W części kraju Księżyc całkowicie zasłoni Słońce, tworząc scenerię jak z filmu science fiction. Sprawdź szczegóły całkowitego zaćmienia Słońca i deszczu meteorów.
Dziś nie gra reprezentacja, premier nie zwraca się do narodu, nie ma konferencji prasowych o COVID-19, a mimo to kraj zatrzyma się o tej samej porze, by patrzeć na jedno: całkowite zaćmienie Słońca.
REKLAMA
REKLAMA
O 19:30 w regionie Bragançy nastąpi całkowite zaćmienie Słońca, czyli dzień przejdzie w noc, bo tarczę Słońca zasłoni Księżyc. Poza nagłym ściemnieniem ucichnie dźwięk otoczenia, zmieni się temperatura i pojawi się znacznie więcej cieni.
To będzie widowisko astronomiczne, którego nikt nie będzie chciał przegapić, tym bardziej że zdarza się bardzo rzadko, a ostatnie całkowite zaćmienie widoczne nad Portugalią kontynentalną miało miejsce w 1912 roku.
Ale zaćmienie nie będzie jedynym zjawiskiem, które tej nocy zrobi wrażenie. Od 21:30 w środę, około godzinę po zakończeniu zaćmienia nad Portugalią kontynentalną, pojawi się także deszcz „spadających gwiazd”. To meteory zwane Perseidami, które zostawiają świetlny ślad i przelatują przez atmosferę.
To coroczny rój meteorów, zwykle aktywny od połowy lipca do końca sierpnia. Jego maksimum najczęściej przypada na dni 12 i 13 sierpnia.
Ponieważ Księżyc będzie praktycznie w nowiu, niebo pozostanie bardzo ciemne, a warunki obserwacji będą wyjątkowo sprzyjające. Jednak dla jak najlepszych wrażeń specjaliści zalecają znalezienie ciemnego miejsca z niezasłoniętym horyzontem.
Aktywność roju powinna wzrosnąć między północą a 02:00, a najkorzystniejszym okresem, by spróbować zobaczyć jak najwięcej meteorów, będzie czas od 02:00 do 05:00 nad ranem 13 sierpnia, gdy gwiazdozbiór Perseusza, punkt na niebie, z którego meteory pozornie się rozchodzą, wznosi się najwyżej.
Najlepsze miejsca do obserwacji zjawiska to Dark Sky Alqueva w Alentejo, pierwszy na świecie certyfikowany obszar ciemnego nieba; na północy okolice Montesinho i Bragançy w regionie Trás-os-Montes; w Serra da Estrela, w Peneda-Gerês lub dowolne wysokie miejsca w głębi kraju, z dala od zabudowy.
Aby przeżycie było jeszcze bardziej ekscytujące, warto zastosować kilka prostych zasad. Kluczowe jest unikanie patrzenia w ekrany przez 20–30 minut przed obserwacją, by oczy przyzwyczaiły się do ciemności i mogły skupić się na deszczu „spadających gwiazd”.
Wracając do zaćmienia, Euronews zebrała wszystko, co trzeba wiedzieć o tym zjawisku:
Czym jest zaćmienie Słońca?
Zjawisko astronomiczne znane jako „zaćmienie” występuje, gdy jedno ciało niebieskie blokuje światło innego. W przypadku zaćmienia Słońca to Księżyc całkowicie lub częściowo zasłania światło Słońca, co prowadzi do powstania tzw. „pierścienia diamentowego”, widocznego zaledwie przez kilka sekund.
Gdzie można zobaczyć zaćmienie?
Zaćmienie będzie widoczne w całym kraju, ale nie wszędzie w ten sam sposób. Całkowite zaćmienie, odpowiadające 100 proc. zakrycia tarczy słonecznej, będzie widoczne tylko w Parku Naturalnym Montesinho w Bragançy.
Z kolei głębokie zaćmienie częściowe, z zakryciem między 92 a 99 proc., będzie można obserwować w całej Portugalii kontynentalnej.
Na wyspach, na Azorach i na Maderze, odsetek zakrycia będzie znacznie niższy – między 74 a 77 proc.
Do obserwacji zaleca się wybranie otwartej przestrzeni, bez wielu budynków przed horyzontem.
O której godzinie nastąpi zaćmienie?
Zaćmienie rozpocznie się około 18:33 i zakończy około 20:23, potrwa więc mniej więcej dwie godziny. Jego maksimum przypadnie tuż przed 19:30. Całkowite zaćmienie potrwa tylko 25 sekund.
Czy można oglądać zaćmienie bez ochrony?
Nie! Nigdy nie wolno patrzeć bezpośrednio na Słońce podczas zaćmienia. Jest tylko jeden bezpieczny sposób obserwacji: korzystanie ze specjalnych okularów przeznaczonych do oglądania zaćmień. Nie należy używać zwykłych okularów przeciwsłonecznych, teleskopów ani patrzeć gołym okiem, bo może to doprowadzić do uszkodzenia wzroku. Bezpośrednie światło słoneczne nie powoduje natychmiastowego bólu, ale może spowodować oparzenia siatkówki, a w konsekwencji trwałą utratę widzenia.
Organizacje odpowiedzialne za bezpieczeństwo zwracają również uwagę na korzystanie z aparatów fotograficznych i telefonów komórkowych, które także mogą ulec uszkodzeniu, jeśli będą używane bez odpowiednich filtrów.
W Portugalii firma ZEISS prowadziła kampanię, w ramach której udostępniała bezpłatne okulary do obserwacji zaćmienia w całym kraju. Wystarczyło zgłosić się do salonu optycznego sieci Club de Visão po wcześniejszej rejestracji. Jednak inicjatywa była ograniczona liczbą dostępnych egzemplarzy i nie ma już możliwości otrzymania okularów za darmo.
Można kupić okulary do obserwacji zaćmienia, ale środowisko optyków wskazuje kilka cech, które pozwalają upewnić się, że wybiera się właściwy model. Okulary powinny mieć certyfikat ISO 12312-2 lub ISO 12312-2:2015 do obserwacji Słońca oraz oznaczenie CE nadrukowane na oprawce. Muszą także zapewniać blokowanie promieni UV, IR oraz bardzo intensywnego światła widzialnego. Powinny być fabrycznie wykonane i gotowe do użycia, bez konieczności montażu.
Okulary można kupić w aptekach, niektórych supermarketach oraz w sklepach online, takich jak Astroshop, Telescopiomania, ESTUDIOPT, Aff Camera Store czy Sol & Salvo, które sprzedają okulary w cenie od 2,90 do 3,25 euro za sztukę. W tych sklepach dostępne są także pakiety dla rodzin lub grup znajomych.
Czy są miejsca, gdzie można oglądać zaćmienie w większej grupie?
Tak. Na platformie https://eclipse2026.pt (źródło w Portugalski) dostępne są setki wydarzeń, które odbędą się w dniu zaćmienia. W niektórych z nich nie można już wziąć udziału, bo wymagały wcześniejszej rejestracji. Mimo to przedstawiamy kilka inicjatyw od północy po południe kraju, w których wciąż można spróbować uczestniczyć bezpłatnie:
- Faro i Albufeira
Z inicjatywy Centro Ciência Viva do Algarve w Faro i Albufeirze odbędą się sesje wspólnej obserwacji częściowego zaćmienia Słońca. W Faro wydarzenie odbędzie się w Parque Ribeirinho o 18:30. Wstęp jest wolny, a minimalny wiek uczestników to 12 lat.
W Albufeirze spotkanie odbędzie się w miejscowości Paderne, na tamtejszym zamku. Wydarzenie jest bezpłatne i będzie kontynuowane wieczorem wspólną obserwacją roju meteorów Perseidów.
- Tavira
- „Eclipse Solar e Observação Noturna dos Astros”
Organizowane przez Centro Ciência Viva de Tavira we współpracy z samorządem miasta Tavira wydarzenie odbędzie się na Praça da República. Wstęp jest wolny, a minimalny wiek uczestników to 3 lata.
„Podczas wydarzenia zostanie krótko wyjaśnione, jak powstają zaćmienia Słońca, a także odbędą się rozmowy o znaczeniu badań naukowych i obserwacji nieba” – zapowiadają organizatorzy.
- „Eclipse Solar na Praia do Arraial” i „Eclipse Solar na Praia do Barril”
Oba wydarzenia organizuje Centro Ciência Viva de Tavira, a wstęp jest wolny. Rozpoczynają się o 18:30, ale zaleca się przybyć odrobinę wcześniej. Na Praia do Arraial minimalny wiek uczestników to 5 lat, natomiast na Praia do Barril – 3 lata.
- Oeiras Na plaży Santo Amaro de Oeiras także będzie można obserwować częściowe zaćmienie Słońca. Szacuje się, że tutaj zjawisko osiągnie około 95 proc.
Za organizację odpowiada samorząd, który przygotował festynowe popołudnie rozpoczynające się o 16:00, łączące letnią atmosferę z obserwacją zjawiska.
Oprócz DJ-setu zostanie zainstalowany ekran o dużych rozmiarach, na którym transmisja na żywo pozwoli wszystkim śledzić wydarzenie bez ryzyka dla wzroku. Sesji będą towarzyszyć wyjaśnienia tego, co w danym momencie widać.
- Enxara do Bispo (Mafra)
„Quando o céu escurece: Compreender o Eclipse Solar e como observar em segurança” to jedna z inicjatyw zaplanowanych na późne popołudnie 12 sierpnia. Organizuje ją Associação Astronómica Horizonte Estelar, a punkt zbiórki wyznaczono na placu przed kościołem o 17:00. Wydarzenie potrwa 3 godziny i 30 minut. Przed zaćmieniem uczestnicy poznają teorię zjawiska, a w jego trakcie będą otrzymywać dodatkowe wyjaśnienia. Minimalny wiek uczestników to 6 lat.
- Porto
Wydarzenie „Eclipse do Sol 2026 no Time Out Market Porto” organizuje sam rynek, który zaprasza wszystkich na zewnętrzny plac z uprzywilejowanym widokiem na wieżę Clérigos. Początek o 18:00, wydarzenie potrwa 3 godziny.
Organizatorzy informują, że „na tę specjalną okazję przygotowano tematyczny koktajl «Eclipse». Przy jego zakupie uczestnicy otrzymają parę okularów do obserwacji Słońca, aż do wyczerpania zapasów”.
- Vila do Conde
Z inicjatywy Centro Ciência Viva de Vila do Conde obserwacja zaćmienia będzie mogła odbywać się w grupie z nadmorskiej promenady, naprzeciwko restauracji Farol. Wstęp jest wolny, wydarzenie zaczyna się o 16:00. Zalecany minimalny wiek do obserwacji zjawiska to 6 lat.
Istnieją także prywatne inicjatywy organizowane przez grupy znajomych, o których informuje się na stronach w mediach społecznościowych. Warto sprawdzić, czy w pana lub pani okolicy nie planuje się podobnego wydarzenia.