Uniwersytety pod presją AI i nowych technologii: potrzeba reform, wartość dyplomu i awans zawodów technicznych.
Środowiska akademickie w całej Europie mierzą się z silną presją, jaką wywiera sztuczna inteligencja, zarówno na edukację, jak i na rynek pracy.
REKLAMA
REKLAMA
Gwałtowny rozwój narzędzi AI zmienia sposób, w jaki studenci zdobywają wiedzę, a jednocześnie przekształca zawody i stanowiska, które jeszcze niedawno uchodziły za bezpieczne.
Dyskusja sięga nawet uczelni o światowym znaczeniu, takich jak Uniwersytet Oksfordzki, gdzie rewolucja technologiczna zmusza instytucje do ponownego przemyślenia sposobu funkcjonowania.
„Rozumiem obawy i sceptycyzm” – powiedziała w rozmowie z Euronews Sara Ratner, szefowa Obserwatorium Sztucznej Inteligencji w Edukacji (AI in Education Observatory) Uniwersytetu Oksfordzkiego, która wzięła udział w międzynarodowej konferencji Future Skills Sphere – International Conference, zorganizowanej w Atenach przez Fundację Eugenidisa.
„Szkolnictwo wyższe przechodzi trudny okres, zarówno pod względem finansowym, jak i społecznym, a równocześnie szuka swojej roli i znaczenia w przyszłości. Edukacja od lat potrzebowała reform, na przykład w sposobie rekrutacji studentów, i być może sztuczna inteligencja nie jest odpowiedzią, ale stanowi impuls, którego potrzebowaliśmy, aby zmierzyć się z tymi dużymi wyzwaniami”.
Mimo zachodzących zmian akademicy podkreślają, że rola uniwersytetów pozostaje kluczowa.
„Nawet jeśli korzystamy z narzędzi sztucznej inteligencji, zawsze musimy umieć zrozumieć odpowiedź, zadać właściwe pytanie oraz wiedzieć, kiedy możemy, a kiedy nie możemy użyć sztucznej inteligencji. Jeśli nie mamy podstawowej wiedzy, którą zdobywamy na uniwersytecie, to może być poważny problem. Może to nawet prowadzić do niższej wydajności” – zaznacza Stefanos Tyros, badacz przyszłości pracy z Uniwersytetu w Innsbrucku.
Debata nie dotyczy jednak tylko uniwersytetów, lecz także samych kampusów. Zdalne nauczanie i narzędzia cyfrowe skłaniają wiele uczelni do zadawania sobie pytania, czy utrzymywanie rozległych kampusów ma wciąż sens.
„Na świecie trwa dyskusja, na ile kampusy – które zajmują duże połacie ziemi, a przy tym są bardzo kosztowne w utrzymaniu – mają wartość w epoce rosnącego udziału kształcenia na odległość. Naprawdę mają sens wtedy, gdy wspierają coś, co w edukacji jest bardzo ważne: budowanie relacji międzyludzkich, współpracę, kreatywność, która nie jest indywidualna, lecz zbiorowa, dialog oraz negocjowanie znaczeń, wartości i wiedzy” – wyjaśnia Dimitris Sampson, specjalista w dziedzinie cyfrowych technologii w edukacji z Uniwersytetu Pireusu.
Wzrost znaczenia zawodów technicznych
Jednocześnie sztuczna inteligencja przyczynia się do wzmocnienia kształcenia zawodowego. Europa boryka się z poważnym niedoborem fachowców w kluczowych sektorach, takich jak przemysł, żegluga, logistyka i budownictwo.
„Zawody się rozwijają” – wyjaśnia nam Spyros Trumbetas, odpowiedzialny za programy edukacyjne i szkoleniowe w Fundacji Eugenidisa.
„Podam przykład. Kilka lat temu praca magazyniera polegała na prostym przenoszeniu towarów z jednego miejsca w magazynie w inne. Dziś ten zawód wymaga znajomości oprogramowania i systemów zarządzania magazynem oraz umiejętności programowania narzędzi tak, by wykonywały kompletację zamówień. To wyraźnie pokazuje, że zawody się zmieniają. Zawody techniczne oferują świetne zarobki i duże perspektywy rozwoju. Nie widzę żadnego powodu, dla którego młody człowiek nie miałby poważnie rozważyć kariery w takich sektorach jak żegluga, logistyka czy produkcja rolna”.
Nowe technologie poprawiają nie tylko warunki pracy, lecz także wynagrodzenia w zawodach technicznych.
W wielu krajach, m.in. w Belgii, zarobki hydraulików i elektryków można dziś porównać z dochodami przedstawicieli tradycyjnych zawodów wymagających dyplomu uczelni wyższej, na przykład lekarzy.
Future Skills Sphere – International Conference 2026 to pierwsza w Grecji międzynarodowa konferencja poświęcona przyszłości kompetencji, szkoleniom i uczeniu się przez całe życie. Została zorganizowana przez Instytut Szkoleń Fundacji Eugenidisa.