Słowenia poprosiła Brukselę o interwencję po tym, jak USA wzięły na cel jedną z jej obywatelek, sędzię Beti Hohler, w ramach nowych sankcji przeciwko MTK.
Unia Europejska ostro potępiła Stany Zjednoczone za nałożenie sankcji na czterech sędziów Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK), w tym jedną obywatelkę UE, Beti Hohler ze Słowenii, co jeszcze bardziej pogłębiło podział między transatlantyckimi sojusznikami.
REKLAMA
REKLAMA
Sankcje, które są również wymierzone w obywateli Beninu, Ugandy i Peru, zostały ogłoszone w czwartek przez Sekretarza Stanu USA Marco Rubio, który powiedział, że decyzja była oparta na "bezpodstawnych i upolitycznionych" dochodzeniach Trybunału w sprawie zbrodni wojennych rzekomo popełnionych przez siły USA w Afganistanie i Izraela w Strefie Gazy.
Drugie dochodzenie doprowadziło do wydania nakazów aresztowania premiera Izraela Benjamina Netanjahu i byłego ministra obrony Yoava Gallanta. Sędzia Hohler orzekł na korzyść nakazów.
W wyniku podjętych środków czterej sędziowie nie będą mogli uzyskać dostępu do swoich nieruchomości i aktywów na terytorium USA, a także nie będą mogli dokonywać transakcji z amerykańskimi podmiotami. Zakazy mogą utrudnić sędziom wykonywanie ich codziennej pracy.
"Wzywamy naszych sojuszników, aby stanęli z nami przeciwko temu haniebnemu atakowi" - powiedział Rubio.
Wezwanie Rubio spotkało się z odwrotną reakcją, tj. zdecydowanym poparciem dla haskiego trybunału i stanowczym odrzuceniem sankcji.
"MTK rozlicza sprawców najcięższych zbrodni na świecie i daje ofiarom głos. Musi mieć swobodę działania bez nacisków" - powiedziała przewodnicząca Komisji Europejskiej. Ursula von der Leyen.
"Zawsze będziemy opowiadać się za globalną sprawiedliwością i poszanowaniem prawa międzynarodowego".
Przewodniczący Rady Europejskiej António Costa wyraził podobne przesłanie.
"UE zdecydowanie popiera Międzynarodowy Trybunał Karny, kamień węgielny międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości" - napisał Costa w mediach społecznościowych.
MTK "nie sprzeciwia się narodom - sprzeciwia się bezkarności. Musimy chronić jego niezależność i integralność. Rządy prawa muszą przeważać nad rządami władzy".
Holandia, która jest krajem goszczącym MTK, również wyraziła zdecydowane potępienie, podkreślając, że praca trybunału musi pozostać "tak niezakłócona, jak to tylko możliwe".
"Holandia potępia nowe sankcje wobec urzędników Międzynarodowego Trybunału Karnego" - powiedział holenderski minister spraw zagranicznych Caspar Veldkamp.
"Niezależne międzynarodowe sądy i trybunały muszą być w stanie wykonywać swoją pracę bez przeszkód. Zdecydowanie popieramy Trybunał".
Skutki eksterytorialne
Odrzucając zewnętrzne "naciski na instytucje sądowe", słoweński rząd powiedział , że zapewni sędzi Beti Hohler "wszelkie niezbędne wsparcie w wykonywaniu jej mandatu w obecnej sytuacji".
Kraj wezwał Brukselę do natychmiastowego uruchomienia tak zwanego statutu blokującego, trwającego od dziesięcioleci rozporządzenia mającego na celu ochronę osób i firm z UE przed eksterytorialnym stosowaniem sankcji przez kraje spoza UE.
Ustawa została wprowadzona w reakcji na sankcje, które Waszyngton wprowadził w 1996 roku przeciwko Kubie, Iranowi i Libii, co miało wpływ na europejskie podmioty gospodarcze, które prowadziły legalną wymianę handlową z tymi trzema krajami, w szczególności z Kubą.
Ustawa blokująca powróciła w 2018 roku, kiedy pierwsza administracja Donalda Trumpa wycofała się z porozumienia nuklearnego z Iranem, przywróciła wcześniej zniesione sankcje i zagroziła karaniem firm za prowadzenie interesów z Teheranem, niezależnie od ich lokalizacji geograficznej lub własności.
Chociaż Bruksela starała się złagodzić szkodliwy wpływ tych wtórnych sankcji, wiele europejskich firm dobrowolnie zerwało stosunki z Iranem z obawy przed utratą dostępu do wysoce dochodowego, opartego na dolarach rynku amerykańskiego.
Ani von der Leyen, ani Costa nie odnieśli się do statutu w swoich odpowiedziach.
Przewodnicząca Zgromadzenia Państw-Stron Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego Paivi Kaukoranta napisała, że wyraża głębokie zaniepokojenie środkami zastosowanymi przez USA.
W oświadczeniu MTK podkreślił, że "będzie kontynuował swoją pracę niezrażony, w ścisłej zgodności ze Statutem Rzymskim oraz zasadami sprawiedliwości i należytego procesu".
"Celowanie w tych, którzy pracują na rzecz odpowiedzialności, nie pomaga cywilom uwięzionym w konflikcie. To tylko ośmiela tych, którzy wierzą, że mogą działać bezkarnie" - powiedział.
"Sankcje te są skierowane nie tylko przeciwko wskazanym osobom, ale także przeciwko wszystkim tym, którzy wspierają Trybunał, w tym obywatelom i podmiotom korporacyjnym państw będących stronami sporu. Są one skierowane przeciwko niewinnym ofiarom".
Stany Zjednoczone, które nie są stroną Statutu Rzymskiego z 1998 roku, od dawna mają napięte stosunki z MTK, patrząc z podejrzliwością na jego zdolność do prowadzenia dochodzeń wobec obywateli na całym świecie. Nakaz aresztowania Netanjahu spotkał się z potępieniem w Waszyngtonie i wywołał ponowny atak ze strony administracji Trumpa.
Na początku tego roku Węgry otwarcie sprzeciwiły się MTK, ignorując nakaz i zapraszając Netanjahu do Budapesztu. Węgry ogłosiły później zamiar wycofania się ze Statutu Rzymskiego, stając się pierwszym państwem członkowskim, które się na to decyduje.