Emmanuel Macron spotka się w Paryżu z przywódcami Danii i Grenlandii. Rozmowy mają wzmocnić europejskie wsparcie dla suwerenności wyspy.
Dyplomatyczna mobilizacja wokół Grenlandii przybiera na sile.
W środę Emmanuel Macron spotka się w Pałacu Elizejskim z duńską premier Mette Frederiksen oraz grenlandzkim premierem Jensem-Frederikiem Nielsenem.
Wizyta następuje dzień po rozmowach Frederiksen i Nielsena z kanclerzem Niemiec Friedrichem Merzem w Berlinie.
Według Pałacu Elizejskiego, głównym celem spotkania jest potwierdzenie europejskiej solidarności oraz wsparcia Francji dla Danii i Grenlandii w zakresie suwerenności i integralności terytorialnej.
Trzej przywódcy mają również omówić bezpieczeństwo Arktyki oraz rozwój gospodarczy i społeczny wyspy, który Francja i Unia Europejska deklarują chęć wspierać..
"Paryż pomaga w europeizacji tej kwestii"
Dla Danii wsparcie sojuszników pozostaje szczególnie istotne, zwłaszcza w kontekście ostatnich napięć ze Stanami Zjednoczonymi.
Groźby Donalda Trumpa dotyczące zajęcia Grenlandii osłabiły relacje transatlantyckie, choć w ubiegłym tygodniu prezydent USA wykluczył użycie siły i anulował planowane cła dla ośmiu państw europejskich wysyłających symboliczny kontyngent na wyspę.
Na Forum Ekonomicznym w Davos Trump ogłosił "umowę ramową" z NATO, zapewniającą całkowity dostęp USA do Grenlandii.
Władze duńskie i grenlandzkie deklarują gotowość do rozmów na szeroki zakres tematów, podkreślając jednak konieczność respektowania suwerenności i integralności terytorialnej wyspy.
Ekspert prawa publicznego Éric Carpano wskazuje, że stanowisko Francji jest zgodne z prawem międzynarodowym: wspiera suwerenność Danii i Grenlandii oraz przypomina, że żadne rozwiązanie nie może być wymuszone presją polityczną.
Spotkanie zbiega się z otwarciem 6 lutego konsulatu z rozszerzonymi uprawnieniami w stolicy Grenlandii Nuuk.
Placówka, działająca pod egidą ambasady w Kopenhadze, będzie świadczyć usługi konsularne oraz wspierać francuskich naukowców i przedsiębiorców zainteresowanych działalnością na wyspie.
Według Carpano, działania Paryża "europeizują tę kwestię, czyniąc scenariusze wymuszone politycznie droższymi, pozostawiając jednocześnie przestrzeń do rozmów o bezpieczeństwie Arktyki w ramach sojuszniczych struktur".
Ekspert podkreśla, że NATO nie może przyznawać praw na terytorium członka, a jakiekolwiek porozumienie USA-NATO jest w praktyce jedynie umową między Waszyngtonem a Danią.
Profesor przypomina też, że istnieje od 1951 roku porozumienie obronne między Danią a USA w ramach NATO, które reguluje funkcjonowanie "stref obronnych" na wyspie, nie naruszając suwerenności Danii.
Wspólny front między Kopenhagą a Nuuk
Grenlandia, bogata w strategiczne minerały, cieszy się znaczną autonomią w ramach Królestwa Danii. Od kwietnia 2025 roku wyspą rządzi Jens-Frederik Nielsen z centroprawicowej partii Demokraatit.
Niepodległość pozostaje w perspektywie, ale nie jest priorytetem. Poprzedni premier Múte Bourup Egede z lewicowej partii Inuit Ataqatigiit opowiadał się za stopniowym zerwaniem z Danią.
W odpowiedzi na ambicje Donalda Trumpa, który uzasadnia potrzebę posiadania wyspy względami bezpieczeństwa, Kopenhaga i Nuuk prezentują spójny front. Frederiksen i Nielsen odrzucają wszelkie zmiany statusu Grenlandii bez wzajemnego porozumienia, podkreślając poszanowanie prawa międzynarodowego i suwerenności Danii.
Premier Grenlandii zaznacza, że w relacjach z USA wolałby pozostać w ramach Królestwa, a nie przechodzić pod zwierzchnictwo innego mocarstwa.
Carpano dodaje, że Grenlandia mogłaby odzyskać pełną suwerenność zgodnie z duńską ustawą z 2009 roku. Prawo to odzwierciedla fundamentalną zasadę prawa międzynarodowego: prawo narodów do samostanowienia. Dania nie może więc "sprzedać" wyspy bez zgody jej mieszkańców.
Wszelkie rozszerzone przywileje dostępu dla USA mogą być przyznawane jedynie przez Danię i nie tworzą tytułu własnościowego.
Czy pełne członkostwo w UE zmieniłoby sytuację?
Grenlandia wystąpiła z Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej w 1985 roku i obecnie pozostaje w systemie stowarzyszenia jako "Kraj i Terytorium Zamorskie" (KTZ).
Carpano rozróżnia dwa aspekty: wojskowy i polityczny.
W zakresie obrony główną rolę odgrywa NATO. Choć UE przewiduje klauzulę wzajemnej pomocy, to artykuł 5 traktatu NATO jest skuteczniejszy, ponieważ obliguje członków do wspólnego reagowania na atak zbrojny.
Pod względem politycznym, prawnym i gospodarczym integracja Grenlandii z UE miałaby znaczący efekt. W przypadku negocjacji w ramach kompetencji wyłącznych UE, rozmowy z USA prowadzone byłyby z Brukselą, co zwiększałoby rangę wyspy na arenie międzynarodowej.
Zmiana statusu mogłaby nastąpić przez mechanizmy traktatowe, tak jak w przypadku francuskich terytoriów zamorskich: Majotta w 2014 roku stała się regionem UE, a Saint-Barthélemy w 2012 roku wybrało status KTZ.
Biuro Mette Frederiksen wskazuje, że program środowej wizyty obejmuje konferencję w Sciences Po.
W tym samym czasie Musée National de la Marine organizuje okrągły stół zatytułowany "Greenland Asavara / Kocham Grenlandię", który zgromadzi "naukowców, działaczy kultury i [przedstawicieli] społeczeństwa obywatelskiego z Grenlandii i Francji".