Europejski Bank Inwestycyjny chce zwiększyć transgraniczne inwestycje w Azji Centralnej, pod warunkiem spełniania norm środowiskowych i korzyści dla regionu oraz przemysłu UE.
Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) chce zwiększyć finansowanie ponadgranicznych projektów infrastrukturalnych w Azji Centralnej, aby wesprzeć rozwój gospodarczy całego regionu.
REKLAMA
REKLAMA
„Bylibyśmy oczywiście bardzo zainteresowani nie tylko finansowaniem projektów w poszczególnych krajach. Jeśli pojawiłby się projekt obejmujący kilka państw, byłoby to dla nas jeszcze ciekawsze, bo widzielibyśmy w nim potencjał rozwoju całego regionu” – powiedział wiceprezes EBI Marek Mora w rozmowie z Euronews podczas wizyty w Astanie.
Międzypaństwowa elektrownia wodna
Jednym z najbardziej wyrazistych przykładów współpracy międzypaństwowej, którą EBI wspiera w Azji Centralnej, jest budowa elektrowni wodnej Kambar-Ata-1 w górach Kirgistanu.
Projekt wspólnie rozwijają Kirgistan, Kazachstan i Uzbekistan, a EBI przeznaczył 900 mln euro dla tych trzech krajów na inwestycje w gospodarowanie wodą oraz budowę sieci energetycznych.
Elektrownia, której ukończenie planowane jest około 2035 roku, ma produkować 5,6 mld kWh energii elektrycznej rocznie. Znacząco wzmocni bezpieczeństwo energetyczne regionu.
Mora zaznaczył, że z projektu może skorzystać również Europa.
„Słyszeliśmy koncepcje stworzenia połączenia energetycznego, kabla elektrycznego między Kazachstanem a Azerbejdżanem, poprowadzonego pod Morzem Kaspijskim, który mógłby później zostać przedłużony do Europy” – powiedział.
Element zarządzania wodą w tym projekcie również ma kluczowe znaczenie. Elektrownia powstaje na największej rzece Kirgistanu – Narynie. Naryn łączy się w Uzbekistanie z rzeką Kara Daria, tworząc Syr Darię.
Syr Daria przepływa przez Uzbekistan i Kazachstan, a następnie uchodzi do Jeziora Aralskiego. Dla obu państw to jedna z głównych rzek nawadniających pola uprawne i dostarczających wodę pitną.
Elektrownia będzie regulować sezonowy przepływ Narynu. Zatrzyma wodę w okresach topnienia śniegu i lodowców, a uwolni ją w miesiącach suchych. Zapewni to bardziej stabilny i przewidywalny dopływ wody do Syr Darii.
Kazachstan może zbudować przemysł wokół szlaków tranzytowych
Projekty transportowe również są dla EBI bardzo interesujące. Bank dostrzega znaczenie roli Azji Centralnej jako korytarza transportowego między Azją a Europą.
Mora podkreślił, że potencjał Kazachstanu wykracza poza funkcję kraju tranzytowego.
„Jesteśmy głęboko przekonani, że Kazachstan ma potencjał nie tylko jako kraj tranzytowy. Uważamy, że wokół całej tej branży tranzytowej może powstać własny przemysł – zarówno logistyczny, jak i usługowy” – stwierdził Mora.
Jeśli chodzi o inwestycje w transport, EBI udzielił już kredytu w wysokości 150 mln euro spółce KazAvtoZhol, krajowemu zarządcy dróg w Kazachstanie, na ich modernizację.
Projekt obejmuje kluczowe szlaki transportowe w Kazachstanie, w tym drogi do międzynarodowych przejść granicznych, trasę nad Morzem Kaspijskim, korytarze do Chin, południowy szlak tranzytowy oraz ważne autostrady łączące regiony kraju.
Podobny kredyt w wysokości 200 mln euro trafił do Banku Rozwoju Kazachstanu i dotyczy zarówno transportu, jak i energetyki.
„A następnie zwiększono tę kwotę listem intencyjnym o dodatkowe 120 mln euro” – dodał Mora.
Jakie warunki musi spełnić projekt, by otrzymać finansowanie z EBI?
Wiceprezes EBI podkreśla, że projekty wymagają solidnego przygotowania, by mogły zostać sfinansowane. Muszą być przewidywalne, mieć jasno określone cele i metody, a także opierać się na przejrzystych zasadach zamówień publicznych, zanim bank zdecyduje się wyłożyć pieniądze.
„Istnieją dwie grupy warunków, które projekt musi spełnić, abyśmy byli gotowi go finansować. Pierwsza to wspomniane już standardy środowiskowe i społeczne, do których przywiązujemy dużą wagę” – powiedział Mora.
Oznacza to, że z listy potencjalnych inwestycji wykluczone są projekty związane z przemysłem węglowym oraz technologiami węglowymi i gazowymi. Bank jest znacznie bardziej zainteresowany zielonymi technologiami, takimi jak projekt autonomicznych ciężarówek, o którym Mora rozmawiał z ministrem transportu Kazachstanu Nurlanem Sauranbajewem podczas swojej wizyty.
„Dziś odbyliśmy bardzo dobre spotkanie z ministrem transportu. Wspomniał o jednym z możliwych przyszłych projektów: że Kazachstan zbudowałby specjalne drogi dla autonomicznych ciężarówek, które mogłyby przecinać kraj. Te ciężarówki mogłyby być nawet elektryczne i być może produkcji europejskiej” – wyjaśnił Mora.
Drugim warunkiem finansowania projektu przez EBI jest „sytuacja win-win”.
„Chodzi o korzyści dla Kazachstanu, ale także dla europejskiej gospodarki czy przemysłu. Chcielibyśmy widzieć, że jeśli finansujemy projekt w Kazachstanie, to oczywiście wspiera on tamtejszy przemysł. A jeśli dodatkowo pojawia się europejski komponent, byłoby to dla nas szczególnie interesujące” – zaznaczył.
Jednocześnie podkreślił, że jednym z priorytetów banku jest ogólny rozwój regionu.
„Uważam, że gospodarowanie wodą jest globalnym dobrem publicznym. Im lepiej poradzimy sobie z nim w Kazachstanie, tym lepiej przyczynimy się do zarządzania tym zasobem na świecie, który w przyszłości będzie wszędzie coraz bardziej deficytowy. A już dziś w Kazachstanie wody jest stosunkowo mało” – powiedział.
W czerwcu EBI otworzył biuro przedstawicielskie w Taszkencie w Uzbekistanie, podkreślając strategiczne znaczenie regionu.