Przemawiając w Pałacu Elizejskim, Leon XIV wyznaczył ton pierwszej wizyty we Francji: dialog z Republiką, ostrzeżenie przed nadużyciami sztucznej inteligencji i apel o pokój w podzielonym świecie, a zarazem przypomniał o trwających sporach.
Spotkanie z Leonem XIV było dla prezydenta Francji okazją, by przypomnieć główne zasady regulujące dialog między państwem a religiami oraz odnieść się do wstrząsów, z którymi mierzą się współczesne społeczeństwa.
Podczas przemówienia Emmanuel Macron wpisał to spotkanie w tradycyjny dialog między Francją a Stolicą Apostolską, jednocześnie przypominając zasady Republiki.
Macron: świecka Republika wobec przemian świata
Prezydent Francji szczególnie akcentował zasadę laickości, przedstawiając ją nie jako odsuwanie religii na bok, lecz jako ramę gwarantującą wolność sumienia i swobodę wyrażania się każdej osoby.
Spotkanie odbywa się także w momencie, gdy obaj rozmówcy wskazują sztuczną inteligencję jako jedno z najważniejszych wyzwań współczesności. Pałac Elizejski podkreśla, że klimat i sztuczna inteligencja znalazły się na pierwszym miejscu wśród globalnych kwestii omawianych podczas rozmów.
Na arenie międzynarodowej Emmanuel Macron przedstawił Francję jako kraj zaangażowany na rzecz pokoju, multilateralizmu opartego na działaniu oraz poszanowania prawa międzynarodowego. „
„Jedno życie jest warte tyle, co każde inne, a wszystkie narody wymagają obrony”, stwierdził, gdy wojny w Ukrainie i na Bliskim Wschodzie zajmują centralne miejsce w troskach władz Francji i Watykanu.
Podkreślił też, że Francja stoi „po stronie pokoju, multilateralizmu opartego na działaniu, poszanowania prawa międzynarodowego oraz Karty Narodów Zjednoczonych”.
Leon XIV: sztuczna inteligencja, pokój i godność człowieka
W swoim wystąpieniu Leon XIV uczynił godność człowieka głównym motywem przesłania. Dzień wcześniej, przed Papieską Akademią Nauk, już ostrzegał przed zagrożeniami związanymi ze sztuczną inteligencją, rozwijając refleksję, która stała się jednym z wyróżników jego pontyfikatu.
Przestrzega zwłaszcza przed technologią, którą można wykorzystywać „do celów nadzoru, manipulacji i dyskryminacji”, apelując jednocześnie, by postęp technologiczny pozostał podporządkowany odpowiedzialności człowieka. „Im większa jest nasza zdolność przekształcania świata, tym większa musi być nasza umiejętność rozróżniania tego, co rzeczywiście służy godności człowieka” – podkreślił.
Papież wskazał też, że Francja ma szczególną odpowiedzialność w świecie naznaczonym wojnami i napięciami. „W obliczu huku marszowych kroków i wielorakich kryzysów, które wstrząsają naszym światem, Francja ma powołanie, by pozostać niestrudzonym budowniczym pokoju i multilateralizmu” – mówił, zwłaszcza w kontekście Europy.
Zakwestionował ponadto przekonanie, że broń jądrowa stanowi gwarancję bezpieczeństwa, wzywając do przerwania wyścigu zbrojeń i postawienia na dialog oraz sprawiedliwość.
W kwestii laickości Leon XIV bronił takiego jej rozumienia, które – jego zdaniem – pozostaje zgodne z obecnością przekonań religijnych w przestrzeni publicznej: „Właściwie pojmowana laickość nie polega na wykluczaniu religii z życia publicznego”. Papież poruszył też zagadnienia bioetyczne, w których Kościół katolicki sprzeciwia się zmianom zachodzącym we Francji.
W czasie, gdy Francja właśnie zalegalizowała pomoc w umieraniu, potępił „oferowanie zaplanowanej śmierci” i ponownie podkreślił przywiązanie do ochrony każdego ludzkiego życia. Sprzeciwił się również surogacji, w wystąpieniu, którego motywem przewodnim była obrona godności człowieka.
Z Paryża do Lourdes i Metz: intensywna wizyta
Po wizycie w Pałacu Elizejskim Leon XIV udał się do siedziby UNESCO, gdzie w centrum uwagi znajdują się sztuczna inteligencja, edukacja i przemiany technologiczne. Następnie ma odprawić nieszpory w katedrze Notre-Dame w Paryżu, a potem przewodniczyć modlitewnej wigilii z młodymi na Stade de France.
Jak zapowiedziano, w sobotę papież odwiedzi m.in. Dom Bakhita, ośrodek poświęcony wsparciu i integracji społecznej. Następnie odprawi mszę na placu Zgody, po czym uda się do Lourdes. W niedzielę odprawi tam mszę i spotka się z biskupami, osobami przebywającymi w sanktuarium oraz siostrami z zakonów kontemplacyjnych.
Na koniec, w poniedziałek, Leon XIV przyjedzie do Metz na spotkanie międzyreligijne i część wizyty poświęconą „korzeniom Europy na rzecz pokoju i jedności”, po czym odprawi ostatnią mszę w katedrze św. Szczepana.