autonomicznego Uniwersytetu w Barcelonie wskazał z kolei na załamanie ekspansji kredytowej po kryzysie finansowym z 2008 roku, niższą stabilność zatrudnienia, ostrzejsze kryteria udzielania kredytów hipotecznych oraz spadek liczby nowych inwestycji mieszkaniowych w Hiszpanii.
Dwucyfrowe spadki odnotowano także w Danii (13 pkt proc.), Austrii (11 pkt proc.) i Luksemburgu (10 pkt proc.). Niewiele mniej, po 9 pkt proc., straciły Niemcy i Szwajcaria.
Wpływ transformacji postkomunistycznej
Z kolei w trzech krajach europejskich odsetek właścicieli mieszkań wyraźnie wzrósł. Na Słowacji udział osób po trzydziestce posiadających główne miejsce zamieszkania zwiększył się z 38% do 88%. W Czechach odnotowano wzrost z 36% do 76%.
Ján Výbošťok, starszy badacz w Słowackiej Akademii Nauk, wyjaśnił, że w okresie socjalistycznym przed 1989 rokiem rynek mieszkaniowy na Słowacji był silnie scentralizowany, a państwo było niemal jedynym właścicielem zasobu mieszkaniowego. Podobnie jak w innych krajach po transformacji ustrojowej, mieszkańcy mogli wykupić lokale za symboliczną kwotę, co doprowadziło do sprywatyzowania niemal całego zasobu mieszkań.
W Polsce odsetek właścicieli mieszkań wzrósł o 20 punktów procentowych, z 57% do 77%. W Holandii zanotowano wzrost o 9 punktów procentowych.
Holenderski ekspert kwestionuje dane OECD
Cody Hochstenbach z Uniwersytetu Amsterdamskiego zakwestionował jednak dane OECD. Powołując się na Holenderskie Badanie Mieszkaniowe (WoON), zaznaczył, że od czasu globalnego kryzysu finansowego odsetek młodych dorosłych będących właścicielami mieszkań w Holandii spada. W grupie wieku 25–34 lata udział właścicieli zmniejszył się z 50% w 2002 roku do 44% w 2024 roku.
Dodał jednak, że lata 90. i pierwsza dekada XXI wieku były okresem szybkiego wzrostu liczby właścicieli mieszkań w Holandii we wszystkich grupach wiekowych. Sprzyjały temu polityki wspierające i subsydiujące zakup własnego lokum oraz rozwój rynku kredytów hipotecznych.
Spośród pięciu największych gospodarek tylko we Francji wskaźnik posiadania własnego mieszkania wzrósł o 4 punkty procentowe.