W 2023 r. wskaźnik zgonów samobójczych w UE nieznacznie spadł i jest niższy niż dekadę temu. Trzy czwarte ofiar to mężczyźni. W Hiszpanii dane także pokazują spadek, a WHO apeluje o przełamanie stygmatu.
W 2023 roku w Unii Europejskiej z powodu samobójstwa zmarło 48 370 osób, ale wskaźnik śmiertelności nadal spada i jest niższy niż dekadę temu.
REKLAMA
REKLAMA
Tak wygląda obraz wyłaniający się z najnowszych danych Eurostatu (źródło w Hiszpański), opublikowanych w związku ze Światowym Dniem Zapobiegania Samobójstwom, obchodzonym 10 września, aby zwrócić uwagę na ten problem zdrowia publicznego, przełamywać stygmat i promować profilaktykę. Samobójstwo stanowiło 1% wszystkich zgonów odnotowanych w UE w tym roku. Ustandaryzowany współczynnik wyniósł 10,4 zgonu na 100 tys. mieszkańców, wobec 10,6 w 2022 roku i 12,2 w 2013 roku.
Różnice między krajami pozostają znaczące. Litwa zanotowała najwyższy wskaźnik samobójstw w UE – 18,8 zgonu na 100 tys. mieszkańców, następnie Słowenia (16,4) i Węgry (16,1). Najniższe wskaźniki odnotowano na Cyprze (3,5), w Grecji (4,3) i na Malcie (5,5).
Mężczyźni stanowili 76,4% wszystkich zgonów z powodu samobójstwa w UE. Surowy współczynnik wyniósł 16,9 na 100 tys. mężczyzn, wobec 5 na 100 tys. kobiet. Śmiertelność rośnie też wraz z wiekiem i w grupie osób w wieku 65 lat i więcej sięga 17,3 na 100 tys. mieszkańców.
W Hiszpanii liczba samobójstw spada trzeci rok z rzędu
Najnowsze dane krajowe wskazują na podobny trend. W 2025 roku w Hiszpanii z powodu samobójstwa zmarło 3 808 osób, o 3,7% mniej niż w 2024 roku, kiedy odnotowano 3 953 zgony, wynika z wstępnych danych Narodowego Instytutu Statystycznego (INE). (źródło w Hiszpański)
To trzeci z rzędu rok spadku liczby samobójstw w porównaniu z 4 227 zgonami odnotowanymi w 2022 roku. W 2025 roku samobójstwo było trzecią przyczyną zewnętrzną zgonu w Hiszpanii. Wśród mężczyzn było jednak główną przyczyną, odpowiadając za 2 784 zgony.
Hiszpania realizuje Plan działań na rzecz zapobiegania samobójstwom na lata 2025–2027, który traktuje ten problem z perspektywy zdrowia publicznego. Priorytety obejmują poprawę jakości danych, walkę ze stygmatem i mitami związanymi z samobójstwem, wzmocnienie wczesnego wykrywania i opieki zdrowotnej oraz lepszą koordynację między różnymi zaangażowanymi sektorami.
Plan (źródło w Hiszpański) kładzie też nacisk na podnoszenie świadomości i odpowiedzialną komunikację, ułatwianie dostępu do zasobów pomocowych oraz działania profilaktyczne wśród osób i grup znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji.
Przełamać stygmat, rozmawiać, prosić o pomoc
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) poświęca kampanię z okazji Światowego Dnia Zapobiegania Samobójstwom (źródło w Hiszpański) hasłu „Changing the Narrative on Suicide” (zmiana narracji o samobójstwie). W 2026 roku wezwanie do działania brzmi „Start the Conversation” (zacznij rozmowę) – ma ono pomóc obalać mity i stygmat oraz sprzyjać temu, by osoby w kryzysie mogły mówić o swoich przeżyciach i prosić o pomoc.
Dla WHO zmiana narracji oznacza także wprowadzanie zmian w politykach publicznych, poprawę dostępu do wysokiej jakości opieki oraz stosowanie strategii zapobiegania opartych na dowodach naukowych. Organizacja szacuje, że każdego roku na świecie z powodu samobójstwa umiera ponad 720 tys. osób. 73% tych zgonów przypada na kraje o niskich i średnich dochodach, a samobójstwo jest trzecią przyczyną zgonu wśród osób w wieku 15–29 lat na świecie.
WHO podkreśla, że bezpośrednie pytanie, czy dana osoba myśli o samobójstwie, nie zwiększa ryzyka, a może sprawić, że poczuje się zrozumiana.
Potrzeba ułatwiania dostępu do wsparcia znajduje odzwierciedlenie także w liczbie próśb o pomoc. Telefon Nadziei (Teléfono de la Esperanza) odnotował w pierwszym półroczu 2026 roku wzrost liczby konsultacji o 10,6% w sprawach związanych z zachowaniami samobójczymi w porównaniu z tym samym okresem poprzedniego roku.
Z kolei Guardia Civil wykorzystuje kampanię #PideRefuerzos, aby zwrócić uwagę na konieczność rozpoznawania sygnałów ostrzegawczych i znaczenie korzystania ze specjalistycznej pomocy.
Jednym z publicznych zasobów pomocowych jest linia 024, przeznaczona dla osób z myślami samobójczymi lub ryzykiem zachowań samobójczych oraz ich rodzin i bliskich. W 2025 roku obsłużyła 204 449 zgłoszeń, a według Ministerstwa Zdrowia 40% połączeń wskazywało na średnie lub wysokie ryzyko samobójstwa.
Linia 024 jest bezpłatna, zapewnia poufność i działa przez całą dobę, przez 365 dni w roku. W razie bezpośredniego zagrożenia życia należy zadzwonić pod numer 112.