W najbliższych dniach w zwykle chłodniejszych krajach UE prognozuje się 40°C, a eksperci ostrzegają, że szpitale i szkoły mogą być przeciążone.
Rekordowe temperatury w tym tygodniu duszą sporą część Europy Zachodniej, a najnowsza w tym roku fala upałów zbliża się do szczytu.
REKLAMA
REKLAMA
We Francji gwałtownie wzrosła liczba utonięć, bo mieszkańcy szukają ochłody w rzekach i kanałach. Tysiące domów zostało też pozbawionych prądu po incydencie wywołanym ekstremalnym upałem w departamencie Finistère na północnym zachodzie kraju.
We wtorek, 23 czerwca, kraj przeżył najgorętszy dzień od początku pomiarów: krajowa służba meteorologiczna Météo-France odnotowała w Possos 44,3°C, a inne regiony objęte czerwonym alertem piekły się w bezprecedensowych upałach.
W Wielkiej Brytanii mieszkańcy przygotowują się na temperatury sięgające 38°C, a kraj ma już za sobą najgorętszy czerwcowy dzień w historii pomiarów – słupki rtęci pokazały 36,1°C. Setki szkół zamknięto z obawy, że uczniowie nie będą bezpieczni w przegrzanych budynkach.
W Hiszpanii prognozuje się lekki spadek temperatur. To bardzo potrzebna ulga po dniach z 44°C, które we wtorek spaliły południową Andaluzję, choć upalna pogoda wciąż się utrzyma.
Synoptycy ostrzegają jednak, że kopuła gorącego powietrza, która rozgrzewa Europę Zachodnią, wkrótce przesunie się na wschód – nad kraje jeszcze gorzej przygotowane na ekstremalne upały.
Fala upałów w Europie przesuwa się na wschód
Zgodnie z najnowszymi prognozami WFY24 (źródło w Angielski) w weekend temperatury mają sięgnąć 40°C w Budapeszcie i 39°C w Pradze, czyli o 15°C więcej niż wynosi czerwcowa średnia.
Bratysława na Słowacji również przygotowuje się na temperatury do 39°C, aż o 17°C powyżej dziennej średniej, a w rejonie Niziny Naddunajskiej w Bułgarii w niedzielę, 28 czerwca, może być nawet 41°C.
We wszystkich tych regionach w weekend zapowiadają się noce tropikalne, gdy przez całą dobę temperatura nie spada poniżej 20°C.
Czy Europa Środkowa poradzi sobie z falą upałów?
Fala upałów w Europie Zachodniej wywołała chaos na dużą skalę i pochłonęła dziesiątki ofiar śmiertelnych, mimo wieloletnich starań krajów śródziemnomorskich, by przygotować się na takie ekstremalne zjawiska.
Hiszpania ma dziś jedną z największych na świecie sieci schronień klimatycznych, które zapewniają najbardziej narażonym grupom miejsce na ochłodę i nawodnienie.
Wprowadzono tam także zmiany w zasadach pracy na zewnątrz, aby lepiej chronić pracowników, a kultura siesty pozwala przeczekać najgorętsze godziny dnia.
We Francji Paryż walczy z efektem miejskiej wyspy ciepła – gdy miasto jest znacznie gorętsze niż okoliczne tereny wiejskie – usuwając z ulic nagrzewający się beton i asfalt.
Według Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) od 2020 roku w Paryżu posadzono ponad 100 tys. drzew, w tym 40 tys. zimą 2023 roku, dając mieszkańcom więcej ratującego życie cienia.
Tymczasem znaczne obszary Europy Środkowej i Wschodniej są wciąż poważnie nieprzygotowane na tak ekstremalne upały, bo zwykle panuje tam chłodniejszy klimat.
„Śródmiejskie kwartały Europy Środkowej z zabudową sprzed wojny i betonowe bloki z czasów komunizmu mają bardzo dużą pojemność cieplną, ale nigdy nie były projektowane z myślą o odprowadzaniu letniego gorąca” – mówi Euronews Earth Ioanna Vergini, założycielka WFY24.
„Przy niewielkim zacienieniu, ograniczonej wentylacji i braku chłodzenia budynki te w ciągu dnia chłoną ciepło, a potem przez dużą część nocy oddają je do wnętrza. Najgorzej znoszą to mieszkania na najwyższych piętrach, a te wielkopłytowe bloki są stale wskazywane jako jedne z najbardziej narażonych na upał budynków w regionie.”
Klimatyzacja, która podczas upałów może ratować życie, jest też znacznie mniej powszechna w Europie Środkowej niż w bardziej nasłonecznionych krajach nad Morzem Śródziemnym – i to nawet w porównaniu z niewielką liczbą instalacji w państwach takich jak Francja.
„Dla większości gospodarstw domowych w Europie Środkowej jedyną ulgą jest otwarcie okna nocą, a właśnie tę możliwość obecna sytuacja im odbiera” – wyjaśnia Vergini.
Noce tropikalne uniemożliwiają mieszkańcom Europy ucieczkę od upału po zachodzie słońca, przez co organizm ma znacznie mniej czasu na regenerację.
„Gorące noce są niezależnym czynnikiem zwiększającym liczebność zgonów związanych z upałem podczas europejskich fal gorąca – działają obok dziennych maksimów, a nie tylko jako ich następstwo. Najnowsze badania wskazują, że właśnie takie połączenie upału za dnia i w nocy jest najbardziej niebezpieczne” – dodaje Vergini.
Skutki ekstremalnych upałów
Bułgaria, Węgry i Czechy ryzykują teraz poważne obciążenie szpitali i służb ratunkowych, które podczas fal upałów zwykle odnotowują wzrost liczby wezwań.
Podobnie jak w Wielkiej Brytanii, szkoły i instytucje publiczne pozbawione systemów chłodzenia mogą zostać zmuszone do zamknięcia lub zmiany godzin pracy.
„Budownictwo i prace w rolnictwie na nizinach nad Dunajem oraz sieć kolejowa to zwykle najbardziej newralgiczne sektory” – ostrzega Vergini.
„Upał oznacza ograniczenia prędkości pociągów i ryzyko odkształcania się torów, gdy ich temperatura rośnie, a kilku przewoźników z Europy Środkowej już zapowiedziało wprowadzenie takich środków na czas tej fali gorąca.”