Sędziowie najwyższego krajowego sądu ds. unieważnień orzekli, że małżeństwa osób tej samej płci i adopcja dzieci przez pary tej samej płci są ważne. Sześciu sędziów nie zgodziło się i głosowało przeciw.
Uznanie prawa do adopcji dziecka przez pary małżeńskie tej samej płci jest zgodne z konstytucją. Tak orzekła większość plenarnej sesji Rady Stanu.
REKLAMA
REKLAMA
Według Sądu Najwyższego uznanie to"nie narusza konstytucyjnej ochrony dzieciństwa i najwyższego i optymalnego interesu dziecka".
W tej samej decyzji Rada Stanu orzekła, że małżeństwa osób tej samej płci są zgodne z Konstytucją i Europejską Konwencją Praw Człowieka.
Należy przypomnieć, że odpowiedni przepis został przyjęty przez rząd Mitsotakisa w jego pierwszej kadencji wśród ostrego sprzeciwu, bez wyjaśnienia w tym czasie na poziomie legislacyjnym, czy otworzy to również drzwi do adopcji dzieci.
W szczególności Zgromadzenie Plenarne Rady Stanu decyzją nr 392/2026 (przewodniczący Michalis Pikramenos i sprawozdawca Anastasia-Maria Papadimitriou, radna stanu) orzekło większością głosów (6 radnych stanu głosowało przeciw), że przepisy ustawy nr. 5089/2024 są zgodne z konstytucją i rzeczywiście są "zgodne z konstytucyjnymi zasadami poszanowania i ochrony godności ludzkiej, swobodnego rozwoju osobowości i równości wobec prawa, a także z zasadami Republiki Greckiej, innymi konwencjami międzynarodowymi i prawem Unii, a także odzwierciedlają rozwój w ostatnich dziesięcioleciach zarówno społeczno-etycznych koncepcji związków homoseksualnych, jak i traktowania przez system prawny homoseksualnego konkubinatu i rodzicielstwa w większości zaawansowanych demokratycznych krajów Europy i, bardziej ogólnie, świata zachodniego, w kierunku usuwania wykluczenia społecznego oraz ochrony życia prywatnego i rodzinnego bez dyskryminacji ze względu na orientację seksualną".
Co postanowiono w sprawie adopcji przez pary tej samej płci?
W szczególności, w odniesieniu do prawa do adopcji dzieci przez pary tej samej płci, Sesja Plenarna Rady Europy orzekła, co następuje:
"Uznanie, na rzecz par małżeńskich tej samej płci, prawa do wspólnego przysposobienia małoletniego dziecka oraz prawa do przysposobienia prawowitego dziecka, biologicznego lub przysposobionego, jednego małżonka przez drugiego małżonka stanowi, zgodnie z uzasadnieniem do ustawy. 5089/2024, jest automatyczną konsekwencją uznania, na mocy art. 3 ustawy nr. 5089/2024, prawa do zawarcia małżeństwa między osobami tej samej płci. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, procedura adopcyjna jest regulowana szeregiem gwarancji mających na celu określenie i ochronę najlepszego interesu małoletniego dziecka, przewidując (a) dochodzenie przez odpowiednią służbę społeczną, w dwóch odrębnych etapach (weryfikacja przydatności co do zasady i ponowne badanie w celu złożenia wniosku o konkretną adopcję) oraz (b) rozprawę przed właściwym sądem.
W tych okolicznościach uznanie prawa do przysposobienia małoletniego przez pary małżeńskie tej samej płci, na warunkach i w trybie już ustanowionym i obowiązującym dla przysposobienia przez pary małżeńskie heteroseksualne, nie narusza konstytucyjnej ochrony dzieciństwa i dobra dziecka, które jest zgodnie z prawem poszukiwane i oceniane przez właściwe organy (służby socjalne i, ostatecznie, właściwy sąd) w każdym konkretnym przypadku wniosku o adopcję, bez wykluczania a priori ze względu na płeć i orientację seksualną przyszłych rodziców adopcyjnych. Zabezpieczenia proceduralne są również przewidziane w przepisach art. 11 ust. 11. 2 ustawy nr. 5089/2024, również w odniesieniu do adopcji już dokonanych przez pary tej samej płci za granicą. Ponadto nie jest wymagane, w szczególności przez prawo konstytucyjne, aby adopcja naśladowała biologiczną relację między dzieckiem a dwojgiem heteroseksualnych rodziców, tak aby adoptowane dziecko musiało być wychowywane przez matkę i ojca, ponieważ adopcja przez osobę samotną, zamężną lub żonatą, zawsze była dozwolona, a stale ewoluująca rzeczywistość społeczna obejmuje różne struktury rodzinne inne niż rodzina z dwojgiem heteroseksualnych rodziców. W tych okolicznościach nie ma mowy o dyskryminacji dzieci przysposobionych przez małżeństwa osób tej samej płci - po stwierdzeniu przez właściwy sąd, że dobro małoletniego zostało zaspokojone - w stosunku do dzieci wychowywanych przez dwoje heteroseksualnych rodziców oraz o naruszeniu z tego powodu konstytucyjnej zasady równości i zasady ochrony dobra dziecka".
Co zostało postanowione w sprawie małżeństw osób tej samej płci?
W odniesieniu do prawa do zawierania małżeństw cywilnych przez pary tej samej płci, Sesja Plenarna Rady Europy orzekła, co następuje:
"Instytucje małżeństwa i rodziny nie pozostają statyczne i niezmienne w czasie, lecz podlegają ewolucji i redefinicji. Ich konstytucyjne umocowanie nie uniemożliwia zatem ustawodawcy zwykłemu przyjmowania takich zmian przepisów regulujących ich ogólne funkcjonowanie, jakie uzna za stosowne, a kontrola sądu kasacyjnego, jako kontrola granic, nie rozciąga się na prawidłowość merytorycznych ocen wyborów ustawodawcy, pod warunkiem jednak, że mieszczą się one w ramach wyznaczonych przez art. 21 ust. 2 Konstytucji, interpretowanych w powiązaniu z innymi przepisami i zasadami konstytucyjnymi i ponadustawowymi oraz zgodnie z duchem zmieniających się warunków społecznych.
Zaskarżone przepisy ustawy nr. 5089/2024 poszerzają krąg osób, które mogą, jeśli sobie tego życzą, publicznie zobowiązać się przed państwem do dożywotniego, co do zasady, wspólnego pożycia we wzajemnej lojalności i wierności, zgodnie z warunkami ustawy, w celu korzystania ze szczególnego uznania i ochrony przyznawanej przez porządek prawny osobom pozostającym w związku małżeńskim i małżeństwu jako podstawowej instytucji społecznej, bez zmiany w inny sposób zasad regulujących zawarcie, funkcjonowanie i rozwiązanie małżeństwa lub unieważnienie tych istotnych elementów małżeństwa.
Rozszerzenie na osoby tej samej płci prawa do zawarcia małżeństwa cywilnego, które jako umowa cywilnoprawna i instytucja czysto cywilna jest skierowane do wszystkich obywateli, niezależnie od religii lub przekonań, w żaden sposób nie ogranicza ani nie wpływa na prawo osób płci przeciwnej do zawarcia małżeństwa, małżeństwa cywilnego lub wyznaniowego oraz do założenia rodziny w tradycyjnym znaczeniu tego terminu, zgodnie z ich przekonaniami, ani nie ma wpływu na zasady i tradycje Kościoła prawosławnego dotyczące małżeństwa i zakładania rodziny, których przestrzeganie pozostaje przedmiotem swobodnego przestrzegania przez wiernych chrześcijańskich obywateli prawosławnych. Ponadto, z odniesienia art. 21 ust. 1 Konstytucji do rodziny jako fundamentu zachowania i promocji narodu, nie można wywnioskować, że tylko małżeństwo między heteroseksualistami i stworzona przez nie rodzina, poprzez nabycie wspólnych biologicznych dzieci, są możliwe do pomyślenia jako instytucje chronione przez państwo, ponieważ prokreacja nie jest obowiązkowym celem małżeństwa, nabywanie i wychowywanie dzieci odbywa się w rzeczywistości w kontekście innych form rodziny niż rodzina utworzona przez małżeństwo między heteroseksualistami, a konstytucyjna ochrona rodziny, macierzyństwa i dzieciństwa odnosi się do wszystkich form życia rodzinnego we współczesnym społeczeństwie, do każdej matki i każdego małoletniego dziecka.
W związku z tym zaskarżona regulacja ustawy nr. 5089/2024 nie neguje konstytucyjnego celu małżeństwa i rodziny, ani nie jest generalnie sprzeczna z art. 21 ust. 1 Konstytucji, ani też nie narusza art. 12 EKPC, który zgodnie z wykładnią ETPC nie narzuca ani nie zakazuje instytucji małżeństwa między osobami tej samej płci. Co więcej, wprowadzenie umowy związku partnerskiego osób tej samej płci w żaden sposób nie pozbawiło ustawodawcy, w kontekście szerokiej swobody, jaką dysponuje, uprawnienia do wprowadzenia przedmiotowych przepisów. Wreszcie, dany wkład ortodoksyjnego nauczania chrześcijańskiego na przestrzeni czasu w kształtowanie poglądów moralnych narodu greckiego nie unieważnia rozwoju tych poglądów, zwłaszcza w czasach współczesnych, pod połączonym wpływem wielu czynników, w każdym razie, uwzględnienie dominujących koncepcji społeczno-etycznych w kraju, w celu przyjęcia zasad odnoszących się do etyki społecznej, jest kwestią dla ustawodawcy, którego osąd nie może być zastąpiony przez sąd dokonujący przeglądu granic w tej sprawie".
Podsumowując, Zgromadzenie Plenarne TSUE orzekło, że "zaskarżone przepisy nie są sprzeczne z Konstytucją. W rzeczywistości są one zgodne z konstytucyjnymi zasadami poszanowania i ochrony godności osoby ludzkiej, swobodnego rozwoju osobowości i równości wobec prawa, a także z zasadami EKPC, innych konwencji międzynarodowych i prawa Unii oraz odzwierciedlają ewolucję, w ciągu ostatnich kilku dziesięcioleci, zarówno poglądów społeczno-etycznych na temat związków homoseksualnych, jak i traktowania przez system prawny homoseksualnych konkubinatów i rodzicielstwa w większości zaawansowanych krajów demokratycznych.
Ten wybór ustawodawcy, który nie wykracza poza granice wyznaczone przez przywołane wyżej przepisy i zasady najwyższej formalnej ważności, nie podlega dalszej kontroli sądu rozpoznającego skargę o stwierdzenie nieważności".
Kim byli ci, którzy wnieśli skargę do sądu?
Decyzją Rady Stanu oddalono skargę o stwierdzenie nieważności wniesioną przez dwa stowarzyszenia i spółkę non-profit na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych o dostosowaniu sposobu wpisywania danych małżonków i rodziców odpowiednio w aktach małżeństwa i aktach urodzenia zgodnie z przepisami tej ustawy.