Na szczycie APEC Xi Jinping przyjmuje Donalda Trumpa i Władimira Putina przed pierwszym spotkaniem w tym gronie. Chiński przywódca opowiada się za wolnym handlem, Putin krytykuje sankcje, a Trump liczy na pokój w Ukrainie.
Prezydent Chin Xi Jinping przyjął w środę w Shenzhen prezydenta USA Donalda Trumpa na szczycie Współpracy Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC). W czwartek zakończy się on kluczowym trójstronnym spotkaniem Trumpa, prezydenta Rosji Władimira Putina i Xi – pierwszym takim szczytem z udziałem trzech światowych potęg.
Xi okazał Trumpowi szczególne względy, witając prezydenta USA na lotnisku uściskiem. Odwzajemnił w ten sposób gest, który Trump wykonał podczas wrześniowej wizyty państwowej Xi w Waszyngtonie.
Putina, który przyleciał wcześniej w środę, Xi nie witał na lotnisku, mimo wieloletnich dobrych relacji.
Trump zapowiedział, że podczas bezprecedensowego trójstronnego spotkania w czwartek zamierza rozmawiać z Xi i Putinem o zakończeniu prowadzonej przez Rosję pełnoskalowej wojny na Ukrainie. We wtorek stwierdził: „Myślę, że jesteśmy bardzo blisko, aby to osiągnąć”.
„Czeka nas dobre spotkanie w tej sprawie” – powiedział Trump.
Pekin zapowiedział trójstronne rozmowy na marginesie szczytu APEC jako „pogłębioną wymianę poglądów na temat ochrony pokoju na świecie i wzmacniania strategicznej stabilności w relacjach między wielkimi mocarstwami”, a Putin ocenił, że spodziewa się, iż spotkanie będzie „bardzo pożyteczne”.
Trump dał do zrozumienia, że na szczycie APEC chce działać w sposób improwizowany. Liczy, że jego niesformalizowany styl dyplomacji, oparty na osobistych relacjach, pozwoli mu zapisać się w historii dzięki przekształceniu stosunków międzynarodowych w ostatnich dwóch latach jego kadencji w Białym Domu.
Europa i cały świat będą uważnie śledzić rozmowy Trumpa z dwoma największymi rywalami geopolitycznymi Waszyngtonu, zwłaszcza że w ostatnich miesiącach stosunki USA z tradycyjnymi sojusznikami, takimi jak kraje europejskie i Kanada, wyraźnie się pogorszyły.
Trump zasugerował możliwość osobnego, zamkniętego spotkania z Putinem oraz oddzielnej rozmowy z przywódcą Korei Północnej Kim Dzong Unem. Do chwili przylotu prezydenta USA do Chin nie zostały one jednak potwierdzone.
Putin, który po raz pierwszy od 2017 roku osobiście uczestniczy w spotkaniu przywódców APEC, spotkał się w środę ze swoim chińskim odpowiednikiem i zaatakował to, co nazwał „instrumentami dominacji gospodarczej”, takimi jak sankcje nałożone na Rosję po jej pełnoskalowej inwazji na Ukrainę na początku 2022 roku.
„Sankcje, cła i ograniczenia eksportu” „wyczerpały już swoją przydatność i w dużej mierze przestały działać odstraszająco” – powiedział Putin podczas szczytu dyrektorów generalnych odbywającego się równolegle z APEC.
Podkreślił, że Rosja chce rozwijać bliższe więzi gospodarcze z regionem Azji i Pacyfiku, który odpowiada za ponad połowę jej wymiany handlowej.
Xi wzywa do otwartego handlu i sprawiedliwego wzrostu
Podczas środowego wystąpienia na marginesie szczytu APEC prezydent Chin powiedział przedstawicielom świata biznesu, że region Azji i Pacyfiku musi dążyć do bardziej otwartego handlu i sprawiedliwego wzrostu, aby pozostać stabilny i dynamiczny.
„Chiny nie tylko obniżą cła i poszerzą dostęp do rynku, lecz pójdą krok dalej. Przeprowadzimy reformy w trudnych obszarach, takich jak przepisy, regulacje i normy” – zapowiedział Xi, ponawiając zapewnienia Pekinu o poprawie warunków dla inwestorów z całego świata.
„Realizując własny rozwój, Chiny dzieliły się możliwościami z innymi państwami i działały na rzecz wspólnego rozwoju” – dodał.
„Wnosiły w sposób konsekwentny stabilność i przewidywalność do globalnego wzrostu gospodarczego, handlu międzynarodowego i współpracy ekonomicznej”.
Xi i inni przywódcy APEC opowiedzieli się za bardziej otwartym podejściem, nie krytykując jednak wprost zwrotu USA w stronę ochrony własnych rynków.
Podejście Trumpa „America First”, obejmujące podwyżki ceł i inne działania, stoi w sprzeczności z celem APEC, jakim jest docelowe utworzenie strefy wolnego handlu wokół Pacyfiku. Ograniczenia wprowadzone przez Waszyngton w dostępie Chin do najnowocześniejszych technologii USA, takich jak układy firmy Nvidia wykorzystywane w sztucznej inteligencji, pozostają stałym źródłem napięć z Pekinem.
Trump ma zabiegać o umocnienie pozycji USA jako wiodącego mocarstwa technologicznego na świecie.
Nałożone przez niego cła, które miały ograniczyć nadwyżkę handlową Chin, niewiele zmieniły. Dominujący na świecie producent już drugi rok z rzędu wyeksportuje towary o wartości o 1 bln dol. wyższej, niż wynosi import.
Zapytany przez dziennikarzy o politykę USA dotyczącą dostępu Pekinu do zaawansowanych układów scalonych, Trump przyznał, że w jego administracji istnieją rozbieżne opinie. Podkreślił też: „Mamy bardzo dobre relacje z Chinami i nie chcemy ich obrażać”.
Akcentowanie przez Trumpa dobrych relacji z Xi może przedłużyć zawieszenie broni w wojnie handlowej, osiągnięte w ubiegłym roku po serii wzajemnych podwyżek ceł.
Trump zapowiedział też, że w rozmowach z Xi nie zamierza poruszać kwestii Tajwanu – głównego producenta zaawansowanych układów scalonych, w tym projektowanych przez firmy z USA. Spodziewa się jednak, że Xi będzie naciskał w sprawie suwerenności wyspy.
„Jestem pewien, że on sam ten temat poruszy” – stwierdził Trump. - „Ja nie będę musiał”.
21 gospodarek tworzących APEC odpowiada za 60 proc. światowej aktywności gospodarczej, połowę globalnego handlu i 40 proc. ludności świata. Przywódcy spotkają się w czwartek za zamkniętymi drzwiami, a równolegle odbędzie się szereg innych rozmów.
APEC nie podejmuje wiążących decyzji, lecz od 37 lat służy jako forum budowania konsensusu w sprawie współpracy i bardziej otwartego handlu.
Szczyt APEC jest także okazją do zaprezentowania Shenzhen – miasta, które Chiny w ciągu ostatnich czterech dekad przekształciły z rybackiej wioski w centrum produkcji eksportowej i nowych technologii, pełne drapaczy chmur.