„Rekordowo wysokie temperatury zwiększają zapotrzebowanie na klimatyzację i wywołują skoki zużycia energii elektrycznej.”
Europejska sieć elektroenergetyczna przechodzi ciężką próbę, gdy kontynent zmaga się z trzecią w tym roku falą upałów.
REKLAMA
REKLAMA
Synoptycy ostrzegają, że w tym tygodniu na obszarze Morza Śródziemnego temperatury mogą sięgnąć 43°C, a Europa Zachodnia szykuje się na potencjalnie rekordowe upały.
Francja objęła już ponad połowę spośród swoich 96 departamentów czerwonym alertem zagrażającym życiu. Władze apelują do mieszkańców, by unikali bezpośredniego słońca i zachowali „absolutną czujność”.
Po drugiej stronie kanału La Manche brytyjski urząd meteorologiczny Met Office ostrzega, że w najbliższych dniach dzienne maksima na południu Anglii mogą sięgnąć 38°C. Prognozowane są też „niebezpieczne” tropical nights, czyli noce, podczas których w ciągu 24 godzin temperatura ani razu nie spada poniżej 20°C.
Niemcy, Hiszpania, Portugalia i Szwajcaria także spodziewają się skrajnych temperatur, które zaczynają paraliżować codzienne życie.
W całej Europie setki szkół zostały zamknięte lub skróciły zajęcia, a kursowanie pociągów w zatłoczonych miastach, takich jak Paryż i Bruksela, ograniczono, by zmniejszyć ryzyko awarii. Paryski festiwal Fête de la Musique odbył się w weekend, jednak rząd zakazał spożywania alkoholu w miejscach publicznych, by ograniczyć ryzyko odwodnienia.
Ale ofiarą ekstremalnych upałów, o której większość osób nie myśli, jest też system elektroenergetyczny.
Jak rosnące temperatury wpływają na europejską sieć elektroenergetyczną
Podczas fal upałów w Europie często rośnie zużycie energii elektrycznej, bo zwiększa się zapotrzebowanie na chłodzenie. Chłodzenie pomieszczeń – głównie przez klimatyzatory i wentylatory – pochłonęło w 2022 roku ok. 7 proc. światowego zużycia prądu.
„Świat piecze się w ekstremalnych upałach, a zapotrzebowanie na chłodzenie rośnie” – ostrzegała w 2023 roku Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA).
„Bezprecedensowe temperatury napędzają popyt na klimatyzację i powodują skoki zapotrzebowania na energię elektryczną – co może uruchomić błędne koło: rosną emisje gazów cieplarnianych, które dodatkowo ogrzewają planetę.”
Podczas wczesnoletniej fali upałów w 2025 roku Francja odnotowała wieczorny szczyt zużycia energii o 25 proc. powyżej średniego poziomu poza sezonem, wyłącznie z powodu chłodzenia, mimo że w kraju wciąż stosunkowo niewiele gospodarstw domowych ma klimatyzację.
Które kraje odnotują największe skoki zapotrzebowania na prąd?
Serwis porównujący ceny Compare the Market przeanalizował 85 krajów, odpowiadających za ok. 90 proc. światowego zużycia energii elektrycznej, aby sprawdzić, jak zmienia się zapotrzebowanie na prąd w miesiącach skrajnych temperatur.
W badaniu (źródło w Angielski) porównano zapotrzebowanie w najgorętszych 10 proc. miesięcy w każdym kraju ze zużyciem w miesiącach o typowych temperaturach.
Badacze ustalili, że Grecja zajęła pierwsze miejsce na świecie: w okresach ekstremalnych upałów zapotrzebowanie na prąd rośnie tam o 38,62 proc. To oznacza dodatkowe 143,08 kWh na osobę miesięcznie w czasie takich upałów.
Czarnogóra znalazła się na drugim miejscu – popyt rośnie tam o 22,49 proc. – przed Turcją (21,91 proc.), Chorwacją (17,76 proc.), Włochami (14,22 proc.) i Hiszpanią (8,86 proc.).
Europejskie kraje z najdłuższymi przerwami w dostawach prądu
Jeśli całkowite zapotrzebowanie na energię elektryczną przekracza dostępne moce wytwórcze lub fizyczne możliwości sieci, częstotliwość w systemie spada. Może to doprowadzić do blackoutu, czyli rozległej awarii zasilania.
Korzystając z danych o przerwach w dostawie prądu z ostatnich pięciu lat, Compare the Market przeanalizował także średni czas trwania i szacowany koszt dla gospodarstw domowych związany z przerwami w dostawie prądu (źródło w Angielski) w wybranych krajach.
Wśród analizowanych krajów europejskich Węgry odnotowały najdłuższy średni czas przerw – 2,92 godziny rocznie. Na kolejnych miejscach znalazły się Słowenia z wynikiem 2,16 godziny i Grecja z 1,63 godziny.
„Mimo że we Włoszech średni czas przerw jest krótszy niż w Grecji, duża liczba gospodarstw domowych sprawia, że kraj ten notuje najwyższy łączny, szacowany roczny koszt dla gospodarstw wśród analizowanych państw europejskich” – czytamy w raporcie.
„Szacuje się, że przerwy w dostawach prądu kosztują włoskie gospodarstwa domowe ok. 154,7 mln euro rocznie, a tuż za nimi plasuje się Polska – 152,1 mln euro” – dodano.
Te szacunki opierają się na standardowym założeniu tzw. „value of lost load”, stosowanym w ekonomii energii do wyliczania kosztów pozostawania bez zasilania (na przykład zepsutej żywności, utraty ogrzewania lub chłodzenia, przerw w dostępie do internetu i ogólnych niedogodności). Nie wynikają one z lokalnych cen energii elektrycznej.
Czy odnawialne źródła energii mogą odciążyć napiętą europejską sieć?
W czerwcu i lipcu ubiegłego roku Europa zmagała się z falą upałów, podczas której temperatury sięgały 40°C (źródło w Angielski), a dzienne zapotrzebowanie na energię elektryczną wzrosło nawet o 14 proc. W połączeniu z awariami elektrowni cieplnych doprowadziło to do dwu- lub trzykrotnego wzrostu średnich dziennych cen energii.
Jednak według analityków z think tanku energetycznego Ember rekordowa produkcja energii słonecznej w UE pomogła utrzymać stabilne dostawy mimo skoku popytu.
„W szczytowych dniach fali upałów energia słoneczna dostarczała w samej tylko Niemczech do 50 GW mocy, zapewniając 33–39 proc. krajowej produkcji prądu” – podaje Ember.
„Niemcy dysponują magazynami bateryjnymi o mocy 14 GW oraz 10 GW elektrowni szczytowo-pompowych, które pozwoliły zmagazynować część tej energii słonecznej i wykorzystać ją po zachodzie słońca.”