Europejski Bank Centralny podniósł stopę depozytową o 0,25 pkt proc., do 2,25%, sygnalizując powrót do zaostrzania, gdy wojna w Iranie windowała inflację strefy euro do najwyższego poziomu od prawie trzech lat.
Europejski Bank Centralny podniósł stopy procentowe po raz pierwszy od prawie trzech lat. Po czwartkowym posiedzeniu Rady Prezesów stopa depozytowa wzrosła z 2 do 2,25 proc.
REKLAMA
REKLAMA
EBC prowadzi politykę pieniężną w strefie euro za pomocą trzech kluczowych stóp procentowych, z których to właśnie stopa depozytowa jest głównym punktem odniesienia.
Po raz ostatni EBC podniósł stopę depozytową we wrześniu 2023 roku, gdy po cyklu zacieśniania, mającym ustabilizować inflację po pandemii, osiągnęła ona szczyt na poziomie 4 proc.
Bank podniósł też stopę podstawowych operacji refinansujących do 2,4 proc., a stopę kredytu lombardowego do 2,65 proc.
Podwyżka kluczowych stóp oznacza wyraźne odwrócenie cyklu łagodzenia polityki, który dominował w działaniach EBC przez sporą część 2025 roku. Następuje ona w momencie, gdy inflacja w strefie euro sięgnęła w maju 3,2 proc. – najwyżej od września 2023 roku – napędzana wzrostem cen energii o 10,9 proc.
W praktyce Rada Prezesów uznała, że dalsza bierność nie wchodzi w grę.
Jeszcze przed czwartkowym posiedzeniem rynki finansowe niemal w pełni dyskontowały podwyżkę, ponieważ członkowie Rady Prezesów, zarówno z obozu „jastrzębi”, jak i „gołębi”, wyraźnie sygnalizowali czerwcowy ruch w górę stóp.
Gospodarka strefy euro pod presją
Podwyżka następuje w trudnym momencie dla gospodarki strefy euro.
Produkt gospodarczy strefy euro skurczył się w pierwszym kwartale 2026 roku o 0,2 proc. w porównaniu z poprzednimi trzema miesiącami, co skłoniło ekonomistów do ostrzeżeń przed okresem stagflacji – połączenia słabego wzrostu, rosnącej inflacji i pogarszających się nastrojów.
Własne badanie EBC wśród profesjonalnych prognostów wskazuje, że wzrost PKB w całym 2026 roku wyniesie zaledwie 0,9 proc. To obniżona prognoza, którą bank wiąże bezpośrednio z negatywnym wpływem wyższych cen energii wynikających z wojny z Iranem.
Inflacja wzrosła do 3,2 proc., najwyżej od 2023 roku, a inflacja bazowa, nieuwzględniająca cen żywności i energii, podniosła się z 2,2 proc. w kwietniu do 2,5 proc. w maju, co podważa tezę, że presja cenowa dotyczy wyłącznie energii.
Dla gospodarstw domowych i firm w 21 krajach strefy oznacza to wyższe koszty kredytów hipotecznych i pożyczek dla przedsiębiorstw. Dzieje się to w momencie, gdy siłę nabywczą już ograniczają wysokie ceny paliw i gazu.
Rynki wyceniają też mniej więcej 50-procentowe prawdopodobieństwo kolejnej podwyżki we wrześniu, co sugeruje, że czwartkowy ruch jest postrzegany jako początek nowej fazy zacieśniania, a nie jednorazowa, interwencyjna decyzja.
Ekonomiści biją na alarm
Uzasadnienie dla czwartkowej podwyżki zostało przedstawione z wyprzedzeniem, najdobitniej przez członkinię Zarządu EBC Isabel Schnabel, odpowiedzialną za operacje rynkowe banku.
Schnabel przekonywała, że EBC powinien podnieść stopy w czerwcu niezależnie od tego, czy trwające rozmowy pokojowe z Iranem zakończą się porozumieniem. Wskazywała na długotrwały charakter konfliktu i skalę przenoszenia się wysokich cen energii na całą gospodarkę.
Występując na konferencji w Seulu, Schnabel ostrzegała, że „ryzyko odkotwiczenia oczekiwań inflacyjnych rośnie” i że bank nie może już „przymknąć oka na ten szok”.
Główny ekonomista i członek Zarządu EBC Philip Lane również mówił, że od marcowych projekcji warunki się pogorszyły i że czerwcowe posiedzenie przyniesie podwyższenie prognozy inflacji EBC. Schnabel poszła dalej, przewidując, że inflacja może wzrosnąć do 4 proc. jeszcze przed końcem roku.