W az-Zawiji w Libii, gdzie znajduje się jedna z największych rafinerii ropy w tym bogatym w „czarne złoto” kraju, trwają walki rywalizujących gangów oraz przemyt paliwa i towarów handlowych do sąsiedniej Tunezji.
Służby bezpieczeństwa w mieście Az-Zawija na zachodzie Libii ogłosiły w piątek rozpoczęcie zakrojonej na szeroką skalę operacji bezpieczeństwa. To reakcja na gwałtowne starcia zbrojne w różnych częściach miasta, koncentrujące się zwłaszcza w rejonie kompleksu i rafinerii ropy naftowej w Az-Zawii, jednej z najważniejszych instalacji strategicznych w kraju.
REKLAMA
REKLAMA
W komunikacie Komendy Bezpieczeństwa Az-Zawii i wspólnej izby operacyjnej podkreślono, że operacja prowadzona jest na podstawie nakazów wydanych przez właściwą prokuraturę. Obejmuje naloty, zatrzymania i przeszukania oraz kierowanie przed wymiar sprawiedliwości osób zamieszanych w sprawy zagrażające bezpieczeństwu publicznemu i pokojowi społecznemu, w tym tworzenie gangów przestępczych, zabójstwa, porwania i bezprawne przetrzymywanie, a także wymuszenia, handel narkotykami i substancjami psychotropowymi, przemyt ludzi oraz handel bronią i amunicją.
Od wczesnych godzin porannych w piątek w mieście dochodziło do starć z użyciem ciężkiej broni między rywalizującymi grupami zbrojnymi. Walki objęły dzielnice mieszkalne i obszary sąsiadujące z rafinerią, co wywołało panikę wśród mieszkańców. W różnych częściach miasta słychać było przerywaną wymianę ognia i eksplozje.
Źródła lokalne i świadkowie relacjonowali, że starcia wybuchły przed świtem i z przerwami trwały przez kolejne godziny. Rejon rafinerii był jednym z głównych ognisk napięcia, a obszar walk stopniowo rozszerzał się na pobliskie dzielnice mieszkalne. Centrum Medycyny Ratunkowej i Wsparcia wezwało mieszkańców do zachowania szczególnej ostrożności, pozostania w domach i wychodzenia jedynie w absolutnie niezbędnych sytuacjach.
Libia. Wstrzymanie pracy rafinerii
W związku z eskalacją przemocy Krajowa Korporacja Naftowa oraz spółka Az-Zawija do rafynacji ropy poinformowały o prewencyjnym wstrzymaniu pracy rafinerii i opróżnieniu portu z tankowców, po tym jak na teren kompleksu naftowego spadły pociski w strefach operacyjnych. Celem tego kroku jest ochrona ludzi i infrastruktury oraz ograniczenie potencjalnych szkód dla środowiska.
Krajowa Korporacja Naftowa zapewniła, że jej zespoły działały zgodnie z planami awaryjnymi: ewakuowano pracowników i studentów instytutu naftowego, pozostawiając jedynie ekipy straży pożarnej, a jednocześnie utrzymano stały monitoring sytuacji. Podkreślono, że mimo wstrzymania pracy rafinerii dostawy paliw do stolicy, Trypolisu, i okolicznych regionów nie zostały zakłócone.
Z kolei spółka Az-Zawija do rafinacji ropy wyjaśniła, że pociski, które spadły na teren kompleksu, dotarły do wrażliwych stref operacyjnych. Zmusiło to firmę do całkowitego zatrzymania rafinerii i prewencyjnego oczyszczenia portu z tankowców. Zespoły techniczne pracują nad opanowaniem sytuacji i zapobiegnięciem dalszym zniszczeniom.
Przy braku oficjalnego potwierdzenia co do stron uczestniczących w starciach, źródła lokalne informują, że walki toczą się między uzbrojonymi grupami rywalizującymi o wpływy w mieście. Wśród nich są lokalne formacje zabiegające o kontrolę nad obszarami położonymi w pobliżu rafinerii i jej otoczenia. Władze państwowe nie wydały dotąd jednoznacznego komunikatu w sprawie tożsamości tych stron.
Miasto o strategicznym znaczeniu
Az-Zawija należy do najbardziej newralgicznych punktów w zachodniej Libii. Znajduje się tu jedna z największych rafinerii w kraju o istotnych mocach przerobowych, połączona z kluczowymi sieciami zaopatrzenia zaopatrującymi rynek krajowy. Miasto jest także ważnym węzłem tranzytowym i ośrodkiem intensywnej działalności gospodarczej i handlowej, a ponadto punktem przerzutowym migrantów próbujących nielegalnie przedostać się w stronę europejskich wybrzeży.
W przeszłości Az-Zawija wielokrotnie doświadczała napięć i sporadycznych starć między uzbrojonymi grupami, co czasami prowadziło do zamykania głównych szlaków, w tym nadmorskiej trasy łączącej Trypolis z granicą tunezyjską. Dodatkowo potęguje to kruchość sytuacji bezpieczeństwa w regionie.
Obecna eskalacja wpisuje się w złożony kontekst polityczno-bezpieczeństwowy, w jakim Libia funkcjonuje od 2011 roku. Kraj pozostaje podzielony między dwa konkurencyjne ośrodki władzy: uznawany międzynarodowo Rząd Jedności Narodowej w Trypolisie oraz równoległy rząd na wschodzie, wspierany przez parlament. Równolegle utknęły w martwym punkcie międzynarodowe wysiłki na rzecz przeprowadzenia wyborów i zjednoczenia instytucji państwowych.
Przed wybuchem rewolucji 17 lutego 2011 roku libijski sektor naftowy przeżywał okres względnej stabilizacji przy wysokim poziomie wydobycia, co pozwalało krajowi odgrywać znaczącą rolę na światowym rynku energii.
Średnie wydobycie ropy naftowej w Libii sięgało wówczas ok. 1,6 mln baryłek dziennie, a władze planowały podniesienie produkcji do ok. 2 mln baryłek dziennie do 2012 roku. Sprzyjała temu poprawa klimatu inwestycyjnego po zniesieniu międzynarodowych sankcji w połowie pierwszej dekady XXI wieku.
Większość libijskiego eksportu ropy trafiała na rynki europejskie. Kraje takie jak Włochy, Francja i Niemcy odbierały niemal 85% całkowitego wolumenu tych dostaw.
Ożywienie sektora naftowego
Mimo trwającego kryzysu politycznego sektor naftowy w Libii odnotował w tym roku wyraźne ożywienie produkcji, która zbliżyła się do poziomów sprzed wydarzeń z 2011 roku. To sygnał względnej poprawy sytuacji na polach naftowych i w instalacjach oraz większej stabilności operacyjnej w części kluczowych regionów.
Z danych Krajowej Korporacji Naftowej wynika, że średnie wydobycie w Libii wyniosło w kwietniu i maju 2026 roku ok. 1,43 mln baryłek dziennie. To najwyższy poziom od ponad dekady, świadczący o stopniowym odbudowywaniu się sektora energetycznego mimo wyzwań bezpieczeństwa i gospodarczych, z jakimi boryka się kraj.
W obliczu tej poprawy władze libijskie ogłosiły plan zwiększenia produkcji do ok. 1,6 mln baryłek dziennie do końca 2026 roku, z ambicją osiągnięcia poziomu 2 mln baryłek dziennie w kolejnych latach. Ma to przywrócić Libii znaczącą pozycję na światowym rynku ropy.
Wzrost wydobycia wynika z kilku czynników, w tym z zawarcia w kwietniu 2026 roku porozumienia w sprawie jednolitego budżetu państwa. Umożliwiło to zapewnienie finansowania prac konserwacyjnych i modernizacji infrastruktury naftowej oraz poprawę warunków operacyjnych na szeregu kluczowych pól.
Dodatkowo do wzrostu i stabilizacji dostaw przyczyniło się wznowienie pracy z pełną mocą na polu Szarara, największym złożu ropy w kraju o wydajności przekraczającej 300 tys. baryłek dziennie, po zakończeniu remontu rurociągów.
W tym samym czasie napięcia geopolityczne w niektórych światowych szlakach transportu ropy, zwłaszcza w rejonie cieśniny Ormuz, zwiększyły popyt międzynarodowy na libijską ropę. Szereg państw, w tym Stany Zjednoczone, zaczęło w większym stopniu opierać się na libijskim surowcu, by zrekompensować ewentualne braki w globalnych dostawach.
Libijska ropa uchodzi za surowiec wysokiej jakości. Klasyfikowana jest jako lekka, niskosiarkowa, co sprawia, że jest szczególnie poszukiwana na świecie – łatwo ją przerabiać, a uzyskane produkty, takie jak benzyna i olej napędowy, charakteryzują się wysoką jakością.
Libia dysponuje ponadto największymi potwierdzonymi zasobami ropy naftowej w Afryce, co czyni ją jednym z kluczowych graczy w Organizacji Krajów Eksportujących Ropę Naftową (OPEC) i nadaje jej surowcowi istotne znaczenie dla równowagi światowego rynku.