Na odludnej górskiej łące w Allgäu rośnie „żywa kronika”: cis liczący ponad 1100 lat, uznawany za najstarsze drzewo Niemiec. Sękate drzewo koło Steibis przetrwało wiele pokoleń.
Drzewa starzeją się bardzo powoli. Dzieje się tak, bo nieustannie odnawiają swoje tkanki: igły lub liście, korę, gałęzie, pień i korzenie. Starsze części stopniowo obumierają, a nowe cały czas narastają.
REKLAMA
REKLAMA
Co zadziwiające, podczas gdy pień i korona wystawione są na wiatr, pogodę, zwierzęta i drwali, potężny podziemny system korzeniowy drzewa może w ukryciu żyć jeszcze znacznie dłużej.
Za najprawdopodobniej najstarsze drzewo w Niemczech uchodzi cis rosnący w całkowitym odosobnieniu na wypasanej hali między Steibis i Balderschwang w Oberallgäu, na wysokości 1100 m.
Niemieckie Towarzystwo Dendrologiczne, zrzeszające ekspertów od drzew, szacuje wiek tego cisu na około 1100 lat. Obwód pnia sięga 5,1 m.
Drzewo rośnie na północno‑zachodnim stoku, blisko górnej granicy wysokościowej zasięgu cisu, która w Alpach przebiega na około 1300 m. „W półroczu zimowym prawie nie dociera tam słońce, a jest wyraźnie chłodniej niż na stokach południowych na tej wysokości” – podkreślają specjaliści. „Dlatego to cud, że przetrwał tyle stuleci i najwyraźniej ma się dobrze – można wręcz przypuszczać, że cieszy go obecne ocieplenie klimatu”.
Andreas Roloff, seniorprofesor biologii drzew na Uniwersytecie Technicznym w Dreźnie, zachwyca się: „Jego pień to bajeczne, monumentalne dzieło natury, pełne szczelin, zgrubień, guzów, żeber, pęknięć i otworów, złożone z wielu bardzo różnych części”.
Łuk myśliwski Ötziego z drewna cisu
Do dziś nie wiadomo, jak cis trafił na tę odległą halę. Pewne jest jedno: raczej nikt go tam nie posadził. Najprawdopodobniej nasiono przyniósł w to miejsce ptak. Już 5000 lat temu, w neolicie, cisy miały dla ludzi mieszkających w alpejskiej części Południowego Tyrolu szczególne znaczenie. Ötzi, „człowiek z lodu”, odnaleziony w szczelinie lodowca na wysokości ponad 3000 m w okolicy, miał przy sobie łuk myśliwski z drewna cisu.
Cis z Allgäu zdetronizował teraz wiejską lipę w Upstedt w Dolnej Saksonii. Dotąd to tamtejsza lipa drobnolistna, szacowana na około 1000 lat, uchodziła za najstarsze drzewo w Niemczech.
Niewiele młodsza jest Erler Femeiche w Raesfeld w regionie Westmünsterland, której wiek ocenia się na około 900 lat. Jej pień ma ponad 12 m obwodu – to prawdopodobnie najgrubszy dąb tego gatunku w Niemczech. Między 1363 r. a końcem XVI w. pod jej koroną obradowały sądy femy, co czyni ją najstarszym znanym drzewem sądowym w Europie. Instytucja femy budziła w średniowieczu grozę, bo postępowania toczyły się częściowo w tajemnicy, a wyroki – także kary śmierci – mogły być od razu wykonywane.
Europejski cis, czyli gatunek reprezentowany między innymi przez 1100‑letni okaz, pojawił się na naszym kontynencie już około 150 mln lat temu. Cis jest więc najstarszym rodzimym gatunkiem drzewa w Europie.
Najstarsze drzewo świata rośnie w Kalifornii
Najstarsze drzewo na świecie, licząc wiek części nadziemnej, to sosna rosnąca w kalifornijskim paśmie White Mountains w USA. Ma ponad 5000 lat. W szwedzkim Parku Narodowym Fulufjället rośnie „Old Tjikko”, świerk pospolity, którego system korzeniowy ma według szacunków około 9550 lat.
Jeszcze starsza jest kolonia klonalna „Pando” w lesie Fishlake National Forest w USA. Jej ryzomsystem, czyli podziemna sieć korzeni osiki drżącej, datowany jest na około 80 tys. lat. Kolonia klonalna to grupa roślin genetycznie identycznych, ponieważ wszystkie wywodzą się pierwotnie z jednego wspólnego przodka.