Europa znalazła się na szczycie najnowszego indeksu efektywności środowiskowej, m.in. dzięki boomowi OZE, ale eksperci podkreślają, że potrzebny jest dalszy postęp.
Europa zdominowała nowe globalne rankingi zrównoważonego rozwoju, jednak eksperci ostrzegają, że wszystkie państwa są „wciąż daleko od kluczowych celów” w walce ze zmianą klimatu.
REKLAMA
REKLAMA
Environmental Performance Index (EPI), opracowywany przez badaczy z uniwersytetów Yale i Columbia, ukazuje się co dwa lata i klasyfikuje państwa świata pod względem ich zaangażowania w zrównoważony rozwój.
Uwzględnia 47 wskaźników podzielonych na 12 kategorii, m.in. ograniczanie zmiany klimatu, jakość powietrza, lasy, zasoby wodne, gospodarowanie odpadami i różnorodność biologiczną.
Na podstawie danych z czołowych instytucji badawczych, organizacji międzynarodowych oraz podmiotów takich jak World Resources Institute czy unijny program Copernicus, każde państwo otrzymuje ocenę w skali od zera do 100.
Estonia na czele rankingu klimatycznego
Estonia zajęła pierwsze miejsce głównie dzięki znacznemu ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych w sektorze energetycznym w ostatniej dekadzie.
W ostatnich latach kraj zmniejszył uzależnienie od produkcji energii elektrycznej z krajowego łupka bitumicznego, bogatej w energię skały osadowej.
Choć łupek bitumiczny wciąż jest głównym źródłem energii, dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii pomaga Estonii odchodzić od paliw kopalnych, przede wszystkim dzięki energetyce słonecznej.
Jak podaje Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA), Estonia chce przyspieszyć transformację energetyczną i do 2030 roku pokrywać 100 proc. rocznego zapotrzebowania na energię elektryczną z OZE. To element szerszego planu osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku.
Estonia wyróżniła się też działaniami na rzecz ochrony różnorodności biologicznej i ekosystemów. Ponad 50 proc. powierzchni kraju stanowią lasy i chronione obszary podmokłe, gdzie żyje ponad 300 gatunków ptaków.
Podczas konferencji, która odbyła się wczoraj (9 lipca) w Nowym Jorku i została zorganizowana przez Uniwersytet Narodów Zjednoczonych – Centre for Policy Research (UNU CPR), minister energii i środowiska Estonii, Andres Sutt, powiedział, że jest „bardzo dumny” z docenienia wysiłków kraju na rzecz zrównoważonego rozwoju.
Jednak Estonia zdobyła zaledwie 75 punktów na 100 możliwych, co pokazuje, że nawet zwycięzca jest jeszcze daleko od celu.
„Jeśli państwa chcą utrzymać kurs na zerową emisję netto do 2050 roku, będą musiały stale osiągać duże redukcje emisji, co w przyszłości wymagać będzie dodatkowych polityk” – mówi Zach Wendling, główny autor raportu (źródło w Angielski).
Globalny ranking środowiskowy Yale: pełna lista
Drugie miejsce z niewielką stratą zajął Luksemburg, z wynikiem 74 punktów, dalej uplasowały się Wielka Brytania (72), Finlandia (71) i Niderlandy (71).
W praktyce europejskie państwa zajmują wszystkie miejsca w pierwszej dwudziestce poza jednym, mimo że wiele krajów UE wypada słabo w kategorii zrównoważenia rolnictwa.
Na samym dole tabeli znalazł się Laos, a za nim Indie, Bangladesz, Mali i Wietnam. Eksperci ostrzegają, że wszystkie te państwa mierzą się z „poważną degradacją środowiska, która stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia ludzi i kluczowych ekosystemów”.
Podczas wczorajszej konferencji eksperci podkreślali, że Indie mogłyby wypadać znacznie lepiej, lecz zajęły przedostatnie miejsce ze względu na problemy z ograniczeniem stężenia pyłów zawieszonych w powietrzu. Te drobne cząstki, pochodzące m.in. ze spalania paliw, prac budowlanych, pyłu oraz źródeł naturalnych, takich jak pożary lasów i sól morska, mogą powodować poważne choroby układu oddechowego i krążenia.
Indeks Efektywności Środowiskowej 2026
- Estonia, 75
- Luksemburg, 74
- Wielka Brytania, 72
- Finlandia, 71
- Niderlandy, 71
- Niemcy, 70
- Francja, 70
- Norwegia, 69
- Szwecja, 69
- Austria, 67
- Dania, 67
- Hiszpania, 66
- Grecja, 66
- Słowenia, 65
- Szwajcaria, 64
- Japonia, 63
- Czechy, 63
- Portugalia, 63
- Słowacja, 62
- Polska, 62
USA spadają na 27. miejsce
Autorzy raportu ostrzegają, że Chiny i Stany Zjednoczone – największe na świecie emitenty gazów cieplarnianych – będą bardzo dalekie od realizacji globalnego celu osiągnięcia zerowej emisji netto GHG do 2050 roku.
USA zajęły 27. miejsce, tuż za Australią (25.) i przed Kanadą (29.). Ranking opiera się jednak na danych do 2024 roku, czyli z końcówki prezydentury Joe Bidena, a nie Donalda Trumpa.
Od powrotu do Białego Domu Trump konsekwentnie stara się wspierać wysokoemisyjne górnictwo węgla, blokować rozwój morskich farm wiatrowych i wycofał USA z kilku kluczowych celów klimatycznych ONZ.
Chiny uplasowały się na 129. miejscu z powodu słabych wyników w zakresie polityki klimatycznej, mimo poprawy jakości powietrza w pomieszczeniach, sanitacji wody i gospodarowania odpadami stałymi.
Ranking zamożnych państw?
Choć Europejczycy mogą świętować dominację w zestawieniu, bogatsze państwa z reguły mają większy dostęp do kapitału, dzięki czemu mogą poprawiać swoje wyniki środowiskowe, na przykład inwestując w duże projekty zielonej energii.
Kraje o niskich dochodach wnoszą mniejszy wkład w zmianę klimatu, choć ponoszą większe skutki globalnego ocieplenia, a jednocześnie często mają trudności z pozyskaniem środków na przyspieszenie zielonej transformacji.
Wiele bogatych państw przenosi też produkcję oraz odpady do innych krajów, co zniekształca obraz ich rzeczywistego postępu. W 2022 roku Unia Europejska wyeksportowała na przykład 12,4 mln ton odpadów do Turcji i 3,5 mln ton do Indii.
Na początku tego roku UE zapowiedziała też, że pozwoli krajom członkowskim ograniczać 5 proc. emisji w oparciu o „wysokiej jakości międzynarodowe kredyty”. Więcej o tym, jak ma działać ten mechanizm i dlaczego budzi sceptycyzm ekspertów, można przeczytać tutaj.