Nowy system EES zostanie w pełni wdrożony od 10 kwietnia i może znacząco unowocześnić unijne systemy kontroli, choć początkowo nie obejdzie się bez problemów.
W najbliższych dniach podróżowanie do Europy może się wyraźnie zmienić.
REKLAMA
REKLAMA
Unijny System Wjazdu/Wyjścia (EES), który od 12 października ubiegłego roku jest stopniowo wdrażany w 29 krajach europejskich, od 10 kwietnia 2026 r. ma działać w pełni.
Oznacza to zastąpienie pieczątek w paszportach cyfrową rejestracją wjazdów i wyjazdów oraz odmów wjazdu dla podróżnych spoza UE przy krótkich pobytach.
Zostaną też zapisane dane biometryczne, takie jak wizerunek twarzy i odciski palców, a także dane osobowe z używanego dokumentu podróży.
Nowy system ma unowocześnić ochronę granic i systemy migracyjne UE, ograniczyć przestępczość i nadużycia oraz lepiej wykrywać zagrożenia bezpieczeństwa.
Od rozpoczęcia wdrażania ponad 24 tys. osób nie wpuszczono z powodów takich jak przeterminowane lub sfałszowane dokumenty albo brak wystarczającego uzasadnienia celu podróży – podaje Komisja Europejska. Ponad 600 osób uznano także za stwarzające zagrożenie dla bezpieczeństwa Europy.
Planujesz w najbliższych miesiącach wakacje w Europie? Oto, co warto wiedzieć.
Kogo obejmuje EES, a kto jest z niego zwolniony?
EES obejmuje obywateli państw spoza UE i strefy Schengen, którzy podróżują do krajów Schengen lub UE na krótkie pobyty do 90 dni w ciągu 180 dni.
Dotyczy to m.in. obywateli Wielkiej Brytanii oraz zwolnionych z obowiązku wizowego podróżnych, niezależnie od tego, czy jadą turystycznie, czy służbowo. Obejmuje też osoby posiadające nieruchomość w UE, ale bez zezwolenia na pobyt.
Z systemu EES zwolnione są jednak Irlandia i Cypr, gdzie nadal będą prowadzone ręczne kontrole paszportowe.
Z obowiązku rejestracji w EES zwolnione są także niektóre grupy osób.
Chodzi o obywateli państw UE i strefy Schengen oraz osoby posiadające długoterminowe wizy lub zezwolenia na pobyt wydane przez te kraje, w tym obywateli państw trzecich.
Zwolnieni są też członkowie rodzinobywateli UE, którzy mają kartę pobytu wydaną przez jedno z tych państw, a także mieszkańcy przygraniczni z ważnym zezwoleniem na mały ruch graniczny.
EES nie obejmuje również członków załóg pociągów i samolotów na trasach międzynarodowych, a także żołnierzy i ich rodzin podróżujących w ramach Partnerstwa dla Pokoju lub misji NATO.
Możliwe są też wyjątki dla pasażerów rejsów wycieczkowych, które zaczynają się i kończą poza strefą Schengen i trwają tylko jeden dzień.
Z rejestracji w EES zwolnieni będą także obywatele Andory, San Marino, Watykanu i Monako.
Czy przez EES będą opóźnienia na lotniskach?
W pierwszych miesiącach pełnego działania EES pasażerowie muszą się liczyć ze znacznymi opóźnieniami na lotniskach, mimo że UE zapowiada pewną elastyczność, by ograniczyć letnie kolejki.
„W godzinach szczytu czas oczekiwania regularnie sięga obecnie dwóch godzin, a niektóre lotniska mówią o jeszcze dłuższych kolejkach” – poinformowały we wspólnym oświadczeniu (źródło w Angielski) stowarzyszenie portów lotniczych ACI Europe i linie lotnicze zrzeszone w Airlines for Europe (A4E).
Jednym z głównych powodów dodatkowych opóźnień jest obowiązek rejestracji w EES wszystkich pasażerów z państw trzecich, który obowiązuje od 31 marca.
Dotychczas służby graniczne mogły czasowo całkowicie lub częściowo zawieszać procedury EES w szczytach wyjazdów. Od 10 kwietnia nie będzie to już możliwe.
Podróżni będą więc musieli przyjechać na lotnisko prawdopodobnie o 1,5–2 godziny wcześniej niż dotychczas, aby uwzględnić dodatkowy czas na procedury EES po 10 kwietnia.
W średniej perspektywie kolejki powinny się skrócić, gdy procedury EES się ustabilizują.
Tymczasem organizacje zrzeszające lotniska i linie lotnicze nadal apelują do Komisji Europejskiej, by dała służbom granicznym prawo do częściowego lub całkowitego zawieszania EES w razie potrzeby. Proszą, aby takie rozwiązanie obowiązywało przez cały sezon letni 2026.
Czy do EES potrzebny jest paszport biometryczny?
Paszport biometryczny nie jest bezwzględnie wymagany do korzystania z EES. Potrzebny jest jedynie do używania samoobsługowych kiosków, które przyspieszają rejestrację i kontrolę graniczną.
Posiadacze zwykłych paszportów muszą przy pierwszej rejestracji podejść do stanowiska obsługiwanego przez funkcjonariusza i oddać do systemu zdjęcie oraz odciski palców.
Te dane będą przechowywane przez trzy lata, co wyraźnie przyspieszy kolejne kontrole. Osoby, które odmówią podania danych biometrycznych, automatycznie nie zostaną wpuszczone.
Dzieci poniżej 12. roku życia nie muszą oddawać odcisków palców, ale nadal trzeba im zrobić zdjęcie.
Czy trzeba zarejestrować się w EES z wyprzedzeniem?
Nie trzeba rejestrować się w EES wcześniej. Rejestracja odbywa się na granicy, po przylocie lub przyjeździe do UE.
Przebieg rejestracji zależy od tego, czy masz paszport biometryczny, czy zwykły – opisaliśmy to powyżej.
Jest jednak dodatkowa możliwość dla osób, które chcą przejść kontrolę szybciej.
Oficjalna aplikacja UE Travel to Europe, przygotowana specjalnie z myślą o EES, pozwala obywatelom państw trzecich wstępnie zarejestrować zdjęcie biometryczne i dane paszportowe na 72 godziny przed przyjazdem. Dzięki temu kontrola na granicy przebiega szybciej.
Nie zastępuje jednak obowiązkowej rozmowy z funkcjonariuszem podczas kontroli granicznej.
Na razie aplikacja działa tylko w niektórych krajach, m.in. w Portugalii i Szwecji. W planach jest jej wprowadzenie w całej UE.
Aplikację można pobrać z Google Play lub Apple App Store. Użytkownik musi wypełnić kwestionariusz wjazdowy i zrobić selfie, aby potwierdzić swoją tożsamość.