Od północy po południe Portugalii zespół z uniwersytetu UTAD stosuje metodę pozwalającą określić wiek setek tysiącletnich oliwek; w Vidigueirze jedna ma ponad 3700 lat.
W Niemczech niedawno odkryto drzewo, które może być najstarszym znanym w kraju, liczącym około 1100 lat. Tymczasem w Portugalii naliczono już setki drzew, których szacowany wiek przekracza 2 tys. lat, przede wszystkim oliwki, które od lat są poddawane certyfikacji przez Uniwersytet Trás-os-Montes e Alto Douro (UTAD) (źródło w Portugalski).
REKLAMA
REKLAMA
Przez wiele lat wszystko wskazywało, że oliwka znana jako „Oliveira do Mouchão”, w gminie Abrantes, może być najstarszym drzewem w kraju. W komunikacie opublikowanym przez uczelnię w październiku 2018 roku (źródło w Portugalski) podano, że wówczas liczyła już 3350 lat.
To oliwka „współczesna Fenicjanom, Celtiberom i Rzymianom”, która – jak ujawnił UTAD na początku 2022 roku – wciąż rodzi oliwki jak w pełni młodości, mimo że jej pień jest zniszczony przez kaprysy pogody.
To drzewo przetrwało między innymi najazdy „ludów najeźdźczych, barbarzyńców i uchodźców” przez całe tysiąclecia, „dzięki głębokim korzeniom, które zapuściło” w ziemi. Było też jednym z kandydatów w plebiscycie na Europejskie Drzewo Roku 2022, w krajowym konkursie zajęło piąte miejsce, a więc nie zostało portugalskim reprezentantem w międzynarodowej rywalizacji.
Szacunek wieku uzyskano dzięki metodzie opracowanej przez zespół badaczy z UTAD, już opatentowanej, stosowanej w ramach współpracy z firmą Oliveiras Milenares. Pozwala ona określać wiek wielu okazów, zarówno w Portugalii, jak i za granicą.
Metoda opiera się na modelu matematycznym, który łączy wiek drzewa z cechami jego pnia, takimi jak średnica, wysokość czy obwód, jak wynika z informacji opublikowanych w portalu Florestas.pt (źródło w Portugalski), inicjatywie The Navigator Company oraz instytutu badawczego Raiz – Instituto de Investigação da Floresta e Papel.
Już w czasie odkrycia drzewa w Abrantes udało się jednak potwierdzić wiek „wielu innych oliwek liczących tysiące lat”, rosnących w różnych częściach kraju. Inny warte odnotowania przypadek znajduje się w Santa Iria de Azóia, w gminie Loures: drzewo, którego wiek UTAD oszacował w momencie analizy na około 2850 lat.
Tymczasem na stronie firmy Oliveiras Milenares, (źródło w Portugalski) która współpracuje z UTAD przy certyfikacji drzew od 2007 roku, podano, że zidentyfikowano kolejną oliwkę, jeszcze starszą od poprzednich. Rośnie w Alentejo, dokładniej na Herdade do Peso w miejscowości Vidigueira, w dystrykcie Beja, i ma już ponad 3700 lat, według oceny z 2021 roku.
Ta oliwka, znana jako „Oliveira do Peso”, walczyła też o tytuł Portugalskiego Drzewa Roku 2024 (źródło w Portugalski) w krajowym konkursie, w którym zajęła trzecie miejsce. Zwycięzca miał reprezentować Portugalię w odpowiednim plebiscycie europejskim.
Jej kandydatura została uzasadniona „wartością dziedzictwa” drzewa, które jest „najstarszą oliwką liczącą tysiące lat na Herdade do Peso”, zlokalizowanego na równinie, gdzie znajduje się „zespół oliwek, których łączny wiek przekracza 7000 lat” – podano w komunikacie właścicieli posiadłości.
Oprócz tych przypadków uczelnia zwraca uwagę na inne przykłady w Monsaraz w dystrykcie Évora, gdzie rośnie kilka oliwek liczących tysiące lat, w tym jedna mająca około 2450 lat.
W Portugalii jest jednak znacznie więcej takich drzew. Według UTAD rosną one m.in. w Estremoz, Montemor-o-Novo, Lagoa, Beja, Vilamoura, Évorze oraz w parku Serralves w Porto.
Za granicą uniwersytet informuje, że był również zapraszany do określania wieku oliwek w krajach takich jak Hiszpania i Francja, m.in. w Bordeaux, Gironie, Maladze oraz na wyspie Menorca, gdzie potwierdzono istnienie drzewa liczącego ponad 2300 lat.
Co tłumaczy długowieczność tych oliwek?
W komunikacie opublikowanym na stronie UTAD (źródło w Portugalski) cytowany jest José Luís Louzada, badacz z tej uczelni, który opracował metodę naukową stojącą za datowaniem tych drzew. Podkreśla, że oliwka jest „bez wątpienia jednym z organizmów, które najlepiej opierają się upływowi czasu, dzięki ogromnej zdolności do odmładzania”. W ten sposób „nawet fragment pnia, choć bardzo stary, potrafi ponownie wypuścić pędy”, co sprawia, że drzewo może dalej „rodzić oliwki”.
Badacz tłumaczy tę długowieczność m.in. tym, że jest to gatunek „bardzo dobrze przystosowany do naszego klimatu śródziemnomorskiego”, dzięki czemu osiąga „niezwykłą długość życia”.
W Portugalii te oliwki rosną „szczególnie na południe od Mondego” i „teoretycznie” mogą żyć „wieczność, przewyższając wiekiem niezliczone pokolenia, które przemijają na tym samym obszarze”.